10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

17. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (druki nr 3163 i 3285).

Poseł Sprawozdawca Dorota Marek:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Finansów Publicznych mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, druk nr 3163.

    Komisja na posiedzeniu w dniu 4 listopada rozpatrzyła projekt ustawy. Do projektu w pierwotnym kształcie przyjęliśmy 16 poprawek. W większości są to zmiany o charakterze prawno-legislacyjnym, które mają zapewnić spójność projektowanych przepisów, uzupełnić regulacje oraz doprecyzować pojęcia zawarte w projektowanych przepisach.

    Pozwolicie państwo, że w tym miejscu, zanim przejdę do charakterystyki, podziękuję wszystkim klubom za zaangażowanie i za pracę w komisji, dlatego że ze względu na czas, jaki mamy, na koniec pozwolę sobie już nie zabierać głosu.

    Przechodząc do charakterystyki wprowadzanych zmian, musimy w pierwszej kolejności spojrzeć na genezę i kontekst tej ustawy. Projekt ten stanowi odpowiedź na konkretne wyzwania w obszarze bezpieczeństwa międzynarodowego, sprawności administracyjnej oraz poszanowania fundamentalnych praw obywatelskich. Głównym motorem nowelizacji jest konieczność wykonania prawa Unii Europejskiej, w szczególności implementacji dyrektywy 2024/1640. Ponadto dostosowujemy polski porządek prawny do międzynarodowych standardów wyznaczonych przez grupę zadaniową do spraw przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz uwzględniamy orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Dotychczasowy, w pełni otwarty model dostępu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych musiał ulec zmianie w następstwie orzeczenia TSUE, który uznał powszechny dostęp do danych beneficjentów za nieproporcjonalną ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych.

    W pełni zgadzając się z tym rygorystycznym podejściem do ochrony naszych danych, projektodawca znosi w ustawie powszechną jawność rejestru. Niefiltrowany, bezpośredni dostęp zachowują wyłącznie uprawnione organy władzy publicznej, m.in. prokuratura, Policja, służby specjalne oraz instytucje obowiązane na potrzeby stosowania środków bezpieczeństwa finansowego. Każdy inny podmiot będzie musiał wykazać tzw. uzasadniony interes. Aby jednak zagwarantować transparentność życia publicznego, ustawa wprowadza domniemanie takiego interesu dla dziennikarzy, organizacji pozarządowych oraz środowisk akademickich.

    Na wniosek beneficjenta rzeczywistego dostęp do jego danych będzie mógł zostać całkowicie wyłączony, jeżeli ich ujawnienie narażałoby jego lub jego bliskich na niewspółmierne ryzyko, np. porwania, szantażu czy oszustwa. To pragmatyczne rozwiązanie gwarantuje bezpieczeństwo najbardziej bezbronnym obywatelom, w tym osobom małoletnim.

    Zagrożenia ewoluują, dlatego system finansowy musi być uszczelniany nie tylko przed praniem pieniędzy, ale także przed finansowaniem najgroźniejszych technologii. Ustawa wdraża rekomendacje grupy specjalnej do spraw przeciwdziałania praniu pieniędzy, nakładając obowiązek stosowania szczególnych środków ograniczających w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia. Opieramy się tu bezpośrednio na rezolucjach Rady Bezpieczeństwa ONZ skierowanych m.in. przeciwko Iranowi czy Korei Północnej. Wiąże się to ze zmianą zakresu kompetencji. Od teraz generalny inspektor informacji finansowej oraz Komitet Bezpieczeństwa Finansowego będą musieli legitymować się wiedzą i realizować zadania również z zakresu stosowania tych właśnie sankcji.

    To podnosi rangę i profesjonalizuje ramy naszego bezpieczeństwa narodowego. Zarządzanie tak potężnym strumieniem danych wymaga nowoczesnych, odpornych narzędzi. Projekt wprowadza zupełnie nowy, bezpieczny system teleinformatyczny bazujący na oprogramowaniu dostarczanym przez Biuro ONZ do spraw Narkotyków i Przestępczości. Przepisy nakładają na instytucje obowiązane wymóg uzyskania dostępu do tego systemu przed nawiązaniem pierwszych stosunków gospodarczych lub realizacją pierwszej transakcji okazjonalnej. System ten ustrukturyzuje i w pełni zinformatyzuje obieg dokumentów, zawiadomień i żądań między rynkiem a urzędem.

    Sprawna, cyfrowa administracja to oszczędność czasu zarówno dla organów ścigania, jak i dla samych przedsiębiorców. Mając na względzie racjonalne podejście do obciążeń nakładanych na biznes, nowelizacja eliminuje nadmierną biurokrację tam, gdzie nie jest ona uzasadniona. Realizując kolejny wyrok TSUE, wyłączamy z definicji instytucji obowiązanej te osoby prawne, które świadczą usługi księgowe wyłącznie wewnętrznie, na rzecz innych spółek ze swojej grupy kapitałowej.

    Jednocześnie, patrząc w przyszłość, zobowiązujemy instytucje na rynku do proaktywnego działania. Będą one musiały identyfikować i oceniać ryzyko prania pieniędzy w odniesieniu do wszystkich nowych usług, produktów czy technologii, zanim zostaną one udostępnione klientom. Pozwala to na elastyczne zarządzanie ryzykiem przy wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań technologicznych.

    Wysoka Izbo! Procedowany projekt to kompleksowa odpowiedź na wymogi unijne i międzynarodowe, która łączy w sobie żelazną dyscyplinę w walce z przestępczością z najwyższymi standardami ochrony danych osobowych obywateli. W imieniu Komisji Finansów Publicznych wnoszę o przyjęcie projektu ustawy zawartego w druku sprawozdania komisji. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia