10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

14. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2080).

Poseł Lidia Czechak (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Mam trzy pytania odnośnie do projektu ustawy z druku nr 2080.

    1. W konsultacjach społecznych dotyczących druku nr 2080 aż 88,1% uczestników opowiedziało się przeciwko zniesieniu dwukadencyjności. Również reprezentatywne badania opinii publicznej pokazują, że większość Polaków chce utrzymania lub zaostrzenia ograniczeń liczby kadencji. Dlaczego projektodawcy ignorują tak jednoznaczny głos obywateli? W czyim interesie proponuje się zniesienie dwukadencyjności: mieszkańców polskich gmin czy wieloletnich wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, którzy chcą zachować swoje stanowiska? Czy projektodawcy zamierzają wycofać projekt wobec wyników konsultacji, czy też głos obywateli ma znaczenie tylko wtedy, kiedy jest zgodny z oczekiwaniami polityków?

    2. W 2018 r. wprowadzono zasadę dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, aby przeciwdziałać utrwalaniu się lokalnych układów, powiązań personalnych i mechanizmów korupcjogennych. Tymczasem projekt zakłada całkowite zniesienie tego ograniczenia, zanim jego skutki zostaną w pełni zweryfikowane w praktyce. Jakie przeprowadzono konkretne analizy i badania, które dowodzą, że zniesienie dwukadencyjności nie zwiększy ryzyka powstawania wieloletnich układów zależności pomiędzy władzami samorządowymi, lokalnymi przedsiębiorcami i instytucjami publicznymi? Czy projektodawcy przewidzieli jakiekolwiek dodatkowe mechanizmy antykorupcyjne i kontrolne, które miałyby przeciwdziałać koncentracji władzy w rękach jednej osoby przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat?

    3. Autorzy projektu argumentują, że o długości sprawowania urzędu powinni decydować wyłącznie wyborcy. Jednak wieloletnie sprawowanie funkcji wójta, burmistrza czy prezydenta miasta oznacza również rozpoznawalność, rozbudowane zaplecze organizacyjne oraz możliwość budowania trwałych relacji z lokalnymi instytucjami. To może stawiać nowych kandydatów w znacznie trudniejszej sytuacji. W jaki sposób projektodawcy zamierzają zagwarantować rzeczywistą równość szans wyborczych pomiędzy wieloletnim włodarzem a osobą, która po raz pierwszy ubiega się o urząd? Czy przeanalizowano, jak zniesienie dwukadencyjności wpłynie na możliwość wymiany pokoleniowej w samorządach oraz dostęp nowych osób do funkcji publicznych? Dlaczego proponuje się rezygnację z tego mechanizmu jeszcze przed wyborami samorządowymi w 2029 r., kiedy po raz pierwszy miałby on w pełni zadziałać?

Przebieg posiedzenia