10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
23. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej o komisyjnym projekcie uchwały w sprawie uznania projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywy 2003/49/WE, 2009/133/WE, 2011/96/UE, (UE) 2016/1164, (UE) 2017/1852, (UE) 2025/50 w odniesieniu do uproszczenia unijnych ram opodatkowania bezpośredniego oraz wspierania wzrostu i konkurencyjności UE za niezgodny z zasadą pomocniczości (druki nr 3241 i 3246).
Poseł Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony):
Stanowisko
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiony projekt dyrektywy jest częścią szerszego programu Komisji Europejskiej mającego na celu uproszczenie prawodawstwa Unii Europejskiej, zmniejszenie zbędnych obciążeń administracyjnych i wzmocnienie konkurencyjności rynku wewnętrznego. Zmieniane dyrektywy opracowano w różnych okresach, charakteryzujących się odmiennymi uwarunkowaniami. W związku z tym potrzebna jest ich nowelizacja, której celem jest uproszczenie istniejących ram unijnych w dziedzinie opodatkowania bezpośredniego, zwiększenie pewności prawa i zapewnienie spójnego funkcjonowania rynku wewnętrznego, przy jednoczesnym zachowaniu celów zmienianych dyrektyw. Jednakże kwestia oceny zgodności projektu z zasadą pomocniczości budzi poważne kontrowersje, szczególnie w odniesieniu do przepisów wprowadzających w dyrektywie ATAD, czyli dyrektywie 2016/1164, ulgę na działalność badawczo-rozwojową. Charakter tej regulacji jest bowiem różny od pozostałych zmian, a projekt obejmuje obszar opodatkowania bezpośredniego dotychczas niezharmonizowany w Unii Europejskiej. Trzeba zauważyć, że przepisy dotyczące ulgi na działalność badawczo-rozwojową stanowią istotną ingerencję we władztwo podatkowe państw członkowskich, ograniczając uprawnienia ich władz ustawodawczych do kształtowania własnych zasad pomocy przedsiębiorcom. Przepisy te wymuszają na każdym państwie członkowskim nie tyle przyjęcie minimalnego poziomu wsparcia przedsiębiorców inwestujących w działalność badawczo-rozwojową, co obowiązek udzielania tego wsparcia w określonej formie, poprzez odliczenie wydatków od podstawy opodatkowania. Ingerują więc bezpośrednio w system podatkowy każdego państwa członkowskiego.
W uzasadnieniu wniosku oraz motywach projektu nie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że cele proponowanego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, a ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii Europejskiej. Tym samym należy uznać, że projektowana dyrektywa w zakresie odnoszącym się do ulg podatkowych na działalność badawczo-rozwojową budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. W pozostałym zakresie przedstawiony projekt nie narusza tej zasady.
Należy również zgodzić się z zastrzeżeniami dotyczącymi proponowanych zmian w dyrektywach PSD i RD, polegających na znacznym rozszerzeniu zakresu zwolnień wynikających z tych dyrektyw. W ocenie Rady Ministrów nie stanowią one uproszczenia przepisów, lecz prowadzą do nowego podziału władztwa podatkowego w Unii Europejskiej i są niekorzystne dla państw członkowskich, z których wypłacane są należności.
Warto również zauważyć, że podobne wątpliwości przedstawiła Izba Poselska Czech w uzasadnionej opinii z 17 września 2026 r. Wskazano w niej, że Komisja Europejska nie wykazała w wystarczającym stopniu, iż cele proponowanej regulacji nie mogą zostać osiągnięte na poziomie państw członkowskich. Państwa członkowskie dysponują własnymi systemami zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju, które są spójne z ich polityką gospodarczą, budżetową oraz innowacyjną. Różnorodność tych systemów nie świadczy sama w sobie o istnieniu bariery w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego wymagającej harmonizacji na poziomie unijnym. Komisja Europejska nie przedstawiła również wystarczających wskaźników jakościowych ani ilościowych, które wykazywałyby, że proponowane cele zostaną lepiej osiągnięte na poziomie Unii Europejskiej.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mając na uwadze przedstawione argumenty, popieramy sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej oraz projekt uchwały uznającej projektowaną dyrektywę, w zakresie dotyczącym ulg podatkowych na działalność badawczo-rozwojową, za niezgodną z zasadą pomocniczości. Dlatego klub Lewicy zagłosuje za omawianym projektem uchwały. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia