10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

12. i 13. punkt porządku dziennego:

   12. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy (druk nr 2705).
   13. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy (druk nr 2704).

Poseł Witold Tumanowicz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zacznę może od druku nr 2705, czyli kwestii zgłoszeń do obwodowych komisji wyborczych. Myśmy już niejednokrotnie prowadzili dyskusję na ten temat i naprawdę zgadzam się co do tego, że kierunkowo te zmiany są potrzebne, tzn. że rzeczywiście komisje, które złożone są z kandydatów wszystkich partii, którzy startują, gwarantują, że głosy będą rzetelnie policzone, a przynajmniej najrzetelniej, jak tylko się da. Nie wymyślimy żadnego lepszego momentu, sposobu na rzetelne policzenie głosów niż wyjęcie ich z urny i patrzenie sobie na ręce przez wszystkich członków komisji. To jest oczywiste i bardzo dobrze byłoby iść w kierunku tego, aby pierwszeństwo w tym zakresie miały komitety, które zgłosiły kandydatów.

    Natomiast muszę polemizować z tym, jak w ogóle odnosimy się do tych komitetów widmo. Ja jednak mimo wszystko uważam, że nie powinniśmy tak ich nazywać. Trzeba sobie zdawać z tego sprawę, że to też są obywatele z prawami wyborczymi. Ostatecznie ci ludzie także mają prawo do tego, aby patrzeć na to, jak wybory są przeprowadzane.

    (Poseł Mariusz Witczak: Mężowie zaufania.)

    Tylko mówię o tym, żeby nie nazywać ich komitetami widmo, bo to też są obywatele i też mają do tego prawo.

    Rzeczywiście co do kierunku zgoda - ten pluralizm powinien być zachowany.

    Będziemy na to patrzeć, jesteśmy za tym, żeby skierować projekt z druku nr 2705 do dalszych prac w komisji. Będziemy kierunkowo popierać te zmiany, oczywiście z jakimiś zastrzeżeniami, o których też już kiedyś mówiłem, czyli żeby jednak mimo wszystko - ale rozumiem, że projekt na to pozwala, będę o to dopytywał w pytaniu - pozwalać na zgłaszanie w drugim rzucie przez wszystkich pełnomocników wyborczych. Trochę to nie jest doprecyzowane.

    (Wypowiedź poza mikrofonem)

    Wszyscy pełnomocnicy, niezależnie już wtedy od tego, czy zgłosili kandydatów.

    (Poseł Mariusz Witczak: Obywatele.)

    O to będę jeszcze dopytywał, mam nadzieję, że z mównicy też padnie na to odpowiedź, ale rozumiem, że już pan poseł do tego się odnosi.

    Natomiast jeśli chodzi o druk nr 2704, to mamy duże wątpliwości co do tego, czy powinniśmy przeprowadzać takie zmiany na mniej niż rok przed wyborami. Nawet jeśli byśmy chcieli urealnić liczby mandatów, to moim zdaniem powinniśmy robić to w taki sposób, żeby to obowiązywało od kolejnych wyborów. Dlaczego? Dlatego że jest jednak zasada, o której niejednokrotnie wspominaliśmy, że mimo wszystko w przypadku zmian w Kodeksie wyborczym powinien być okres ochronny, że tuż przed wyborami, a mamy w tym momencie mniej niż rok do wyborów, on po prostu nie powinien być zmieniany. Tak więc wnoszę o odrzucenie tej ustawy w pierwszym czytaniu.

    Chciałbym też zwrócić uwagę na to, że istnieje zjawisko turystyki wyborczej. Istniało takie zjawisko, że ludzie jeździli z okręgu do okręgu. Zresztą także w 2023 r. było to bardzo mocno promowane, żeby właśnie zmieniać wyniki wyborów, z tego powodu, że analizowano, w którym okręgu moc głosu będzie większa, a w którym mniejsza. Jeśli rzeczywiście przeprowadzamy tego typu zmiany, to powinniśmy zastanowić się, czy turystyka wyborcza jest możliwa do utrzymania. Czy nie zrobić tak, wzorem np. wyborów samorządowych, że jesteśmy przypisani do konkretnego okręgu i tam powinniśmy głosować, jeśli rzeczywiście mielibyśmy rzetelnie tworzyć normę przedstawicielską.

    Chcę też zwrócić uwagę na to, że normy przedstawicielskiej nie ma w Senacie. W tym przypadku różnica między największym okręgiem, małopolskim - nr 30, w którym jest 492 tys. wyborców, a okręgiem podlaskim - nr 61, gdzie jest nieco ponad 150 tys. wyborców, jest trzykrotna. To znaczy, że senator z Podlasia ma trzykrotnie mniejszy potencjalny głos wyborczy, a jednak ma jeden mandat w Senacie. Więc zwracam uwagę na to, że jesteśmy nieco niekonsekwentni, jeśli chodzi o prawo. Dlatego nie uważam za coś bardzo nagannego faktu, że mamy ustawową normę co do tego, ile jest mandatów w okręgu. Więc jesteśmy za tym, żeby jednak to była norma ustawowa, a nie oddawajmy tego w ręce pana ministra i jego rozporządzeń, ponieważ - pan poseł mówił, że to będzie tylko i wyłącznie publikator - my nie mamy w tym zakresie dużego zaufania. Uważamy, że jednak to, ile jest mandatów w poszczególnych okręgach wyborczych, powinno być wpisane do ustawy. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia