10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

22. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego (druki nr 3207 i 3253).

Poseł Wioletta Maria Kulpa (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Ks. Stanisław Stojałowski był wybitnym duchownym i pionierem polskiego ruchu ludowego, który całe swoje życie poświęcił budzeniu świadomości narodowej chłopów w Galicji. Wydawał niezwykle popularne pisma ˝Wieniec˝ i ˝Pszczółka˝, stając się głosem najuboższych i bezkompromisowym obrońcą ich praw. Choć fizycznie nigdy nie prowadził działalności politycznej na północnym Mazowszu, jego postać łączy się z tym regionem w sposób symboliczny i rodzinny.

    Bezpośredni, dramatyczny ślad w historii tych okolic pozostawił jego starszy brat, Mieczysław Stojałowski, który jako były podoficer zaangażował się w powstanie styczniowe. Szlak bojowy brata oraz oddziałów powstańczych, w których służyli galicyjscy ochotnicy, prowadził przez silnie ogarnięte walkami terytoria wokół Ciechanowa oraz przygranicznej wówczas Mławy. Po bitwie pod Radziwiłłowem brat ks. Stojałowskiego został pojmany przez wojska carskie i skazany na katorgę na Syberii, co głęboko dotknęło całą rodzinę.

    W tym samym czasie młody Stanisław, poruszony tragedią brata i losami ojczyzny, wstąpił do zakonu jezuitów, rozpoczynając swoją drogę ku wierze i radykalnej służbie społecznej. Choć obaj bracia pochodzili z południa Polski, krwawe wydarzenia 1863 r. na linii Mława - Ciechanów na zawsze wpisały się w ich osobistą historię. Ponadto idee równego traktowania chłopów, które ks. Stojałowski tak żarliwie głosił, kilkadziesiąt lat później stały się fundamentem dla rozwoju struktur ruchu ludowego na terenie całego powiatu ciechanowskiego i mławskiego.


Przebieg posiedzenia