10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)
17. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (druki nr 3163 i 3285).
Poseł Tomasz Kostuś:
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawiam stanowisko wobec nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
Podczas pierwszego czytania przedstawiliśmy argumenty przemawiające za przyjęciem tego projektu. Dziś podtrzymujemy nasze poparcie. Warto jednak zwrócić uwagę na coś więcej niż same cele ustawy. Na konkretne mechanizmy, które wzmacniają zdolność państwa do przeciwdziałania przestępczości finansowej. Bo o sile państwa świadczą nie tylko przepisy, które uchwala, ale również narzędzia, którymi dysponują jego instytucje. I właśnie takie narzędzia wprowadza ta nowelizacja.
Wysoka Izbo! Pierwsza istotna zmiana dotyczy odpowiedzialności za przestrzeganie sankcji międzynarodowych. Projekt nie ogranicza się do wskazania obowiązku zamrażania środków finansowych i zasobów gospodarczych. Wzmacnia również mechanizmy kontroli, przestrzegania tych obowiązków oraz przewiduje sankcje administracyjne za określone naruszenia. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do ograniczeń dotyczących finansowania rozprzestrzeniania broni masowego rażenia, w tym sankcji wobec Iranu i Korei Północnej. Zasada jest prosta. Jeżeli istnieje obowiązek zamrożenia aktywów, państwo musi mieć instrumenty pozwalające kontrolować jego przestrzeganie i egzekwować odpowiedzialność za naruszenia. To przejście od regulacji do skutecznego egzekwowania prawa. Ważną rolę odgrywa również Komitet Bezpieczeństwa Finansowego, którego zadania zostają rozszerzone o kwestie przeciwdziałania finansowaniu rozprzestrzeniania broni masowego rażenia.
Drugi ważny element to nowa jakość wymiany informacji finansowych. System SIGIIF 2.0 wykorzystujący rozwiązania goAML opracowane przez Biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości pozwoli unowocześnić przekazywanie i analizowanie informacji. Nie chodzi wyłącznie o zastąpienie dokumentów papierowych elektronicznymi. Chodzi o lepsze wykorzystanie danych, standaryzację komunikacji i sprawniejsze współdziałanie instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo finansowe. Informacja musi trafić tam, gdzie jest potrzebna, szybko, bezpiecznie i w sposób umożliwiający jej skuteczną analizę. To konkretne wzmocnienie potencjału analitycznego i kontrolnego generalnego inspektora informacji finansowej.
Wysoka Izbo! Trzecia zmiana dotyczy zarządzania ryzykiem. To rozwiązanie zasługuje na szczególne podkreślenie. Projekt przewiduje, że instytucje obowiązane będą identyfikować i oceniać ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu jeszcze przed wprowadzeniem nowych produktów, usług i technologii. To bardzo istotne rozwiązanie. Nowe technologie przynoszą ogromne możliwości, ale mogą również tworzyć nowe zasoby wykorzystania systemu finansowego do nielegalnych działań. Dlatego ryzyko trzeba identyfikować odpowiednio wcześnie, a nie dopiero wtedy, gdy pojawiają się jego negatywne konsekwencje.
Tak właśnie powinno funkcjonować nowoczesne, odpowiedzialne państwo. Czwarty obszar to nowe zasady dostępu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Nowelizacja dostosowuje polskie prawo do regulacji europejskich oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W miejsce nieograniczonego publicznego dostępu do danych wprowadza rozwiązania oparte na ustawowych uprawnieniach lub wykazywaniu uzasadnionego interesu. Jednocześnie zachowuje możliwość uzyskiwania informacji przez właściwe organy, instytucje obowiązane, a na określonych zasadach również przez dziennikarzy i organizacje społeczne. To nie rezygnacja z przejrzystości gospodarczej. To uporządkowanie zasad dostępu do informacji, z poszanowaniem prawa do prywatności. Jasne reguły, określone uprawnienia i ochrona danych osobowych to standard, którego należy oczekiwać od współczesnego państwa.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Warto zwrócić uwagę także na etapowe wprowadzanie nowych przepisów. Zasadnicza część ustawy ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., natomiast wybrane rozwiązania, w tym nowe zasady dostępu do rejestru beneficjentów rzeczywistych, będą wdrażane w późniejszych terminach. Taki harmonogram uwzględnia konieczność przygotowania nowych rozwiązań organizacyjnych i informatycznych. Nowoczesne państwo potrzebuje nie tylko dobrego prawa, potrzebuje również uporządkowanych procedur, sprawnej administracji i stabilnych zasad współpracy z przedsiębiorcami. (Dzwonek)
Wysoka Izbo! Ta nowelizacja to konkretne instrumenty prawne, sprawniejsze instytucje i nowoczesne mechanizmy ochrony polskiego systemu finansowego. Wzmacniamy egzekwowanie sankcji, rozwijamy możliwości analityczne i kontrolne państwa, wprowadzamy rozwiązania pozwalające wcześniej identyfikować zagrożenia. Łączymy przejrzystość gospodarki z ochroną praw obywateli. To spójny zestaw rozwiązań wzmacniających bezpieczeństwo finansowe Polski i wiarygodność naszych instytucji. Dlatego Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska konsekwentnie popiera przyjęcie tej ważnej, potrzebnej przedmiotowej ustawy. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia