10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

22. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego (druki nr 3207 i 3253).

Poseł Mirosław Suchoń:

    Dokładnie, panie marszałku. Na Śląsku Cieszyńskim leży Bielsko.

    (Poseł Przemysław Drabek: Biała nie.)

    Biała leży w Małopolsce. Niektórzy tutaj tego nie wiedzą.

    (Poseł Przemysław Drabek: Wiemy.)

    Warto to wyjaśnić. To unikalne, piękne, historyczne, niezwykle bogate w kulturę miejsce. Bardzo serdecznie zapraszam do Bielska-Białej, ale też w Beskidy, na Śląsk Cieszyński, na Żywiecczyznę, ziemię pszczyńską. To są regiony pełne współpracy, ale też dobrego klimatu do wypoczynku.

    Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Centrum w sprawie poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego.

    Wysoka Izbo! Ks. Stanisław Stojałowski to dziś postać często zapomniana, a jednak kluczowa dla historii polskiego ruchu ludowego. Był jezuitą wyświęconym w 1870 r. Po opuszczeniu zakonu został kapłanem diecezjalnym i, co ważne, od 1875 r. wydawał pisma ludowe ˝Wieniec˝ i ˝Pszczółkę˝. Zakładał kółka rolnicze, towarzystwa oświatowe i organizował wiece. Nazywano go ojcem ruchu ludowego, ale był posłem do Sejmu Krajowego i austriackiej Rady Państwa. Założył także Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe.

    Szczególny rozdział jego życia związany jest z pograniczem Śląska Cieszyńskiego i Galicji. Od początku lat 90. XIX w. działał w Cieszynie i okolicach, współpracując m.in. z inną wielką postacią naszej ziemi ks. Józefem Londzinem. Tam też przeniósł redakcję swoich pism, zakładał organizacje robotnicze i oświatowe, m.in. Towarzystwo ˝Macierzy Katolickiej˝ i Związek Chrześcijańskich Robotników i Robotnic. Od 1901 r. na stałe osiadł w Bielsku. Jego największym dziełem na tym terenie było założenie Domu Polskiego otwartego 19 października 1902 r. Dom stał się centrum polskości oraz polskiego życia społecznego, kulturalnego i narodowego. To była siedziba czytelni, biblioteki, Sokoła, spółdzielni i wielu polskich organizacji. Stojałowski prowadził tu intensywną pracę przeciw germanizacji, budząc świadomość narodową wśród ludności polskiej. Z tego powodu bardzo nie lubiła go władza, także austriacka, był więc wielokrotnie aresztowany. Pod koniec życia zbliżył się do Narodowej Demokracji. Zmarł w nędzy. Jego pogrzeb zgromadził ogromne tłumy, co było skutkiem jego działalności.

    Z pewnością był postacią radykalną i kontrowersyjną, oskarżaną o demagogię, apodyktyczność, czasem o skrajne poglądy, ale warto pamiętać, że pozostaje prekursorem ruchu ludowego i chrześcijańsko-społecznego na ziemiach polskich. (Dzwonek) Jego praca oświatowa i organizacyjna wśród chłopów galicyjskich stała się fundamentem, na którym budowano później polski ruch ludowy i niepodległą Polskę.

    Posłowie Klubu Parlamentarnego Centrum podejmą decyzję w głosowaniu o poparciu tej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)


Przebieg posiedzenia