10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Obrony Narodowej o poselskim projekcie ustawy o Karcie Rodziny Mundurowej (druki nr 1964 i 3259).
Poseł Anna Baluch:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Idea wsparcia rodzin mundurowych jest słuszna i bardzo potrzebna. Jednak dobra intencja nie zwalnia ustawodawcy z obowiązku tworzenia przepisów sprawiedliwych, przemyślanych i odpowiednio finansowanych.
Analiza projektu sprawozdania komisji rodzi dwa zasadnicze problemy. Pierwszy dotyczy zakresu podmiotowego ustawy. Czy karta rzeczywiście obejmuje wszystkich, których praca służy bezpieczeństwu państwa? Niestety nie. W podstawowym katalogu beneficjentów brakuje m.in. funkcjonariuszy ABW, CBA, SKW, Służby Więziennej, Służby Celno-Skarbowej i innych. Niektóre z tych formacji pojawiają się w projekcie w kontekście uprawnień emerytalno-rentowych, ale nie oznacza to objęcia ich czynnych funkcjonariuszy takim samym systemem wsparcia. Czy rodzina funkcjonariusza odpowiadającego za bezpieczeństwo państwa zasługuje na mniejsze wsparcie tylko dlatego, że jego formacja nie została wymieniona w ustawowym katalogu? Takie różnicowanie wymaga obiektywnego uzasadnienia. Nie można budować solidarności środowisk mundurowych, pomijając część tych środowisk.
Odnosząc się do zmian komisji, należy zauważyć uwzględnienie strażaków ochotników OSP, ratowników uczestniczących bezpośrednio w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Należy jednak zapytać, dlaczego przyjęto określone kryterium uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych i czy zapewnia ono odpowiednie uwzględnienie specyfiki służby.
Druga kwestia to finansowanie. Na szczególną uwagę zasługuje art. 26 ust. 7 projektu dotyczący samorządowych programów przyznających dodatkowe uprawnienia rodzinom mundurowym. Samorządy mogą takie programy wprowadzać, ale nie otrzymują ustawowej gwarancji finansowania ich z budżetu państwa. W praktyce oznacza to, że dodatkowe ulgi będą zależały od zamożności konkretnej gminy, powiatu czy województwa, bo państwo nie daje na to pieniędzy, nie dba o to, jak będą wyglądały finanse samorządów. W jednej gminie rodzina mundurowa otrzyma dodatkowe wsparcie, a w sąsiedniej może w ogóle go nie otrzymać, ponieważ samorząd nie będzie miał po prostu na to pieniędzy. Czy dostęp do dodatkowych uprawnień powinien zależeć od miejsca zamieszkania? Chyba nie. Nie kwestionuję fakultatywności programów samorządowych, kwestionuję natomiast sytuację, w której państwo promuje dodatkowe przywileje, ale nie zapewnia samorządom środków na ich realizację. Można to określić jako populistyczne założenia legislacyjne. Składa się obietnice dotyczące dodatkowego wsparcia, nie zabezpieczając finansowo ich realizacji. Jeżeli państwo chce zachęcać samorządy do przyznawania dodatkowych ulg, powinno przewidzieć mechanizm współfinansowania lub rekompensaty.
Kolejny problem to koszty całego przedsięwzięcia. W pierwotnym projekcie oszacowano je na ok. 50 mln zł w pierwszym roku i 40 mln zł w kolejnych latach. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji zwróciło jednak uwagę na niewystarczające uzasadnienie tych wyliczeń i brak danych pozwalających na ich rzetelną weryfikację.
Krytycznie należy ocenić również sposób potraktowania strażaków ratowników OSP. Wprawdzie komisje zdecydowały o objęciu ich kartą, ale przyznane im uprawnienia są wyraźnie ograniczone. Nie otrzymują pełnego zakresu ulg kolejowych, preferencyjnego dostępu do świadczeń zdrowotnych w placówkach MON i MSWiA ani części uprawnień dotyczących ich dzieci. Trudno uznać takie rozwiązania za wyraz rzeczywistej solidarności z osobami, które narażają życie i zdrowie podczas akcji ratowniczych. Państwo docenia ich zaangażowanie w sferze deklaracji, ale w praktyce przyznaje im gorszy zakres wsparcia. Co więcej, poza kartą pozostają inne środowiska, w tym funkcjonariusze Służby Więziennej oraz część służb specjalnych czy celno-skarbowych. W efekcie ustawa, która ma łączyć rodziny mundurowe, sama wprowadza podział na tych, którzy zasługują na wsparcie w pełnym zakresie, i tych, którym przyznaje się jedynie jego część albo odmawia się go w ogóle. To nie jest równe traktowanie, to selektywne wsparcie.
Wysoka Izbo! Idea wsparcia rodzin osób pełniących służbę jest słuszna, ale dobre intencje nie zwalniają ustawodawcy od obowiązku tworzenia przepisów sprawiedliwych, kompletnych i możliwych do sfinansowania. Mundurowi i ich rodziny zasługują na coś więcej niż wybiórcze przywileje i polityczne deklaracje. Zasługują na równe traktowanie oraz realne wsparcie.
Klub Rozwój Plus będzie w dalszym ciągu pracował nad zmianami w tym projekcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Poseł Marzena Anna Machałek: Brawo!)
Przebieg posiedzenia