10. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (06-11-2026)
Oświadczenia.
Poseł Barbara Bartuś (tekst niewygłoszony):
Oświadczenie poselskie w 87. rocznicę Sonderaktion Krakau
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! 6 listopada 1939 r. to jedna z najbardziej tragicznych dat okupacyjnej historii Krakowa i zarazem symbol próby zniszczenia polskiej inteligencji przez niemieckiego okupanta.
87 lat temu Niemcy zwabili profesorów i wykładowców krakowskich uczelni do Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Oficjalnym pretekstem było spotkanie, podczas którego miano przedstawić niemieckie plany dotyczące szkolnictwa wyższego. W rzeczywistości była to starannie przygotowana pułapka.
Po krótkim wystąpieniu niemieckiego funkcjonariusza SS Bruno Müllera, w którym zakwestionował on prawo Polaków do prowadzenia działalności naukowej, zgromadzonych aresztowano. Zatrzymano 183 osoby, przede wszystkim profesorów i pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Górniczej.
Większość z nich wywieziono do niemieckiego obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Dla wielu z nich oznaczało to cierpienie, utratę zdrowia, a niekiedy także życia.
Sonderaktion Krakau była częścią szerszego planu wyniszczenia polskich elit - ludzi nauki, kultury, duchowieństwa i przywódców społecznych. Niemcy doskonale rozumieli, że naród pozbawiony własnych nauczycieli, naukowców i autorytetów będzie łatwiejszy do podporządkowania. Chodziło nie tylko o zamknięcie uniwersytetów, ale przede wszystkim o uderzenie w fundamenty polskiego życia narodowego.
Jednak Polacy nie zrezygnowali z nauczania i kształcenia młodego pokolenia. Uniwersytet Jagielloński kontynuował działalność w konspiracji. Tajne nauczanie rozwijało się również w innych częściach okupowanej Polski - na wszystkich poziomach edukacji.
Ta historia powinna wszystkim uświadamiać, jak wielką wartością jest wykształcone społeczeństwo. Społeczeństwo, które potrafi myśleć samodzielnie, odróżniać prawdę od kłamstwa, rozumieć historię i wyciągać z niej wnioski.
Bo wiedza daje człowiekowi wykształcenie i wolność myślenia. A naród, który potrafi samodzielnie myśleć, jest znacznie trudniejszy do zniewolenia.
Przebieg posiedzenia