10. kadencja, 67. posiedzenie, 4. dzień (23-10-2026)

51. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju o rządowym projekcie ustawy o środkach ograniczających (druki nr 3003 i 3251).

Poseł Sylwester Tułajew:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nie ma zgody Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus Mateusza Morawieckiego na przepisy, które mogą służyć ograniczeniu wolności słowa. Nie ma zgody na ekonomiczne uciszanie mediów. Nie ma zgody na cenzurę. Dlatego zgłaszamy wniosek o odrzucenie ustawy w drugim czytaniu. Będziemy głosować przeciwko temu projektowi, który został przedstawiony. Polska potrzebuje skutecznej ochrony przed obcą ingerencją, rosyjską propagandą i obchodzeniem sankcji. Rząd ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo państwa. Ale ten obowiązek nie daje mu prawa do tworzenia instrumentów, które mogą zagrozić legalnej działalności dziennikarzy, wydawców i obywateli.

    Podkomisja pracowała nad tym projektem przez wiele godzin. Sama długość obrad nie przesądza jednak o jakości ustawy. Ta ustawa została źle przygotowana. Zakres koniecznych zmian i zasadniczych zastrzeżeń pokazał, że źle przygotowano ten projekt. Pokazało to również, jak bardzo państwo chcecie ingerować w podstawowe prawa obywatelskie. Emocji również nie brakowało. Przyczyną były wątpliwe intencje rządu, które nie zastępują gwarancji prawnych. Obywatel ma być chroniony przez ustawy, niezależnie od tego, kto sprawuje władzę i jakie ma zamiary.

    Po pracach komisji dodano w jakiś sposób ochronę działalności dziennikarskiej i zawężono przepis dotyczący nadawania do podmiotów objętych sankcjami Unii Europejskiej. Te zmiany rzeczywiście trzeba odnotować, one były potrzebne, ale właśnie potwierdzają, że wcześniejsze zastrzeżenia miały konkretne podstawy. My wam po prostu nie wierzymy i podkreślamy, że ten zasadniczy problem pozostał. Art. 4 nadal pozwala stosować krajowe sankcje na podstawie oceny działalności w środowisku informacyjnym. O wpisie na listę rozstrzyga minister spraw wewnętrznych. Wcześniejszy wyrok skazujący nie jest wymagany. Przesłanki muszą zostać wykazane. Tłumaczycie, że sama krytyka rządu nie wystarcza. Ale pojęcia nieautentyczności, interesów państwa czy jego pozycji międzynarodowej nadal pozostawiają bardzo szerokie pole interpretacji. Kto zagwarantuje, że interes Polski nie zostanie pomylony z interesem politycznym rządu Donalda Tuska, że niewygodna publikacja nie zostanie bezpodstawnie zakwalifikowana jako element obcej ingerencji? Dopisano ochronę wolności prasy. Jednocześnie pozostawiono wyjątek dotyczący świadomej i rzeczywistej działalności objętej kwestionowaną przesłanką. O zastosowaniu tego wyjątku najpierw rozstrzygnie administracja. Dlatego tak ważne są precyzyjne przepisy i skuteczna kontrola sądu.

    Spójrzmy na konsekwencje błędnej decyzji. Można zamrozić środki finansowe i zasoby gospodarcze oraz zakazać ich udostępniania. Dla redakcji może to oznaczać brak pieniędzy na pracowników, druk, serwery i dystrybucję. Medium może utracić możliwości działania, zanim sąd prawomocnie oceni legalność zastosowanych sankcji. Wolność słowa można ograniczyć także poprzez odebranie środków niezbędnych do jej wykonywania, a obawa przed takim losem może skłaniać innych do milczenia.

    Minister może ograniczyć uzasadnienie decyzji. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. Nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pozostawiono również wyłączenie zwykłej ochrony wynikającej z korzystnego, jeszcze nieprawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Prawo do skargi istnieje, ale obywatel potrzebuje ochrony, zanim poniesie szkodę, której późniejszy wyrok już nie naprawi. Dlatego poprzemy wnioski mniejszości usuwające ten niebezpieczny mechanizm. Drugi wniosek usuwa projektowany system krajowych środków ograniczających. Wniosek czwarty zmierza do wykreślenia przesłanki informacyjnej, pozostawiając możliwość egzekwowania sankcji unijnej.

    Większość parlamentarna ma możliwość poprawienia tej ustawy. Powinna z tego skorzystać. Nie przekonuje mnie zasłanianie całego projektu obowiązkiem wykonania prawa europejskiego. Za dodatkowy mechanizm krajowy, jego zakres, gwarancje odpowiadają polski rząd oraz posłowie, którzy go przygotowują. (Dzwonek)

    Art. 14 i art. 54 konstytucji chronią wolność prasy, wypowiedzi i rozpowszechniania informacji. Te prawa obowiązują również wtedy, gdy publikowane treści są dla rządzących niewygodne. Jako poseł opozycji mam obowiązek patrzeć władzy na ręce. Będę bronił prawa do krytyki każdego rządu. Żaden minister nie może otrzymać politycznego kredytu zaufania kosztem wolności obywateli.

    Wicemarszałek Monika Wielichowska:

    Dziękuję bardzo.

    Poseł Sylwester Tułajew:

    Ostatnie zdanie, pani marszałek.

    Bez usunięcia tych zagrożeń Rozwój Plus Mateusza Morawieckiego zagłosuje przeciwko tej ustawie. Nie ma zgody na cenzurę. Dziękuję. (Oklaski)


Przebieg posiedzenia