10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druki nr 3148 i 3226).

Poseł Ryszard Petru (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W pierwszym czytaniu tego projektu 6 października powiedziałem z tej mównicy jedno zdanie, które chcę dziś powtórzyć: uszczelniać to jedno, a zmieniać fundamenty to drugie. Projekt trafił do Komisji Finansów Publicznych, komisja pracowała nad nim 20 października i przedstawiła sprawozdanie. Niestety muszę powiedzieć wprost: w najważniejszych punktach nic się nie zmieniło. Fundamenty nadal są zmieniane.

    Zanim przejdę do konkretów, przypomnę, o czym w ogóle rozmawiamy. Fundacja rodzinna to instytucja, którą ten Sejm wprowadził w 2023 r. z jednego powodu. W Polsce mamy pierwsze pokolenie przedsiębiorców, którzy budowali firmy od lat 90. Ci ludzie stoją dziś przed sukcesją. Pytanie brzmiało: Czy ich majątek, ich firmy zostaną w Polsce i przejdą w ręce kolejnego pokolenia, czy zostaną sprzedane, rozdrobnione albo wyprowadzone za granicę? Fundacja rodzinna miała być odpowiedzią: polski kapitał ma zostać w Polsce.

    To nie jest instrument dla spekulantów. To jest instrument dla rodzin, które myślą w perspektywie dekad, a nie jednego roku podatkowego. Dlatego każdą zmianę w tych przepisach trzeba oceniać jedną miarą: czy ona wzmacnia zaufanie do tej instytucji, czy je podkopuje.

    Co w projekcie jest dobre? Żeby było uczciwie, powiem, że są w tym projekcie przepisy, które popieram. Chcę je wyraźnie wymienić.

    Pierwsza sprawa: pożyczki. Projekt zaostrza zasady dotyczące pożyczek udzielanych przez fundację beneficjentom, fundatorom i podmiotom powiązanym. Ukrytym zyskiem będzie pożyczka, która miała zostać zwrócona w danym roku, a nie została zwrócona do terminu złożenia deklaracji. Ukrytym zyskiem będzie pożyczka udzielona na 10 lat lub dłużej. Ukrytym zyskiem będą wreszcie należności umorzone, przedawnione albo odpisane jako nieściągalne.

    Wysoka Izbo! Wszyscy wiemy, co to znaczy: pożyczka, której nikt nie zamierza oddać, to po prostu wypłata w przebraniu. Zamknięcie tej furtki to prawdziwe uszczelnienie. Popieram.

    Druga sprawa: szybka sprzedaż wniesionego majątku. Jeżeli fundacja sprzeda majątek przed upływem 2 lat od jego wniesienia, to zapłaci od tego podatek. Dziś tak nie jest i ta luka była nadużywana. Mechanizm był prosty: wnieść aktywa do fundacji, sprzedać je od razu, a zysk zostawić bez podatku. Fundacja rodzinna miała służyć budowaniu majątku na pokolenia, a nie szybkiemu obrotowi aktywami bez podatku. Tu uszczelnienie jest jak najbardziej na miejscu.

    Chcę podkreślić jedną rzecz, bo to jest wzór, jak powinno się zmieniać prawo. Nowa reguła obejmie tylko mienie wniesione od 2027 r. Nie działa wstecz. Ktoś, kto wniósł majątek na dotychczasowych zasadach, nie zostanie zaskoczony. Szkoda, że tej samej logiki nie zastosowano w innych częściach projektu.

    Trzecia sprawa: zagraniczne spółki kontrolowane. Dobrze, że doprecyzowano rozliczenie fundacji posiadających takie spółki, tak aby ten sam dochód nie był opodatkowany dwa razy. To jest techniczna zmiana, ale ważna dla rodzin, które mają aktywa poza Polską.

    Czwarta sprawa: przepis przejściowy dla roku podatkowego. Fundacje, których rok podatkowy zaczął się przed 1 stycznia 2027 r., do jego końca rozliczą się na dotychczasowych zasadach. To rozsądne i uczciwe.

    Co w projekcie jest złe? Są w tym projekcie trzy rzeczy, które nie mają nic wspólnego z uszczelnianiem. To są zmiany samych reguł gry.

    Po pierwsze, podniesienie stawki z 15% do 19%. Podatek od świadczeń wypłacanych przez fundację rośnie o 4 punkty procentowe, czyli o ponad 1/4. Komisja tego nie zmieniła.

    Słyszymy argument, że chodzi o zrównanie z opodatkowaniem dywidend. Fundacja rodzinna to nie jest jednak spółka, z której wypłaca się zysk co roku. To jest wehikuł sukcesyjny, w którym majątek ma pracować przez pokolenia. Niższa stawka nie była prezentem. Była częścią umowy, którą państwo zawarło z przedsiębiorcami: zostawcie kapitał w Polsce, zamknijcie go w fundacji na długie lata, a w zamian dostaniecie przewidywalne i umiarkowane opodatkowanie.

    Ludzie na tej podstawie podejmowali decyzje. Przenosili udziały, zmieniali struktury, angażowali doradców, planowali sukcesję na dekady. A dziś, po niespełna 4 latach, państwo mówi: zmieniamy warunki. Powtórzę więc pytanie z pierwszego czytania: Co dalej? Co będzie przy następnym budżecie? Kolejne punkty procentowe? Skala progresywna? Jeżeli tak łatwo zmienić stawkę dziś, to nikt rozsądny nie uwierzy, że nie zmieni się jej jutro.

    Po drugie, exit tax. Fundacje rodzinne mają zostać objęte podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków w sytuacji, w której w związku z rozwiązaniem fundacji Polska traci prawo do opodatkowania przekazywanego mienia.

    Naprawdę chciałbym zrozumieć logikę tego przepisu. Rodziny przedsiębiorców są dziś rodzinami międzynarodowymi. Dzieci studiują i pracują za granicą, część z nich zakłada tam rodziny. To jest normalne. Teraz przedsiębiorca, który zastanawia się, gdzie ulokować rodzinny majątek, dostaje od państwa jasny sygnał: jeśli zbudujesz go w Polsce, wyjście będzie kosztowne. Efekt będzie jeden: zamiast fundacji w Polsce powstanie fundacja w innym kraju. Od razu, na starcie. Wtedy polski fiskus nie dostanie nic. Exit tax nie zatrzyma kapitału w Polsce. On go zniechęci do przyjścia.

    Po trzecie, mieszkania. Fundacja traci zwolnienie przy najmie mieszkań, chyba że wynajmuje je bezpośrednio i wyłącznie na cele mieszkaniowe. Do tego ciężar dowodu spoczywa na fundacji. Opodatkowany będzie również najem krótkoterminowy, czyli lokale przeznaczone do całodobowego zakwaterowania.

    Rozumiem cel. Fundacja rodzinna nie powinna być funduszem mieszkaniowym zwolnionym z podatku, który skupuje mieszkania na wynajem. W tej kwestii mogę się zgodzić. Jednak przerzucenie ciężaru dowodu na podatnika to zawsze sygnał, że państwo z góry zakłada złą wiarę. To jest dokładnie ta uznaniowość, której przedsiębiorcy w Polsce mają już dość.

    Zwróćmy też uwagę na przepis przejściowy. Fundacje dostają czas do końca 2027 r., żeby bez podatku oddać mieszkania fundatorom. Fundator, który wniósł je na fundusz założycielski, musi przy tym uzupełnić ten fundusz do 100 tys. zł. Czyli państwo mówi dziś obywatelom: wnieśliście majątek do fundacji, a teraz go zabierzcie, bo zmieniliśmy zdanie. Dobrze, że jest ścieżka wyjścia bez podatku. Sam jednak fakt, że trzeba było ją napisać, najlepiej pokazuje, że nie mówimy tu o uszczelnieniu, tylko mówimy o zmianie zasad w trakcie gry.

    Wysoka Izbo! Przewidywalność to też polityka gospodarcza. W podatkach nie jest najważniejsza sama stawka. Najważniejsza jest przewidywalność. Przedsiębiorca jest w stanie poradzić sobie z wieloma rzeczami, ale nie poradzi sobie z państwem, które co roku zmienia reguły. Ten projekt ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a uchwalamy go pod koniec października. Formalnie zdążymy. Jednak ludzie, którzy budują majątek na pokolenia, potrzebują czegoś

    więcej niż formalnie dotrzymanego terminu. Potrzebują pewności, że reguły nie zmieniają się co budżet.

    Każda taka zmiana kosztuje więcej niż kilka punktów procentowych podatku. Kosztuje zaufanie. Zaufanie traci się jednak raz, a odbudowuje latami. Dlatego apeluję: utrzymajmy stawkę 15%. Zrezygnujmy z exit tax dla fundacji rodzinnych. A w przypadku najmu mieszkań zdejmijmy z fundacji ciężar dowodu i dajmy rodzinom więcej czasu na dostosowanie się. Uszczelnienia dotyczące pożyczek i szybkiej sprzedaży majątku - tak, popieram. Ale zmiany fundamentów - nie. Uszczelniajcie, ale nie zabijajcie dobrych instrumentów. Przedsiębiorca, który straci zaufanie do państwa, więcej już nie zaufa. Dziękuję.


Przebieg posiedzenia