10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
14. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2080).
Poseł Piotr Kowal:
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Senatorze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko naszego środowiska politycznego wobec senackiego projektu ustawy zawartego w druku nr 2080, który znosi de facto ograniczenie liczby kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów.
Stajemy tak naprawdę po raz kolejny na tej mównicy i prowadzimy tę samą dyskusję. Dyskusję ważną i potrzebną, choć dzielącą w nieco inny sposób niż inne ustawy i pokazującą te różnice czasami wewnątrz naszych środowisk. Natomiast dla mnie jako samorządowca jest to ustawa niezwykle ważna, potrzebna, ponieważ odpowiada na kluczowe pytanie, kto powinien decydować o tym, kto rządzi w naszych gminach i czy mieszkańcy powinni mieć możliwość decydowania o tym i wyboru, czy ustawodawca, który administracyjnie, z góry, wyklucza tak naprawdę część kandydatów w sposób niezgodny z konstytucją. O tym powiem za chwilę, przedstawiając stanowisko i argumenty.
Dla mnie jest jasne, że władza samorządowa, szczególnie w zakresie wyboru wójta, burmistrza, prezydenta, który ma niezwykle silny mandat, pochodzi od mieszkańców i że to właśnie mieszkańcy powinni mieć prawo decydowania o tym, komu powierzają odpowiedzialność za swoją gminę. Chciałbym przedstawić kilka argumentów przemawiających za rekomendowaniem dalszego procedowania nad przedłożonym projektem ustawy.
Po pierwsze, jak powiedziałem, mieszkańcy powinni mieć prawo do swobodnego wyboru. Nie może być tak, że wójt, burmistrz, prezydent, który cieszy się poparciem na poziomie 70-80%, nie może kandydować. Jeżeli mieszkańcy uznają, że jest dobrym gospodarzem, to wybiorą go w kolejnych wyborach. Nie ma potrzeby wcześniejszego administracyjnego jego wykluczenia - o czym mówili też przedmówcy - tylko dlatego, że jest wprowadzony zapis, który ma go wykluczyć. To są często skuteczni liderzy, którzy przez wiele lat budowali swoje zaufanie, podwyższali swoje kompetencje. Jeżeli mieszkańcy chcą, żeby dana osoba ponownie pełniła mandat, to, uważam, powinno się to umożliwić.
Dane, które przywoływali koledzy i koleżanki parlamentarzyści, wskazują, że w poprzednich wyborach zostało wymienionych 39% wójtów, burmistrzów, prezydentów. A więc to nie jest tak, jak czasami nam się wydaje, że w latach 90. jedynym źródłem wiedzy była gazetka gminna i że ten, kto kontrolował to medium, mógł tak naprawdę rządzić w nieskończoność. Nie, dzisiaj mamy Internet, mieszkańcy są świadomi, nauczeni demokracji lokalnej i sami potrafią ocenić, kto jest gospodarzem dobrym, a kto złym. Mamy dodatkowo procedurę tak bardzo popularną w tej kadencji: referendum. Mamy wiele mechanizmów kontroli czy reagowania, jeżeli ktoś jest złym gospodarzem. Mieszkańcom należy pozostawić wybór.
Kolejny argument. Samorząd to nie jest polityka, jaką znamy z Sejmu. To jest przede wszystkim codzienne życie mieszkańców. To budowa mieszkań komunalnych, żłobków, przedszkoli, wodociągów, wszystkich tych rzeczy, które czasami wymagają lat ciągłości w budowaniu wizji swojej gminy. Znamy przykłady wielu miast, w których samorządowcy mieli wizje ich rozwoju i potrzebowali na to kilku kadencji. I to się ziściło. Wskażę przykład Rzeszowa, który stał się prawdziwą perłą południowej Polski. Takich lokalnych liderów Polska potrzebuje. W moim przekonaniu należy tę ustawę przyjąć.
Jest jeszcze jedna kwestia, o której mówili moi przedmówcy, kwestia konstytucyjności. Jasne jest, że omawiana ustawa jest wprost niekonstytucyjna. Mamy dwa artykuły: art. 31 i art. 32 konstytucji, które stanowią o zasadzie równości wobec prawa. Pani poseł Bartuś powiedziała, że wzorowaliście się na zapisie...
(Poseł Barbara Bartuś: Nie. Powiedziałam tylko, że takie zapisy są.)
...że takie zapisy są, że wzorowaliście się na kadencji prezydenta.
(Poseł Barbara Bartuś: Nie. Powiedziałam tylko, że są zapisy.)
Kadencję prezydenta jasno określa konstytucja, art. 127. To wynika wprost. Nie można się tu wzorować. Jeżeli zapis jest wprost, jest jasny, to trzeba się do niego stosować. Tutaj więc jednoznacznie mówimy o niekonstytucyjności.
Ostatni argument, szanowni państwo. W jakich okolicznościach ta ustawa była podejmowana? Była podejmowana w takich okolicznościach, że Prawo i Sprawiedliwość nie chciało odbetonować samorządów. Chciało po prostu pozbyć się samorządowców, którzy byli ostatnim (Dzwonek) organem, który blokował przejęcie pełni władzy.
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Dziękuję bardzo.
Poseł Piotr Kowal:
Konkludując, panie marszałku, chciałbym powiedzieć jeszcze tylko jedno zdanie.
(Wypowiedź poza mikrofonem)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Proszę nie przeszkadzać w prowadzeniu obrad, bo za chwilę wykluczę panią z obrad.
Poseł Piotr Kowal:
Tak jak powiedziałem, szanowni państwo, mamy różne środowiska, pochodzimy z różnych miejsc, mamy różne doświadczenia samorządowe.
(Wypowiedź poza mikrofonem)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Proszę nie przeszkadzać w prowadzeniu obrad.
Poseł Piotr Kowal:
Parlamentarzyści Lewicy będą głosować zgodnie ze swoim uznaniem, natomiast ja jako samorządowiec będę rekomendować głosowanie za tym projektem ustawy. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia