10. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (06-11-2026)
19. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 3232 i 3304).
Poseł Wiesław Różyński:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe w sprawie procedowanego rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Projekt ten dotyczy wprowadzenia możliwości potwierdzenia przez uczelnię danych zawartych w wydanym w postaci papierowej dyplomie ukończenia studiów, jeśli pracodawca ma uzasadnione wątpliwości co do ich prawdziwości. Dzięki tym zmianom pracodawcy zyskają narzędzie, które pozwoli sprawdzić, czy informacje przedstawione przez kandydata do pracy lub pracownika są zgodne z dokumentacją uczelni, a nowe przepisy realizują działania deregulacyjne rządu.
Zmiany te są bezpośrednią odpowiedzią na realny problem, z którym pracodawcy w Polsce mierzą się od lat. Każdy pracodawca ma prawny obowiązek zatrudniania osób posiadających odpowiednie, deklarowane kwalifikacje zawodowe i wykształcenie. Do tej pory jednak system prawny pozostawiał przedsiębiorców w sytuacji bez wyjścia. Kiedy pojawiały się wątpliwości co do autentyczności papierowego dyplomu kandydata do pracy lub pracownika, pracodawca nie dysponował żadnym legalnym narzędziem, by zweryfikować te informacje bezpośrednio na uczelni. Co więcej, w świetle rygorystycznego stanowiska prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych przedsiębiorcy nie mogli również legalnie odbierać od kandydatów zgód na weryfikację takich oświadczeń, ponieważ w rozumieniu przepisów RODO zgoda taka nie spełniałaby wymogu pełnej dobrowolności. Dotychczasowa procedura uwierzytelniania dokumentów przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej służy wyłącznie obrotowi prawnemu z zagranicą i nie odpowiada na potrzeby krajowego rynku pracy. W efekcie firmy były narażone na zatrudnianie osób posługujących się sfałszowanymi dokumentami, co bezpośrednio uderzało w bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.
Te problemy zostały zgłoszone w ramach postulatów strony społecznej przez zespół SprawdzaMY. Procedowany projekt wprowadza potrzebną deregulację i nowy art. 77a. Nowe przepisy dają pracodawcom działającym w oparciu o Kodeks pracy jasną, bezpieczną i legalną podstawę do wystąpienia do uczelni z wnioskiem o potwierdzenie danych z papierowego dyplomu, eliminując problem sporów z RODO, ponieważ przetwarzanie danych odbywać się będzie wprost z mocy znowelizowanej ustawy.
Wysoka Izbo! Proponowany mechanizm został przy tym zaprojektowany w sposób odpowiedzialny i zapobiegający lawinie nadmiarowych zapytań. Zanim pracodawca skieruje wniosek do uczelni, ma obowiązek przeprowadzić wstępną weryfikację fizycznych zabezpieczeń dokumentu publicznego. Samo zapytanie musi być w pełni uzasadnione i zawierać wymagane dane identyfikacyjne, REGON oraz dowód wniesienia niewielkiej opłaty, wynoszącej 0,5% przeciętnego wynagrodzenia. Uczelnia na rozpatrzenie kompletnego wniosku i przesłanie odpowiedzi opatrzonej podpisem zaufanym lub kwalifikowanym będzie miała maksymalnie 30 dni.
Warto również podkreślić, że projektowana regulacja wpisuje się w szerszy proces cyfryzacji państwa. Nowe narzędzie dotyczy tradycyjnych dyplomów papierowych, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów wydanych przed 30 czerwca 2026 r. Natomiast w przypadku nowoczesnych dyplomów elektronicznych, które w najbliższych latach staną się standardem, pracodawcy będą mogli dokonywać weryfikacji w sposób w pełni zautomatyzowany i bezpłatny za pośrednictwem dyplomów elektronicznych w systemie POL-on.
Mając na uwadze powyższe argumenty, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa na rynku pracy, ochronę interesów rzetelnych przedsiębiorców oraz potrzebę eliminacji barier prawnych, nasz Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe popiera procedowany projekt ustawy i wnosi o jego niezwłoczne przyjęcie. Dziękuję.
Przebieg posiedzenia