10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
21. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druki nr 3136 i 3250).
Poseł Marcin Skonieczka:
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Centrum wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zawartego w druku sejmowym nr 3136.
Projekt, który dziś rozpatrujemy, dotyczy dwóch ważnych spraw: po pierwsze, ograniczenia szkodliwego spożycia alkoholu, a po drugie, zwiększenia środków na ochronę zdrowia. Co konkretnie się zmienia?
W projekcie przewiduje się od 1 stycznia 2027 r. podwyższenie akcyzy na napoje alkoholowe z 5 do 20%, czyli o 15 punktów procentowych względem stawek przewidzianych w obowiązujących przepisach. Zmiana obejmie zarówno alkohol wysokoprocentowy, jak i wino czy piwo. W praktyce oznacza to, że 1,5-litrowa butelka wódki może podrożeć o ok. 4 zł, butelka piwa o kilkanaście groszy, a butelka wina o kilkadziesiąt groszy. Czyli piwo podrożeje o kilkanaście groszy, a wino o kilkadziesiąt groszy. Widzicie więc państwo, że z punktu widzenia wzrostów wynagrodzeń to są kwoty niewielkie. Przypomnę, że w przyszłym roku minimalna pensja wzrośnie o 100 zł, więc jeśli przeliczyć to na liczbę butelek, które będzie można kupić za tę kwotę, to okazuje się, że za podwyżkę pensji minimalnej będzie można kupić 25 butelek wódki. Więc myślę, że ten wzrost dotknie niewiele Polek i Polaków, a pomoże służbie zdrowia, ochronie zdrowia.
Tak jak powiedziałem, te pieniądze mają być przeznaczone właśnie na dodatkowe finansowanie Narodowego Funduszu Zdrowia. Jak zsumujemy te niewielkie kwoty, to wyjdzie znaczna ilość pieniędzy, bo ustawa przewiduje wpływy w wysokości 1,4 mld zł w latach 2027 i 2028. To są już znaczące środki, które będą przeznaczone na te cele. One będą finansowały leczenie pacjentów, w tym osób cierpiących z powodu skutków spożywania alkoholu.
Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Rozmawiając o akcyzie, nie możemy pomijać rzeczywistych skutków picia alkoholu. To alkohol przyczynia się do rozwoju nowotworów, chorób wątroby, układu krążenia, prowadzi do uzależnień, rozpadu rodziny, przemocy domowej, a również wypadków drogowych. Za te skutki płacą nie tylko osoby pijące, ale płacimy my wszyscy. Według szacunków Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych koszty społeczne i ekonomiczne spożywania alkoholu w Polsce wyniosły ponad 93 mld zł w 2020 r. Jest to kwota astronomiczna. Tymczasem wpływy z akcyzy na alkohol w tym samym roku wyniosły zaledwie 13 mld zł. Tak więc to jest ta różnica, o której mówiłem, do której dopłacamy.
Rachunek jest więc prosty. Społeczeństwo ponosi znacznie większe koszty niż państwo uzyskuje z opodatkowania alkoholu. Dlatego uzasadnione jest pytanie, czy dotychczasowa mapa drogowa przewidująca coroczne podwyżki akcyzy o ok. 5% nadal wystarcza. Jeśli chodzi o Klub Parlamentarny Centrum, uważamy, że nie. Uzasadnieniem jest też wykres, który pokazuje, jak rosła realna siła nabywcza Polek i Polaków w wyniku wzrostu wynagrodzeń. Efekt jest taki, że Polacy za te same pieniądze mogą kupować coraz więcej alkoholu. A my uważamy, że to nie jest dobry kierunek, ponieważ, tak jak powiedziałem, wynagrodzenia rosły szybciej niż cena alkoholu. W efekcie alkohol staje się relatywnie bardziej dostępny i 5-procentowa podwyżka nie ogranicza skutecznie jego dostępności. Wyższa akcyza jest więc uzasadniona nie tylko potrzebami budżetowymi, ale przede wszystkim troską o zdrowie publiczne. Oczywiście nie zastępuje to profilaktyki, edukacji ani leczenia uzależnień, może jednak stanowić ważny element odpowiedzialnej polityki państwa.
Chcę również przypomnieć to, co wydarzyło się w grudniu zeszłego roku. Wówczas prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę podnoszącą akcyzę na alkohol na bieżący rok. Wskazywał wówczas m.in. brak gwarancji, że dodatkowe wpływy zostaną przeznaczone na ochronę zdrowia. Warto więc podkreślić, że obecny projekt ustawy odpowiada na te zastrzeżenia i wprowadza mechanizm dodatkowego finansowania NFZ. Mam nadzieję, że to skłoni pana prezydenta do podpisania tej ustawy. Tym razem nie powinien mieć już żadnych wymówek.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odpowiedzialna polityka alkoholowa powinna łączyć ograniczenie dostępności alkoholu z zapewnieniem odpowiednich środków na leczenie skutków jego spożywania. Projekt idzie w tym kierunku, dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera dalsze nad nim procedowanie. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia