10. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (05-11-2026)

Oświadczenia.

Poseł Lidia Czechak (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie próby siłowego przejęcia Trybunału Konstytucyjnego i zagrożenia dla porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To, czego byliśmy świadkami 30 października 2026 r. w Trybunale Konstytucyjnym, jest kolejnym, niezwykle niebezpiecznym etapem kryzysu praworządności w Polsce. Pod hasłami przywracania demokracji i praworządności podejmowane są działania, które mogą prowadzić do politycznego podporządkowania jednego z najważniejszych organów konstytucyjnych naszego państwa.

    Oto w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego pojawiają się osoby kwestionujące uprawnienia dotychczasowego kierownictwa. Ogłaszane są decyzje o odsunięciu prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Wokół trybunału pojawiają się siły policyjne, a opinia publiczna obserwuje bezprecedensowy konflikt o kierowanie tą instytucją.

    Pytam: Czy tak ma wyglądać praworządność w wykonaniu Donalda Tuska i Waldemara Żurka? Czy konstytucja obowiązuje tylko wtedy, kiedy odpowiada politycznym interesom obecnej większości rządzącej? Trybunał Konstytucyjny nie jest własnością Platformy Obywatelskiej. Nie jest własnością Donalda Tuska. Nie jest też instytucją, której kierownictwo można zmieniać na podstawie politycznej decyzji, z pominięciem obowiązujących procedur.

    Przypominam, że zgodnie z art. 173 Konstytucji RP sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Z kolei art. 7 konstytucji stanowi jednoznacznie, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Żaden premier, żaden minister i żadna większość parlamentarna nie mają prawa stawiać się ponad konstytucją.

    Szczególnie bulwersujący jest fakt, że do tych wydarzeń doszło podczas zagranicznej wizyty prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego, który zdecydował się przerwać podróż i powrócić do kraju. Czy był to przypadek? Czy termin tych działań został świadomie wybrany? Czy ktokolwiek w rządzie wiedział wcześniej o planowanych decyzjach dotyczących kierownictwa trybunału? Polacy mają prawo poznać odpowiedzi na te pytania.

    Niepokój budzi również rola ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Waldemara Żurka. Domagam się wyjaśnienia, jakie działania podejmował minister, czy były one koordynowane z osobami uczestniczącymi w zmianach kierownictwa Trybunału oraz jakie były ich podstawy prawne.

    Nie wystarczy powtarzać słowa ˝praworządność˝, aby każde działanie władzy automatycznie stawało się zgodne z prawem. Praworządność to nie jest prawo silniejszego. Demokracja to nie jest przyzwolenie na przejmowanie niezależnych instytucji państwowych. Konstytucja nie jest zbiorem przepisów, które można dowolnie interpretować na potrzeby bieżącej walki politycznej.

    Dziś chodzi o Trybunał Konstytucyjny. Jutro podobne metody mogą zostać zastosowane wobec kolejnych instytucji państwa, jeżeli nie postawimy wyraźnej granicy. Dlatego jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stanowczo sprzeciwiam się wszelkim próbom bezprawnego podporządkowania Trybunału Konstytucyjnego władzy wykonawczej. Domagam się ujawnienia dokumentów, poleceń i podstaw prawnych działań podjętych 30 października, a także niezależnego wyjaśnienia okoliczności odsunięcia kierownictwa trybunału. Jeżeli doszło do przekroczenia uprawnień, osoby odpowiedzialne muszą ponieść konsekwencje prawne i polityczne, niezależnie od zajmowanych stanowisk.

    Panie Premierze Donaldzie Tusk! Panie Ministrze Waldemarze Żurek! Nie można mówić o obronie demokracji, jednocześnie dopuszczając do działań, które podważają zaufanie obywateli do konstytucyjnych instytucji państwa. Nie można budować państwa prawa na zasadzie: konstytucja obowiązuje, ale tylko wtedy, kiedy my ją interpretujemy. Polska nie jest prywatnym folwarkiem żadnej partii politycznej. Władza przemija, ale odpowiedzialność za podejmowane decyzje pozostaje.

    Nie pozwólmy, aby pod pozorem przywracania praworządności osłabiano fundamenty demokratycznego państwa prawa. Konstytucji trzeba przestrzegać, a nie wykorzystywać ją jako narzędzia politycznej walki. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia