10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 3264 i 3290).

Poseł Marzena Anna Machałek:

    Dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, druk nr 3264.

    Wysoka Izbo! Są projekty ustaw, które wyglądają niepozornie. Zmienia się jedną datę, kilka cyfr, jeden przepis, ale za tą pozornie techniczną zmianą kryją się bardzo konkretne konsekwencje dla tysięcy ludzi. I właśnie z takim projektem mamy dzisiaj do czynienia. To żaden kompromis. Rząd Donalda Tuska proponuje, aby szczególne zasady naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na uczelniach publicznych przedłużyć o kolejne 6 lat, aż do końca 2032 r. Przypojmijmy fakty. Ustawa z 2018 r. określała zasadę, zgodnie z którą odpis na fundusz dla pracowników uczelni publicznych wynosi 6,5 planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych. Jednocześnie wprowadzono wtedy rozwiązanie przejściowe. Uczelnie otrzymały czas na dostosowanie się do nowych zasad. Ten okres właśnie miał się zakończyć w 2026 r. A co proponuje dzisiaj rząd? Kolejne 6 lat. 14 lat obowiązywania rozwiązania przejściowego. Pytam więc, czy to jest jeszcze przepis przejściowy, czy jest już sposób na trwałe obchodzenie zasady zapisanej w ustawie.

    Wysoka Izbo! Otrzymaliśmy apel od przedstawicieli ˝Solidarności˝ z pięciu uczelni szczecińskich, były też inne głosy. To głos ludzi, którzy znają rzeczywistość polskiego szkolnictwa wyższego. Związkowcy wskazują, że w niektórych uczelniach odpis pozostaje zamrożony na poziomie z 2018 r. Stanowi obecnie ok. 1% wynagrodzeń zamiast ustawowych 6,5. To ogromna różnica. A przecież mówimy o funduszu, który służy wspieraniu pracowników, ich rodzin, w szczególności tych znajdujących się w trudniejszej sytuacji materialnej. To nie luksus, to nie jest dodatkowy przywilej. To element bezpieczeństwa socjalnego pracowników. I właśnie dlatego tak ważne jest pytanie, dlaczego rząd chce przez kolejne 6 lat utrzymywać rozwiązanie, które ogranicza środki na ten cel. Rząd tłumaczy się koniecznością zapewnienia stabilności finansowej uczelni. Ale czy stabilność finansowa uczelni musi oznaczać ograniczanie środków na świadczenia socjalne dla ich pracowników? Czy państwo nie powinno przede wszystkim zapewnić odpowiedniego finansowania szkolnictwa wyższego? Dajcie większe pieniądze. Przecież pracownicy uczelni to nie tylko profesorowie i nauczyciele akademiccy. To również pracownicy administracji, laboratoriów, bibliotek, obsługi technicznej, ludzie, bez których żadna uczelnia nie mogłaby funkcjonować. Wielu z nich otrzymuje wynagrodzenia, które trudno uznać za wysokie. I właśnie oni mogą szczególnie odczuwać ograniczenia funduszu socjalnego.

    Wysoka Izbo! Jest jeszcze jedna sprawa. Państwo powinno być wiarygodne dla nauczycieli. Jeśli ustawodawca przyjmuje określone rozwiązanie i wyznacza wieloletni okres przejściowy, to obywatele mają prawo oczekiwać, że po jego zakończeniu zasada ogólna zacznie rzeczywiście obowiązywać. Tymczasem rząd mówi: poczekajcie jeszcze 6 lat. Nie można w nieskończoność odkładać realizacji zobowiązań państwa. Rozwój Plus opowiada się za silnym, nowoczesnym szkolnictwem wyższym, za uczelniami, które prowadzą badania naukowe, kształcą specjalistów i budują potencjał rozwojowy Polski. Ale rozwój polskiej nauki nie może się odbywać kosztem bezpieczeństwa socjalnego ludzi, którzy tę naukę współtworzą. Dlatego oczekujemy od rządu nie kolejnego zamrożenia, ale rzeczywistego rozwiązania problemów. Jeżeli zastosowanie ustawowego odpisu wymaga dodatkowych środków budżetowych, rząd powinien je oszacować i przedstawić odpowiedni plan finansowania. Jeśli konieczny jest okres dostosowawczy, powinien on zawierać konkretne etapy stopniowego dochodzenia do poziomu 6,5% odpisu. Nie wystarczy po prostu przesunąć daty o kolejne 6 lat.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rząd Donalda Tuska po raz kolejny proponuje rozwiązanie najłatwiejsze dla budżetu, ale niekoniecznie sprawiedliwe dla obywateli. Zamiast rozwiązać problem, odkłada go na następne lata. Zamiast przedstawić plan, proponuje zamrożenie. A przecież państwo nie może budować swojej wiarygodności na nieustannym przesuwaniu terminów. Rozwój Plus nie poprze tej ustawy w obecnym kształcie. Oczekujemy rzeczywistego rozwiązania, które zapewni uczelniom stabilność finansową, a pracownikom poszanowanie zapisanych w ustawie kwestii. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia