10. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (06-11-2026)

21. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3262 i 3294).

Poseł Renata Rak:

    Pani Marszałek! Pani Minister! Szanowna Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicja Obywatelska w sprawie ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw.

    Projekt ustawy ma na celu dostosowanie polskiego prawa do przepisów Unii Europejskiej, przede wszystkim dyrektywy 2024/884 dotyczącej zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a także uregulowanie zasad wyznaczania autoryzowanych przedstawicieli przez zagranicznych przedsiębiorców działających na polskim rynku. Projekt jest następstwem wyroku TSUE z 25 stycznia 2022 r., w którym zakwestionowano nakładanie na producentów obowiązku finansowania zagospodarowania odpadów z paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu w okresie, gdy nie mogli oni przewidzieć takiego obowiązku. Dyrektywa ma wyeliminować nieuzasadnione działanie prawa wstecz i uporządkować zasady odpowiedzialności producentów.

    Projekt ustawy przyjmuje inne daty niż dyrektywa. Dla paneli fotowoltaicznych jest to data 1 stycznia 2016 r. zamiast 13 sierpnia 2012 r. Wskazanie w ustawie krajowej daty wprost odpowiadającej dacie z dyrektywy bez uwzględnienia specyfiki krajowego porządku prawnego mogłoby budzić wątpliwości co do pełnej realizacji celu wyroku TSUE, którym było wyeliminowanie skutków retroaktywnych. Przyjęcie natomiast daty 13 sierpnia 2012 r. w ustawie krajowej mogłoby prowadzić do objęcia odpowiedzialnością finansową podmiotów, które w świetle krajowych regulacji w tym czasie nie miały dostatecznie skonkretyzowanego i przewidywalnego obowiązku ponoszenia kosztów gospodarowania odpadami powstałymi z paneli fotowoltaicznych. Takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz oraz z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa. Stąd przyjęcie daty 1 stycznia 2016 r., od kiedy to obowiązki producentów w zakresie paneli fotowoltaicznych były w krajowym systemie prawnym w sposób jednoznacznie określone i możliwe do przewidzenia. Dla pozostałego sprzętu z zamkniętego katalogu przyjęto datę 1 stycznia 2018 r. zamiast 15 sierpnia 2018 r., dlatego że od początku 2018 r. producenci funkcjonowali już pod rządami przepisów krajowych dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, co oznacza, że mogli racjonalnie przewidywać objęcie tej kategorii obowiązkami ustawowymi. Przyjęcie daty 1 stycznia 2018 r. nie prowadzi zatem do retroaktywnego rozszerzenia odpowiedzialności, lecz zapewnia spójność systemową.

    Projekt utrzymuje dotychczasowe zasady finansowania zbierania, przetwarzania i recyklingu zużytego sprzętu. Projekt rozszerza także możliwość wyznaczania autoryzowanych przedstawicieli przez zagranicznych przedsiębiorców na kolejne obszary gospodarki odpadami. Dotyczy to pojazdów wycofanych z eksploatacji, baterii i akumulatorów, produktów w opakowaniach. Autoryzowany przedstawiciel będzie odpowiadał w Polsce za realizację obowiązków ustawowych zagranicznego przedsiębiorcy. W przypadku sprzedaży baterii, akumulatorów i produktów w opakowaniach na odległość bezpośrednio konsumentom w Polsce wyznaczanie przedstawiciela będzie obowiązkowe. (Gwar na sali, dzwonek)

    Projekt przewiduje rozszerzenie obowiązków rejestracyjnych w BDO. Autoryzowani przedstawiciele będą musieli uzyskać wpis do rejestru przed rozpoczęciem działalności. Wpisu będzie dokonywał marszałek województwa.

    Projekt zakłada, że zmiany dotyczące zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy. Pozostałe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.

    Najważniejsze cele projektu to dostosowanie polskiego prawa do wymogów Unii Europejskiej, usunięcie skutków nieuzasadnionej retroaktywności przepisów, czyli działania ich wstecz, zapewnienie ochrony prawnej producentom i przedsiębiorcom, uszczelnienie systemu gospodarowania odpadami, ujednolicenie zasad odpowiedzialności zagranicznych i krajowych podmiotów wprowadzających produkty na polski rynek.

    Klub Koalicja Obywatelska będzie głosował za przyjęciem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)


Przebieg posiedzenia