10. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (06-11-2026)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3231 i 3303).

Poseł Piotr Górnikiewicz:

    Dziękuję.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Polska 2050 wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3231.

    Głównymi celami projektu ustawy są poprawa sytuacji prawnej i socjalnej doktorantów oraz uproszczenie zasad organizacji kształcenia w szkołach doktorskich. Proponowane rozwiązania mają przede wszystkim umożliwić elastyczne zawieszanie kształcenia, zapewnić doktorantom rzeczywisty dostęp do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz ułatwić korzystanie z infrastruktury naukowej po zakończeniu kształcenia.

    Pierwsza istotna zmiana dotyczy zasad zawieszania kształcenia w szkołach doktorskich. Obecnie przepisy przewidują taką możliwość przede wszystkim w związku z rodzicielstwem. Projektodawca proponuje rozszerzenie tych zasad tak, aby szkoły doktorskie mogły określać w swoich regulaminach również inne przyczyny zawieszenia, np. długotrwałą chorobę, konieczność opieki nad członkiem rodziny czy nieprzewidziane sytuacje losowe. Zawieszenie z tych przyczyn będzie możliwe na wniosek doktoranta na okres nieprzekraczający łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. W tym czasie nie będzie wypłacane stypendium doktoranckie, ale zawieszeniu ulegną również terminy związane z realizacją obowiązków w szkole doktorskiej. Regulaminy będą musiały określać także sposób rozpatrywania wniosków oraz zastrzeżeń doktorantów do podejmowanych rozstrzygnięć.

    W projekcie ustawy rozszerza się ponadto katalog uprawnień związanych z rodzicielstwem. Przewiduje się możliwość zawieszenia kształcenia także na okres odpowiadający urlopowi wychowawczemu. W takim przypadku przy spełnieniu ustawowych warunków składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe doktoranta będą finansowane z budżetu państwa.

    Kolejnym ważnym rozwiązaniem jest objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym. Obecnie ubezpieczenie to ma charakter dobrowolny, a przepisy nie zapewniają doktorantom pełnej możliwości korzystania ze świadczeń pomimo opłacania składek. W projekcie ustawy przewiduje się zmianę tych zasad. W przypadku choroby doktorant będzie otrzymywał przez początkowy okres stypendium na zasadach odpowiadających wynagrodzeniu chorobowemu, a następnie zasiłek chorobowy.

    Nowe regulaminy umożliwiają również korzystanie z odpowiednich świadczeń związanych z macierzyństwem i ubezpieczeniem wypadkowym. Istotna jest także propozycja zapewnienia osobom, które ukończyły szkołę doktorską i złożyły wniosek o nadanie stopnia doktora prawa, bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej jednostki prowadzącej tej szkołę aż do zakończenia postępowania. Rozwiązanie to pozwoli na kontynuowanie niezbędnych prac badawczych i przygotowanie do obrony rozprawy doktorskiej.

    Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polska 2050 pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian. Uważamy, że osoby prowadzące badania naukowe i przygotowujące rozprawy doktorskie powinny mieć zapewnione odpowiednie warunki kształcenia oraz ochronę socjalną, szczególnie w przypadku choroby i rodzicielstwa.

    Warto podkreślić, że projektodawca nie przewiduje zwiększenia wydatków budżetu państwa. Zgodnie z oceną skutów regulacji dodatkowe wpływy ze składek na ubezpieczenie chorobowe mają przewyższać szacowane wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na świadczenia.

    Za szczególnie istotne uznajemy zapewnienie doktorantom większej elastyczności w organizacji kształcenia przy zachowaniu jasnych zasad korzystania z przysługujących im uprawnień. Ważne będzie przy tym odpowiednie dostosowanie regulaminów szkół doktorskich i zapewnienie jednolitego stosowania nowych przepisów.

    Podsumowując, projekt ustawy jest odpowiedzią na rzeczywiste problemy zgłaszane przez środowisko doktorantów, zwiększa ich ochronę socjalną oraz usprawnia funkcjonowanie szkół doktorskich. Proponowane rozwiązania sprzyjają tworzeniu lepszych warunków do prowadzenia badań naukowych i rozwoju młodej kadry akademickiej. W związku z powyższym Klub Parlamentarny Polska 2050 popiera przedłożony projekt ustawy i będzie głosował za jego przyjęciem. Dziękuję.


Przebieg posiedzenia