10. kadencja, 67. posiedzenie, 4. dzień (23-10-2026)

50. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii oraz Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (druki nr 3000 i 3081).

Poseł Jarosław Sachajko:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Zdecydowanie popieram cyfryzację polskich archiwów, bo archiwa to nie tylko dokumenty, to nasza historia, nasza pamięć narodowa, dowody własności i prawo obywateli. Polska doskonale wie, jak tragiczne skutki może mieć niszczenie archiwów. Podczas II wojny światowej Niemcy z premedytacją palili nie tylko nasze miasta, ale także dokumenty świadczące o naszej historii i państwowości. W listopadzie 1944 r. niemieccy okupanci metodycznie spalili w Warszawie ponad 36 km archiwów, aż 97% zasobów Archiwum Akt Nowych. Niszczyli naszą historię, pamięć o naszym państwie, dorobek wielu pokoleń Polaków. I tych bezcennych dokumentów już nigdy nie odzyskamy.

    Ale zagrożenie utratą dokumentów nie jest wyłącznie historyczne. W 2021 r. w Krakowie spłonęło archiwum miejskie, w którym przechowywano ponad 20 km dokumentów. To skandal, że w XXI w. nadal możemy bezpowrotnie tracić tak ważne dokumenty. Dlatego cyfryzacja jest koniecznością.

    Popieram elektroniczne zarządzanie dokumentacją, tworzenie cyfrowych odwzorowań, jak również archiwów państwowych. Ale mam jeden fundamentalny postulat. Cyfrowe archiwum nie może oznaczać jednego serwera i jednej kopii. Musimy tworzyć niezależne kopie przechowywane w różnych lokalizacjach, odporne na pożary, awarie i cyberataki. Musimy regularnie sprawdzać ich integralność i zapewnić możliwość odczytu dokumentów również za 100 czy 200 lat. Bo co nam po milionach zeskanowanych dokumentów, jeżeli przyszłe pokolenia nie będą mogły ich odtworzyć?

    Wysoka Izbo! Nasi przodkowie nie mogli uruchomić archiwów cyfrowych. My mamy taką możliwość. Mamy również możliwość ochronienia naszych archiwów przed niemieckimi barbarzyńcami. Ale my mamy dzisiaj również obowiązek, aby te kopie były w różnych miejscach, aby były dostępne również dla naszych dzieci. Wykorzystajmy tę możliwość mądrze. Popieram tę ustawę. Zadbajmy, aby polska historia, polskie dokumenty, dokumenty naszej państwowości przetrwały następne stulecia. Dziękuję. (Oklaski)


Przebieg posiedzenia