10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

22. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego (druki nr 3207 i 3253).

Poseł Henryk Szopiński:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w sprawie projektu uchwały upamiętniającej ks. Stanisława Stojałowskiego w przypadającą w tym roku 115. rocznicę jego śmierci.

    Godność człowieka, dostęp do wiedzy i prawo do uczestnictwa w życiu publicznym wyznaczały kierunki jego społecznego zaangażowania. Ks. Stanisław Stojałowski zachęcał mieszkańców wsi i robotników do samodzielnego działania oraz upominania się o swoje prawa. W społeczeństwie naznaczonym głębokimi nierównościami przekonywał, że również najubożsi powinni współdecydować o przyszłości wspólnoty i narodu.

    Z chrześcijańską myślą społeczną zetknął się podczas pobytu w Belgii w latach 1872-1873. Zdobyte wówczas doświadczenia wykorzystywał w późniejszej pracy. Zakładając czytelnie, organizując kółka rolnicze, wiece i komitety wyborcze, tworzył warunki do rozwoju obywatelskiej aktywności. Uczył współpracy i pomagał ludziom wierzyć, że wspólnym wysiłkiem mogą poprawić swój los.

    Ważnym narzędziem tej pracy stała się prasa. Na łamach ˝Wieńca˝ i ˝Pszczółki˝ przybliżał sprawy społeczne i polityczne, rozbudzał świadomość narodową oraz zachęcał czytelników do zaangażowania. W dotkniętej biedą Galicji, gdzie dostęp do edukacji pozostawał ograniczony, gazeta często otwierała drogę do wiedzy i lepszego rozumienia otaczającego świata. Ks. Stojałowski rozumiał, że trwała poprawa warunków życia wymaga również rozwoju oświaty. Wyrazem jego starań o włączenie mieszkańców wsi w życie narodowe był ich udział w krakowskich obchodach 200. rocznicy odsieczy wiedeńskiej w 1883 r. Zorganizowana z jego inicjatywy obecność chłopów miała znaczenie wykraczające poza samą uroczystość. Umacniała przekonanie, że są pełnoprawnymi uczestnikami wspólnej historii i współtwórcami przyszłości narodu. Szczególnie trwały ślad pozostawił na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Galicji. Wspierając polską oświatę i współpracując z ks. Józefem Londzinem, rozwijał miejscowe życie społeczne. Otwarty 19 października 1902 r. Dom Polski w Bielsku stał się miejscem spotkań, edukacji i współdziałania. Pomagał pielęgnować język, kulturę oraz więzi łączące polską społeczność.

    Wysoka Izbo! Uczciwe spojrzenie na przeszłość wymaga także przypomnienia trudnych kart tej biografii. Obecne w publicystyce ks. Stojałowskiego treści antysemickie jednoznacznie odrzucamy. Uznanie dla jego osiągnięć społecznych i oświatowych nie zwalnia nas z krytycznej oceny tych poglądów. Równa godność każdego człowieka pozostaje dla nas zasadą podstawową. Doceniamy wkład ks. Stanisława Stojałowskiego w rozwoju ruchu ludowego, organizowanie pomocy wzajemnej i poszerzanie udziału najuboższych w sprawach publicznych. Jego działalność przypomina jak wielkie znaczenie mają edukacja, współpraca i możliwość zabierania głosu we własnej sprawie. Pamięć o tej pracy zobowiązuje nas do usuwania barier, które ograniczają ludziom dostęp do wiedzy, rozwoju i decydowania o własnym życiu. Klub Parlamentarny Koalicji Obywatelskiej nie będzie przeciw przyjęciu przedstawionego projektu uchwały. Dziękuję bardzo.


Przebieg posiedzenia