10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
22. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego (druki nr 3207 i 3253).
Poseł Przemysław Drabek:
Dziękuję.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt i przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość.
W tym roku przypada 115. rocznica śmierci ks. Stanisława Stojałowskiego, duchownego, publicysty, posła i jednego z głównych prekursorów polskiego ruchu ludowego oraz chrześcijańsko-społecznego. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej składa hołd pamięci człowieka, który całe życie poświęcił budzeniu polskiego ludu do świadomego udziału w życiu narodowym. Ks. Stojałowski urodził się 14 maja 1845 r. w Zniesieniu koło Lwowa, a zmarł 23 października 1911 r. w Krakowie. Przez dziesięciolecia za pomocą prasy, organizacji i bezpośredniej pracy budził wśród ludzi ducha polskiego patriotyzmu. Tygodniki ˝Wieniec˝ i ˝Pszczółka˝, które redagował, stały się potężnym narzędziem edukacji obywatelskiej. Łączył w nich polskość z wiarą, solidaryzm z konkretną pomocą, a hasła sprawiedliwości społecznej z miłością do ojczyzny, Polski. Szczególnie doniosłą i bliską nam kartę w jego życiorysie stanowi praca na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Galicji, w Bielsku i w Białej. Jako poseł z tego regionu pragnę dziś szczególnie podkreślić, że to właśnie nad Białą ks. Stojałowski prowadził jedną z najtrudniejszych i najbardziej symbolicznych walk o polskość. W regionie silnie zagrożonym germanizacją świadomie podjął obronę polskiej tożsamości. W Białej założył Dom Robotniczy, Związek Chrześcijańskich Robotników i Robotnic oraz struktury organizacyjne, które wzmacniały polską obecność wśród robotników i rzemieślników. W Bielsku zaś, mieście wówczas zdominowanym przez ludność niemiecką, 19 października 1902 r. otworzył Dom Polski. Była to pierwsza i przez długi czas jedyna polska placówka w tym mieście. Stała się ona prawdziwym szańcem narodowym, centrum życia oświatowego, kulturalnego, spółdzielczego i patriotycznego. Integrował polskich robotników i mieszkańców, dawał odpór postępującej germanizacji i pokazywał, że polskość może i powinna mieć tam swoje trwałe miejsce.
Dziś, w 124. rocznicę powstania Domu Polskiego, szczególnie wyraźnie widzimy, że działalność ks. Stojałowskiego w Bielsku i w Białej nie była jedynie pracą społeczną. Była aktem głębokiego patriotyzmu i umiłowania Polski, świadomym, nieustępliwym sprzeciwem wobec wynaradawiania. Za bezkompromisową postawę zapłacił wysoką cenę, był 27 razy więziony przez zaborców. Łącznie spędził w aresztach ok. 9 lat. Doświadczył też konfliktów z hierarchią kościelną. Jednak nigdy nie zrezygnował z przekonania, że działa w imię wartości chrześcijańskich i dobra narodu.
Wysoka Izbo! Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przypominając postać tego wybitnego pedagoga narodowego, wyraża najwyższe uznanie dla jego pracy społecznej, oświatowej i politycznej. Ks. Stanisław Stojałowski na zawsze pozostanie w naszej pamięci jako ten, który walczył o należne miejsce (Dzwonek) najuboższych w społeczeństwie i narodzie oraz o polskość na ziemiach, gdzie była ona systematycznie wypierana, także, a może zwłaszcza, nad Białą. Proszę Wysoką Izbę o przyjęcie przedłożonej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia