10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę o rynku pracy i służbach zatrudnienia (druki nr 3278 i 3292).
Poseł Wiesław Różyński:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe w sprawie procedowanego rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Procedowany projekt ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa w obszarze edukacji. Dotyka kwestii kluczowych: sprawnego, terminowego przeprowadzenia egzaminów ósmoklasisty, maturalnego oraz egzaminów zawodowych i również eksternistycznych. Ostatnie lata zweryfikowały szacunki finansowe w 2024 r. Złożyły się na to trzy kwestie. Po pierwsze, skokowy wzrost liczby zdających. W 2026 r. do egzaminów ósmej klasy i maturalnego przystąpiło o ponad 40 tys. osób więcej niż przewidywano, a liczba maturzystów zdających egzamin poprawkowy wzrosła o ponad 50%. Po drugie, skumulowana inflacja z lat 2018-2024 na poziomie ok. 40%, trzykrotny wzrost kosztów materiałów do części praktycznych egzaminów zawodowych. Ostatnią, trzecią kwestią niemożliwą do przewidzenia okazał się wzrost o ponad 200% zainteresowania wglądami do prac oraz procedurą weryfikacji sumy punktów.
Wyżej wymienione sytuacje doprowadziły do wyczerpania rezerw finansowych przez okręgowe komisje egzaminacyjne, które wdrożyły środki oszczędnościowe, ograniczając swoje funkcjonowanie wyłącznie do realizacji zadań ustawowych. Działania te nie uniemożliwiły jednak pozyskania oszczędności na poziomie, który umożliwiłby pokrycie wydatków związanych z realizacją podstawowych zadań ustawowych. Przedstawiony projekt jest odpowiedzią na pilną potrzebę: zwiększa maksymalny limit wydatków na egzaminy o 17 mln zł, z tej kwoty 365 mln zł do kwoty 382 mln zł. By uniknąć powtórzenia sytuacji, która wystąpiła w 2026 r., konieczne jest ponowne oszacowanie limitów wydatków na egzaminy także na kolejne lata, to jest 2027-2034, uwzględniając m.in. rosnącą liczbę uczniów, w tym obywateli Ukrainy, oraz koszty wdrożenia nowej formuły egzaminów od roku szkolnego 2030/2031. Mechanizm korygujący przewidziany w ustawie zakłada, że w przypadku gdy łącznie wydatki budżetu państwa na zadania związane z przeprowadzeniem egzaminów powodowałyby zagrożenie przekroczeniem w danym roku budżetowym limitu maksymalnych wydatków z budżetu państwa, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określa warunki wynagradzania osób biorących udział w przeprowadzaniu wyżej wymienionych egzaminów w sposób powodujący wyeliminowanie zagrożenia przekroczeniem w danym roku budżetowym tego limitu.
Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej ma coroczny obowiązek poinformowania ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do dnia 31 marca o poziomie szacowanych wydatków na zadania związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem egzaminów, co pozwoli na wcześniejsze reagowanie na ewentualne zagrożenia dla budżetu państwa. Obecny limit środków z Funduszu Pracy przeznaczony na dofinansowanie egzaminów zawodowych wynoszący 50 mln zł zostanie zwiększony od 1 stycznia 2020 r. do kwoty 65 mln zł. Odpowiada to rzeczywistemu zapotrzebowaniu rynku pracy na wykwalifikowanych pracowników. W planie finansowym Funduszu Pracy w 2028 r. zostaną zabezpieczone środki na sfinansowanie zwiększonego limitu, a zmiana nie spowoduje ograniczenia finansowania podstawowych instrumentów rynku pracy, a w szczególności świadczeń dla bezrobotnych, programów aktywizacji zawodowej oraz Krajowego Funduszu Szkoleniowego.
Proponuje się, aby ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem zmiany dotyczącej zwiększenia środków Funduszu Pracy, której wejście w życie zaplanowano na dzień 1 stycznia 2028. Pilne wejście w życie ustawy w zakresie zmiany dotyczącej zwiększenia limitów wydatków na egzaminy oraz mechanizmy korygujące jest konieczne, aby centralne komisje (Dzwonek) egzaminacyjne i okręgowe komisje egzaminacyjne miały zapewnione środki finansowe na realizowanie zadań bezpośrednio związanych z przeprowadzeniem egzaminów.
Mając na uwadze powyższe, klub Polskie Stronnictwo Ludowe popiera przedłożony projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia