10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę o rynku pracy i służbach zatrudnienia (druki nr 3278 i 3292).
Poseł Dariusz Piontkowski:
Przeprowadzanie egzaminu ósmoklasisty, egzaminów maturalnych, zawodowych, eksternistycznych to gigantyczne przedsięwzięcie logistyczne obejmujące co roku setki tysięcy uczniów, absolwentów, a także osób dorosłych, urzędników i nauczycieli. Wymaga ono także bardzo znaczących środków. Ta informacja jest znana od wielu, wielu lat. 2 lata temu obecny rząd doprowadził do korekty limitów wydatków na przeprowadzanie tych egzaminów. Ku naszemu zdziwieniu po niespełna 2 latach ponownie występuje o korektę tych limitów. To oznacza, że mimo możliwości korzystania z ogromnej ilości danych, choćby poprzez System Informacji Oświatowej, który zbiera coraz większą ilość danych z systemu edukacyjnego, a także informacji od okręgowych komisji i Centralnej Komisji Egzaminacyjnej dziś ministerstwo twierdzi, że nie było w stanie właściwie prognozować wydatków.
Na pewno warto powiększyć limity, bo przeprowadzanie tych egzaminów kosztuje po prostu ogromne pieniądze. Od dłuższego czasu mówi się chociażby o tym, że egzaminatorzy mają niewystarczające stawki, aby były one zachęcające dla nauczycieli, zwłaszcza przedmiotów ścisłych, do tego, by stać się egzaminatorami. Z tego powodu przed sprawdzaniem niektórych egzaminów pojawiają się alarmujące informacje, że brakuje egzaminatorów. Wydawałoby się więc, że ze względu na korektę limitów, jeśli chodzi o wydatki, przygotowanie i przeprowadzenie egzaminów, powinno się znaleźć kwoty, które zapewnią chociażby dodatkowy wzrost wynagrodzeń dla nauczycieli egzaminatorów, aby zachęcić ich do udziału w tym gigantycznym przedsięwzięciu.
Ministerstwo wyraźnie wskazuje, że ta ustawa jest reakcją na problemy, które stworzono kilkanaście lat temu, bo przecież za pierwszego Tuska to państwo przygotowali projekt ustawy, który zmuszał rodziców, aby przymusowo posyłali 6-letnie dzieci do szkoły podstawowej. To wy doprowadziliście do tego, że mamy dwa 1,5-krotne roczniki, które w tej chwili kończą szkołę średnią. Jeden już trafił na studia, a drugi trafi na nie w następnym roku. Można było przewidzieć, że będzie to generowało znaczące dodatkowe wydatki. Powinny one zostać uwzględnione już w 2024 r., ale niestety wtedy tak się nie stało.
Dobrze, że państwo kontynuują przynajmniej część działań, które realizował i wprowadził rząd Prawa i Sprawiedliwości: m.in. cyfryzację, zwiększone wykorzystanie narzędzi cyfrowych, lepsze zabezpieczenie przesyłek czy wykorzystanie środków z Funduszu Pracy na przeprowadzanie egzaminów zawodowych i egzaminów eksternistycznych. Ale jednocześnie państwo sami chcą generować nowe koszty. Wbrew temu, że nauczyciele od wielu lat mówią, że mają dość ciągłych zmian w systemie oświaty i prawa, państwo znowu przewidują kolejne zmiany w sposobie przeprowadzania egzaminu. Dziś nawet nie wiemy, jak ten egzamin w przyszłości ma wyglądać, ale ma generować kolejne koszty. Państwo powinni to przewidzieć już w roku 2024, a tego niestety nie było.
Stąd zgłaszamy do tego projektu ustawy dwie poprawki. Jedna wyraźnie zwiększy limity w poszczególnych latach, poza rokiem bieżącym, bo jak rozumiemy, przynajmniej na te ostatnie 1,5 miesiąca roku 2026 państwo byli w stanie właściwie oszacować realne wydatki, które będą potrzebne, aby dokończyć proces egzaminowania w tym roku. Ale w kolejnych latach chcemy zwiększyć limity tych wydatków o ok. 10%, tak aby państwo mogli zaproponować realne podwyżki egzaminatorom i żeby w kolejnych latach nie było z tym problemu i nie trzeba było z łapanki szukać egzaminatorów, którzy będą chcieli sprawdzać arkusze maturalne czy arkusze z egzaminu ósmoklasisty.
Druga poprawka dotyczy Funduszu Pracy, o którym wspominałem. To rząd Prawa i Sprawiedliwości doprowadził do tego, że można korzystać z tych środków, zmniejszając w ten sposób wydatki z budżetu ministra edukacji narodowej. My proponujemy, aby była możliwość skorzystania z tych dodatkowych środków, które państwo proponują w tym projekcie ustawy, już od roku 2027, a nie dopiero od roku 2028.
Mamy nadzieję, że te poprawki zostaną przyjęte dobrze przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. One pomogą państwu w trudnych rozmowach z ministrem finansów. Bo rozumiemy, że Andrzej ˝Dziura˝ Domański ma węża w kieszeni i nie chce dzisiaj przeznaczyć żadnej złotówki na wzrost płac nauczycieli, na wzrost wynagrodzeń egzaminatorów. A gdyby ta poprawka przeszła, to minister finansów nie miałby wyjścia i musiałby przeznaczyć dodatkowe środki (Dzwonek) na dobrze przeprowadzone egzaminy w Polsce.
Przebieg posiedzenia