10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
4. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 3264 i 3290).
Poseł Sylwia Bielawska:
Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Przedmiotem procedowanego projektu ustawy jest drobne rozwiązanie, które na pierwszy rzut oka może wydawać się jedynie techniczną zmianą, dotyczącą zasad naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. W rzeczywistości jest to zmiana, która dotyczy bardzo istotnej kwestii: stabilności finansów uczelni publicznych oraz możliwości zapewnienia im warunków do realizacji podstawowych zadań, takich jak kształcenie, prowadzenie badań naukowych oraz rozwój.
Projekt przewiduje przedłużenie do 31 grudnia 2032 r. obowiązywania mechanizmu określonego w art. 262 ustawy wprowadzającej Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Mechanizm ten oznacza, że podstawą naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla pracowników uczelni publicznych pozostaje kwota odpisu z 2018 r., z zachowaniem możliwości jego zwiększenia, oczywiście po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi, do poziomu, który nie przekracza 6,5% planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych. Dlaczego utrzymanie tego rozwiązania jest tak istotne? Przede wszystkim musimy spojrzeć na rzeczywistą sytuację finansową uczelni publicznych. Koszty wynagrodzeń stanowią dominującą część ich budżetów. W ostatnich latach obserwujemy systematyczny wzrost płac, który jest konieczny zarówno ze względu na sytuację ekonomiczną pracowników, jak i ze względu na potrzebę utrzymania konkurencyjności uczelni na rynku pracy.
Państwo przeznaczało i nadal przeznacza znaczące środki na podwyżki wynagrodzeń pracowników. To ważny i potrzebny kierunek. Nie możemy jednak zapomnieć, że wzrost wynagrodzeń pociąga za sobą również wzrost innych kosztów, które są z nimi powiązane. Automatyczne powiązanie wysokości odpisu z rosnącymi wynagrodzeniami oznacza dodatkowe, coraz większe obciążenia finansowe dla uczelni. Nie możemy doprowadzić do sytuacji, w której rosnące obciążenia stałe będą ograniczać możliwości rozwojowe polskich uczelni, a w konsekwencji - również ich konkurencyjność. Warto przy tym podkreślić, że proponowane rozwiązanie nie oznacza zamknięcia drogi do zwiększania środków przeznaczonych na działalność socjalną dla pracowników. Przypomnę, że obowiązujący mechanizm pozostawia rektorom możliwość podwyższenia odpisu do poziomu 6,5% planowanych wynagrodzeń osobowych. Decyzja ta jest podejmowana w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi i uwzględnia zarówno możliwości finansowe konkretnej uczelni, jak i potrzeby pracowników.
Wysoka Izbo! Przedłużenie obowiązywania dotychczasowego mechanizmu to przede wszystkim zapewnienie uczelniom publicznym przewidywalności finansowej na kolejne lata. To również możliwość odpowiedzialnego planowania budżetów i uniknięcia gwałtownego wzrostu kosztów, który mógłby się odbić na działalności naukowej, dydaktycznej czy inwestycyjnej. Jednocześnie zachowujemy możliwość zwiększania odpisu w porozumieniu ze związkami zawodowymi, a dzięki zmianom wprowadzonym po konsultacjach ograniczamy czas obowiązywania rozwiązania przejściowego. Nie jest to więc wybór pomiędzy stabilnością uczelni a interesem pracowników. Jest to próba znalezienia odpowiedzialnego kompromisu, który pozwoli ochronić oba te obszary. Klub Koalicji Obywatelskiej uważa, że proponowane rozwiązanie jest potrzebne, słuszne i uzasadnione. Dlatego będziemy wnosić o poparcie projektu ustawy.
Na koniec krótka uwaga dotycząca konsultacji. Przypomnę, że konsultacje w sprawie tego projektu nie były jedyną formalnością. Zgłaszane zastrzeżenia zostały przeanalizowane, a ostateczny kształt projektu uwzględnia argumenty strony społecznej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia