10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
14. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2080).
Poseł Michał Pyrzyk:
Dziękuję bardzo.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niezmierny zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić nasze stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy dotyczącej przywrócenia lokalnym społecznościom, mieszkańcom gmin nieograniczonego i pełnego prawa wybierania wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, który to projekt jest tożsamy z propozycją naszego klubu, która również znosiła limit dwóch kadencji dla samorządowców.
Dobrze, że zaczynamy procedowanie nad tym projektem w dniu, w którym z inicjatywy Polskiego Stronnictwa Ludowego, również z inicjatywy pana marszałka Piotra Zgorzelskiego, odbył się w Warszawie Kongres Polskiego Samorządu. Zgromadził on wielu wybitnych samorządowców, niejednokrotnie w sposób bezpodstawny obrażanych z tej mównicy. Kongres jednogłośnie poparł zniesienie dwukadencyjności. Dlaczego to uczynił? Bo dwukadencyjność ogranicza zagwarantowane Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej czynne i bierne prawo wyborcze. Jest złamaniem demokratycznych reguł nie tylko w stosunku do obywateli, ale również do osób ubiegających się o pełnienie funkcji organu wykonawczego w gminach. Dwukadencyjność jest niezgodna z ustawą zasadniczą, co przyznał dzisiaj otwarcie prezes Jarosław Kaczyński. Pani poseł Bartuś poszła jeszcze dalej, bo przedstawiła tę niesamowitą logikę i powiedziała, że na podstawie przepisów dotyczących prezydenta - bo on ma w konstytucji zapisaną dwukadencyjność i 5-letnią kadencję - wprowadziliście dwukadencyjność w stosunku do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.
(Poseł Barbara Bartuś: Nie do końca. Powiedziałam, że są...)
Czyli najpierw uchwaliliście przepisy niezgodne z konstytucją, natomiast potem próbowaliście tę konstytucję nieudolnie zmienić, więc potwierdza to tylko, że wszystko robicie wspak, za to jesteście bardzo konsekwentni w tym działaniu.
Dwukadencyjność ponadto eliminuje bezpodstawnie z marszu wielu dobrych, doświadczonych liderów. Sprawdzony wójt, burmistrz, prezydent cieszy się zaufaniem mieszkańców, bo jest kreatywny i skuteczny. Zmuszanie go do odejścia tylko dlatego, że mija druga kadencja, może zaszkodzić kontynuacji dobrze prowadzonych zadań, i to zarówno bieżących, jak i inwestycyjnych. Utrzymanie tego sztucznego ograniczenia w następnych wyborach, które już się zbliżają, sprawi, że w 2029 r. aż w 1519 gminach, tj. w ponad 60% wszystkich gmin, z automatu dojdzie do zmiany włodarzy. To będzie, jak wielokrotnie mówiłem, swoiste samorządowe tsunami wywołane przepisami z 2018 r. Odejście z samorządów tak wielu doświadczonych liderów jest wielce niepożądane w obecnej trudnej i niestabilnej sytuacji geopolitycznej, w obliczu następujących po sobie kryzysów, kiedy musimy w zasadzie każdego dnia budować odporność wspólnot lokalnych, i może, a powiedziałbym, że z pewnością będzie, skutkować osłabieniem bezpieczeństwa lokalnego i porządku publicznego.
Zwracamy uwagę na to, że takie bezrefleksyjne pozbycie się ludzi najbardziej doświadczonych może postawić później cały kraj w sytuacji krytycznej, tym bardziej że szkolimy teraz te osoby również w zakresie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Dwukadencyjność, jak słyszymy od zwolenników tego rozwiązania, to sposób - cytuję - na zabetonowanie w samorządzie, tyle tylko, że teza ta w ogóle nie jest prawdziwa, ponieważ mieszkańcy sami, świadomie i odpowiedzialnie są w stanie zadecydować o tym, czy konieczna jest zmiana na stanowisku wójta, burmistrza danej jednostki samorządu terytorialnego, czy też nie.
Od 2006 r. w 90% gmin w Polsce, których jest 2470, nastąpiła zmiana wójta, burmistrza, prezydenta miasta w wyniku terminowych wyborów. Ponadto od roku 2010 po każdej kadencji samorządowej w wyniku wyborów terminowych dochodziło do zmian personalnych na stanowiskach wójtów, burmistrzów, prezydentów miast w ok. 30-40% wszystkich gmin, więc teza o zabetonowaniu, choć może bardzo nośna, jest kompletnie nieprawdziwa. Brak dwukadencyjności nie ogranicza też aktywnych młodych ludzi w wielu gminach - i nie jest dla nich żadną przeszkodą - którzy chcą pracować w samorządzie. Mówił o tym do młodzieży w Juracie pan prezydent. Podawałem z tej mównicy konkretne nazwiska, przykłady. Obecni wójtowie, burmistrzowie zaczęli pełnić swoje funkcje w młodym wieku, przed 30. rokiem życia.
Biorąc pod uwagę wszystko, o czym powiedziałem (Dzwonek), Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe będzie oczywiście popierać to przedłożenie jako bardzo potrzebne, a wręcz niezbędne Polsce lokalnej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia