10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 3264 i 3290).

Poseł Sprawozdawca Katarzyna Matusik-Lipiec:

    Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Edukacji i Nauki przedstawić sprawozdanie komisji zawarte w druku nr 3290 odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zawartego w druku nr 3264.

    Wicemarszałek Szymon Hołownia:

    Przepraszam, czy pani poseł pozwoliłaby mi pozdrowić gości?

    Poseł Sprawozdawca Katarzyna Matusik-Lipiec:

    Tak jest.

    Wicemarszałek Szymon Hołownia:

    Przez moje niedopatrzenie nie powitaliśmy gości, którzy za chwilę pewnie opuszczą galerię. To goście pana senatora Krzysztofa Kwiatkowskiego i pani posłanki Ewy Szymanowskiej, seniorzy z Łodzi. Bardzo serdecznie was w Sejmie witamy. Dziękujemy za wasze odwiedziny. (Oklaski)

    Przepraszam, pani poseł.

    Poseł Sprawozdawca Katarzyna Matusik-Lipiec:

    Dziękuję, panie marszałku.

    Marszałek Sejmu, zgodnie z regulaminem Sejmu, skierował w dniu 22 października br. powyższy projekt ustawy do Komisji Edukacji i Nauki do pierwszego czytania. Komisja Edukacji i Nauki zebrała się na swoim posiedzeniu w dniu wczorajszym i przeprowadziła pierwsze czytanie. Przedstawiony podczas posiedzenia komisji rządowy projekt ustawy, który jak już wcześniej wspomniałam, zawarty jest w druku nr 3264, jest krótki, bo zawiera tylko dwa artykuły, ale są to ważne artykuły.

    W art. 1 projektodawca proponuje przedłużenie do dnia 31 grudnia 2032 r. obowiązywania rozwiązania określonego w art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Co to oznacza? Oznacza to, że zgodnie ze zmienionym przepisem dla pracowników uczelni publicznej odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych będzie dokonywany w wysokości kwoty odpisu z 2018 r. Co warte podkreślenia, projektowana regulacja zachowuje możliwość zwiększenia przez uczelnię wysokości odpisu na ten fundusz do poziomu niewyższego niż 6,5% planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. Oczywiście wszystko to po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w danej uczelni. W art. 2 proponuje się, by ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projektodawca w uzasadnieniu ustawy zwraca uwagę na fakt, iż przedłużenie do 2032 r. obowiązywania mechanizmu przewidzianego w art. 262 zmienianej ustawy ma charakter stabilizujący dla gospodarki finansowej uczelni. Pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia gwałtownego wzrostu kosztów stałych uczelni, które mogłyby negatywnie wpłynąć na realizację działalności statutowej uczelni publicznych, ograniczyć skalę ich inwestycji infrastrukturalnych, ale także zdolność uczelni do uczestnictwa w projektach międzynarodowych czy badawczych.

    Warto podkreślić, że koszty osobowe stanowią dominującą część budżetów uczelni publicznych, to ok. 70-80% tych budżetów. W warunkach systematycznego wzrostu wynagrodzeń automatyczny wzrost podstawy naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń społecznych skutkowałby dalszym zwiększaniem obciążań finansowych uczelni, które jak dobrze wszyscy wiemy, mierzą się obecnie z wieloma wyzwaniami, m.in. demograficznymi, związanymi ze spadkiem liczby studentów w części ośrodków akademickich, ale również rosnącą konkurencją międzynarodową o wysoko wykwalifikowaną kadrę naukową i dydaktyczną.

    Warto podkreślić, że pomimo zamrożenia podstawy naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń społecznych na poziomie z 2018 r., bazując na danych uzyskanych ze sprawozdań z wykonania planów rzeczowo-finansowych składanych przez uczelnie za pośrednictwem systemu POL-on, można zauważyć, że w latach 2019-2025 wartość odpisów na fundusz wzrosła o ok. 40%. Np. w 2019 r. była to kwota 488 747 tys. zł, a w 2025 r. - 687 166 tys. zł. A więc widoczny wzrost wysokości odpisów na fundusz wskazuje, że utrzymanie obowiązującego rozwiązania nie oznacza zamrożenia nominalnej wartości środków przeznaczonych na działalność socjalną uczelni. Wynika to z faktu, iż wzrasta też wartość wynagrodzeń osobowych brutto w uczelniach. Obecna na posiedzeniu komisji minister Maria Mrówczyńska zwróciła uwagę na to, iż w ramach projektowanego budżetu na 2027 r. wzrasta o 2,4 mld zł wysokość środków przeznaczonych na naukę, oczywiście w relacji do budżetu z 2026 r. Oznacza to, że zwiększone zostaną również subwencje uczelni i podwyżki dla ich pracowników.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od 21 lipca do 20 sierpnia tego roku. W czasie posiedzenia Komisji Edukacji i Nauki w dniu 4 listopada br. obecny na posiedzeniu komisji przedstawiciel Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich prof. Piotr Wachowiak przekazał pozytywną opinię odnośnie do procedowanego projektu ustawy. Przedstawiciel Krajowej Sekcji Nauki NSZZ ˝Solidarność˝ Dominik Szczukocki wyraził sprzeciw wobec projektowanych przepisów. W czasie posiedzenia komisji został zgłoszony wniosek o odrzucenie projektu ustawy w całości. Wniosek ten, jak również dwie zgłoszone poprawki zostały odrzucone przez komisję. Na żądanie wnioskodawcy, zgodnie z regulaminem Sejmu, komisja przedstawia te poprawki jako wnioski mniejszości.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Edukacji i Nauki po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 4 lipca br. wnosi, by Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy z druku nr 3264 bez poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia