10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
21. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druki nr 3136 i 3250).
Poseł Fryderyk Sylwester Kapinos:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus chcę jasno powiedzieć: Rozumiemy potrzeby prowadzenia odpowiedzialnej polityki fiskalnej i dbania o dochody budżetu państwa. Nie możemy jednak zgodzić się na rozwiązania, które poprzez kolejne podwyżki akcyzy mogą wypchnąć część legalnego rynku do szarej strefy i uderzyć w przedsiębiorców działających zgodnie z prawem.
W ostatnich latach obserwowany jest znaczący spadek konsumpcji alkoholu. Pojawia się jednak pytanie, jaka część odnotowanego spadku wynika z rzeczywistej rezygnacji z alkoholu, a jaka z tego, że rosnąca od kilku lat akcyza skutkuje zwiększeniem zainteresowania konsumentów zakupami w szarej strefie. Dane są bardzo niepokojące. Według szacunków Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych wolumen szarej strefy na rynku alkoholu wyniósł w 2025 r. ok. 23 mln l alkoholu 100-procentowego, a wartość potencjalnych utraconych wpływów to ok. 1,8 mld zł. Te pieniądze powinny trafić do Skarbu Państwa, a pozostały poza systemem. Czy zatem właściwą drogą jest dalsze skokowe podnoszenie podatku, czy może powinniśmy przede wszystkim skuteczniej walczyć z nielegalnym obrotem i alkoholem niewiadomego pochodzenia?
Szanowni Państwo! Jeżeli rzeczywiście chcemy ograniczać negatywne skutki społeczne i zdrowotne nadużywania alkoholu, to musimy odpowiedzieć na pytanie, czy skokowa podwyżka ceny legalnego alkoholu jest faktycznie skutecznym narzędziem. Tutaj pojawia się kolejne pytanie: Czy proponowana podwyżka akcyzy jest rzeczywiście elementem długofalowej polityki zdrowotnej, czy przede wszystkim próbą zwiększenia dochodów budżetu państwa? Jeżeli jest to polityka zdrowotna, to oczekujemy przedstawienia konkretnych analiz pokazujących jej przewidywany wpływ na konsumpcję, szarą strefę i koszty społeczne. Jeżeli natomiast głównym celem są dochody budżetowe, to powiedzmy to uczciwie. Przy tym jednak także oczekujemy rzetelnej analizy wpływu podwyżki na rynek. Oczekujemy kalkulacji dotyczącej spodziewanych fiskalnych efektów tak dużej podwyżki akcyzy, skoro podniesienie jej w bieżącym roku o kolejne 5% przynosi spadki przychodów.
Wysoka Izbo! W 2021 r. wprowadzono akcyzową mapę drogową, która miała zapewnić przedsiębiorcom przewidywalność prowadzenia działalności. Przedsiębiorcy podejmowali decyzje inwestycyjne, zawierali umowy, kupowali maszyny, rozwijali produkcję i zatrudnienie w oparciu o określone przez państwo zasady. Nie powinno się zmieniać reguł gry w trakcie trwania umowy. Państwo musi być przewidywalnym partnerem. Jeżeli ustanawiamy wieloletnią mapę drogową, to przedsiębiorcy mają prawo oczekiwać stabilności.
Tym bardziej niezrozumiały jest sposób potraktowania cydru i perry o zawartości alkoholu do 5%. Ta kategoria zgodnie z wcześniejszymi założeniami miała być wyłączona z podwyżek do 2027 r. Tymczasem dla cydru i perry proponowana podwyżka jest największa i sięga ponad 26%. Dlaczego właśnie cydr i perry mają zostać tak restrykcyjnie potraktowane? To niszowa, niskoalkoholowa kategoria. Jakie będą fiskalne i zdrowotne skutki obciążenia cydrów największą podwyżką? Można się spodziewać, że znikome, śladowe. Czy zostały one zestawione z konsekwencjami dla producentów tych produktów? Dlaczego nie tworzycie warunków, aby z polskiego jabłka, którego mamy tak wiele - jesteśmy nawet liderem produkcji jabłek w Europie, a chyba trzecie miejsce mamy na świecie - powstał polski produkt o wyższej wartości dodanej, który z sukcesem mógłby być eksportowany. Musi on mieć jednak stabilne warunki w Polsce. Przecież w wielu krajach akcyza na cydr jest zerowa. Tymczasem polscy producenci nie mogą nawet liczyć na stabilne reguły.
Wysoka Izbo! Polityka ograniczająca negatywne skutki alkoholu musi być skuteczna, kompleksowa i oparta na danych. Nie możemy patrzeć tylko na jedną stronę równania. Klub Parlamentarny Rozwój Plus apeluje, po pierwsze, o poszanowanie stabilności prawa i akcyzowej mapy drogowej; po drugie, o zrewidowanie wysokości podwyżki akcyzy na cydr i perry; po trzecie, o zdecydowaną walkę z szarą strefą; po czwarte, o przedstawienie kompleksowej, rzetelnej analizy wpływu podwyżek akcyzy na zdrowie Polaków, legalną sprzedaż, szarą strefę i dochody budżetu. Jeżeli chcemy zwiększać dochody budżetu państwa, to powinniśmy przede wszystkim odzyskać środki, które dzisiaj uciekają do szarej strefy. Jeżeli zaś chcemy rozwijać polską gospodarkę, to powinniśmy wspierać tych, którzy sadzą jabłonie, zakładają winnice, przetwarzają polskie surowce oraz inwestują i płacą podatki w Polsce. Nie zmienia się reguł w trakcie gry. Walczmy z szarą strefą, chrońmy zdrowie Polaków, wspierajmy legalnie działających (Dzwonek) polskich przedsiębiorców. Dziękuję.
Przebieg posiedzenia