10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
12. i 13. punkt porządku dziennego:
12. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy (druk nr 2705).
13. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy (druk nr 2704).Poseł Michał Pyrzyk:
Dziękuję bardzo.
Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt zaprezentować oświadczenie dotyczące kolejnych już prób nowelizacji Kodeksu wyborczego, tym razem poselskich. Dodać czy przypomnieć na wstępie należy, że poprzednie ustawy zmieniające Kodeks wyborczy uchwalone w tej kadencji przez Sejm były prawie zawsze, poza chyba jednym wyjątkiem potwierdzającym tę smutną regułę, skutecznie blokowane przez prezydentów, poprzedniego i obecnego. Można tylko przypuszczać, choć osobiście chciałbym, żeby było inaczej, że te przedłożenia spotka podobny los.
Dlaczego tak myślę? Dlatego że projekty te zawierają zapisy proponowane już w poprzednich nowelizacjach. Pierwszy z nich mówi przede wszystkim o modyfikacji zasad nominowania kandydatów do terytorialnych obwodowych komisji wyborczych poprzez przywrócenie sprawdzonych rozwiązań z lat 2011-2018. Zmiany te, i bardzo dobrze, mają na celu też ograniczenie wpływu tzw. komitetów widm w procesie wyborczym oraz zwiększenie transparentności całego procesu głosowania. Poselski projekt przewiduje nowe zasady zgłaszania kandydatów do komisji wyborczych. Była tu już o nich mowa. Chodzi przede wszystkim o uzależnienie prawa do zgłaszania kandydatów od rejestracji list, zgłaszanie po jednym z kandydatów do terytorialnej komisji wyborczej oraz publiczne losowanie. W przypadku zgłoszenia większej liczby kandydatów do składu komisji, niż przewiduje ustawa, o obsadzie będzie decydować właśnie losowanie spośród prawidłowo zgłoszonych osób. Tak jak powiedziałem, to powrót do zasad i rozwiązań z lat 2011-2018 mających zapobiegać sytuacjom, w których komisje były obsadzane przez komitety nieposiadające żadnych zarejestrowanych kandydatów w danym okręgu.
Drugi z projektów dotyczy równie istotnej, o ile nie ważniejszej, kwestii, mianowicie normy przedstawicielskiej w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i, można powiedzieć, bieżącego dostosowywania liczby posłów w okręgach do aktualnych zmian demograficznych. Obecna modyfikacja w tym względzie wymaga skomplikowanej ścieżki ustawowej, co prowadzi do opóźnień czy braku jakichkolwiek reakcji na zmiany demograficzne. Przez to liczba mandatów w okręgach nie odpowiada rzeczywistej liczbie mieszkańców, czyli w jednych okręgach jest nadreprezentacja, a w drugich mamy do czynienia z mniejszą reprezentacją niż ta wynikająca z aktualnej liczby mieszkańców. Nie jest to żadna manipulacja, jak tu padało z tej mównicy. W poprzednich kadencjach Sejm w ogóle nie reagował na wnioski Państwowej Komisji Wyborczej w tym względzie. Aby wyborcy, mieszkańcy nie musieli być zakładnikami Sejmu, projekt zakłada przeniesienie kompetencji dotyczącej zmiany liczby mandatów w okręgach na rozporządzenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, wydawane oczywiście na stosowny wniosek Państwowej Komisji Wyborczej. Każdorazowo taki wniosek opierałby się na aktualnych danych z Centralnego Rejestru Wyborców, a minister musiałby ściśle przestrzegać przedstawionych w nim liczb i nie mógłby dokonywać żadnych korekt w tym względzie. Jednocześnie wprowadzono zakaz wprowadzania korekt w okresie poprzedzającym bezpośrednio wybory oraz zagwarantowano, że granice samych okręgów wyborczych nadal pozostaną materią zastrzeżoną dla ustawy.
Uważamy, że zmiany te są bardzo istotne, bardzo potrzebne. Nie są wprowadzane w trakcie kampanii wyborczej, lecz w wystarczającym czasie przed nią. Wobec tego stanu rzeczy Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe jest za skierowaniem obu tych projektów do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia