10. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (06-11-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druki nr 3232 i 3304).

Poseł Dorota Olko:

    Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Muszę powiedzieć, że z dużą radością dzisiaj zabieram głos w kwestii tych ustaw, bo to jest kolejna ustawa, co do której wydawało się, że podobno niemożliwe jest, żeby to zmienić, a jednak okazuje się, że jest możliwe. Co jakiś czas media obiegała jakaś historia związana z fałszowaniem dyplomów, dotycząca tzw. dyplomów kolekcjonerskich. Chyba najgłośniejsze było śledztwo ˝Gazety Wyborczej˝ sprzed bodajże roku, prawie 2 lat, które ujawniło, że dyplom kolekcjonerski można kupić za od tysiąca do kilku tysięcy złotych, w zależności od tego, jaki to jest dyplom. Nie znamy skali tego zjawiska, ale szacuje się, że to są tysiące transakcji rocznie.

    Wydaje mi się, że ważne jest, żeby powiedzieć, na czym ten mechanizm polega. Szkoda, że nie ma pani posłanki Stachowiak-Różeckiej, bo bezpośrednio do tego się odnoszę. Ten mechanizm ma zmniejszyć popyt na fałszywe dyplomy. Jest regulacja, która sprawia, że można to sprawdzić. Ludzie są mniej zainteresowani kupowaniem takich dyplomów, bo ma to mniejszy sens, więc mniej takich dyplomów się produkuje. Tak mniej więcej działają takie mechanizmy. Dlaczego nie można zrobić tak, że każdy dyplom będzie kontrolowany? Bo wtedy uczelnie zostałyby zasypane takimi prośbami, odpowiadaniem na ten mechanizm. To był jeden z argumentów na rzecz tego, że takie rozwiązania są niemożliwe, bo uczelnie nie dadzą rady. Trzeba tutaj znaleźć złoty środek.

    Pani posłanka mówiła o tym, że państwo powinno jakoś działać i że takie rozwiązanie to jest za mało. Trzeba podkreślić też, że to rozwiązanie to jest uzupełnienie nowego rozwiązania, jakim są elektroniczne dyplomy, które w ogóle ułatwiają życie, ale i odpowiadają na właśnie taki problem. Ale będą w przyszłości, więc trzeba wprowadzić jakieś rozwiązanie dotyczące papierowych dyplomów. Właśnie na to ono odpowiada.

    Poza tym toczy się co najmniej kilka śledztw prokuratorskich w sprawie produkowania fałszywych dyplomów i posługiwania się nimi. Od tego, że ktoś łamie prawo, są odpowiednie organy. Trudno tutaj wprowadzić jakieś inne narzędzia. Myślę, że jedno, co jest istotne, to żeby śledzić to, ewaluować, na ile w ogóle uczelnie korzystają z tego mechanizmu. Bo to pozwoli ocenić, czy jest to mechanizm realnie wpływający na popyt. Moje pytanie od razu: Czy ministerstwo planuje takie działania?

    No i wreszcie ta ustawa jest ważna też dlatego, że odnosi się do fundamentalnej uczciwości, o którą musimy zabiegać w akademii, w środowisku akademickim. Bo pracodawcy mają prawo oczekiwać, że osoba, która przyjdzie do pracy i będzie się ubiegała o pracę, faktycznie zdobyła legalny dyplom. Ale też to jest o uczciwości wobec tych, którzy latami na taki dyplom pracowali, ukończyli studia i zrobili to uczciwie. Apeluję więc, żebyśmy po prostu przyjęli tę ustawę, raz na zawsze zrobili z fałszywymi dyplomami porządek. Dziękuję bardzo.


Przebieg posiedzenia