10. kadencja, 7. posiedzenie, 1. dzień (06-03-2024)
4. punkt porządku dziennego:
Informacja o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r. wraz ze sprawozdaniem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Ustawodawczej (druki nr 84 i 147).
Poseł Mirosław Adam Orliński:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! W imieniu klubu Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawię stanowisko dotyczące informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r.
Szanowni Państwo! Informacja, którą otrzymaliśmy, tak naprawdę została przedstawiona w taki sposób, iż ukazuje nam sprawy merytoryczne skierowane do rozpatrzenia przez trybunał. Wskazuje liczbę skarg konstytucyjnych, które w 2022 r. wpłynęły do trybunału, pokazuje, że trybunał wydał zarządzenia wzywające do usunięcia braków formalnych skarg konstytucyjnych, przedstawia nam podstawową kompetencję Trybunału Konstytucyjnego, czyli tę hierarchiczną, pionową kontrolę zgodności norm prawnych. Na podstawie konstytucji oraz ustaw przedstawia funkcjonowanie i działanie Trybunału Konstytucyjnego. Tak naprawdę ta informacja przedstawia działanie Trybunału Konstytucyjnego w formie statystyk, na podstawie liczb.
Natomiast jeżeli tę informację przeanalizujemy i spojrzymy na wcześniejszą pracę trybunału, którą przecież politycy Prawa i Sprawiedliwości tak krytykowali i w odniesieniu do której obiecywali, że trybunał zacznie działać sprawniej, że wszystkie ich zmiany przyspieszą cały proces funkcjonowania w trybunale, to rzeczywiście tego nie udało się zrealizować. To wynika wprost z informacji za 2022 r. Ta informacja w sposób bezwzględny ukazuje bardzo niską efektywność działania Trybunału Konstytucyjnego. Podsumowanie samych postanowień wydanych przez Trybunał Konstytucyjny, jeżeli weźmiemy pod uwagę 2015 r. i 2022 r., pokazuje ogromną przepaść. Należy zaznaczyć, że z tej informacji wynika wprost, że do trybunału wpływają skargi konstytucyjne, wnioski o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W 2020 r., co tutaj także było podkreślane, a co wynika z analizowanej informacji, było najmniej rozstrzygnięć od 30 lat. To pokazuje tak naprawdę ogromne sparaliżowanie Trybunału Konstytucyjnego, jego funkcjonowania, rodzące się tam konflikty.
Jeśli chodzi o pytania prawne, które w 2022 r. zostały zadane trybunałowi, to z tych statystyk wynika, że było ich najmniej od 1999 r. Wiemy doskonale, że pytania prawne zawsze stanowiły taką formę, w której każdy sąd może przedstawić trybunałowi pytanie co do zgodności aktu normatywnego z konstytucją, umowami międzynarodowymi, ustawą, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. To niezwykle doniosła forma, która powinna tak naprawdę funkcjonować w polskim wymiarze sprawiedliwości, w polskim sądownictwie. Tutaj też ta statystyka, która wynika z tej informacji, jest taka, że w 2015 r. było takich zapytań 79, a w 2020 r. tylko 15. To pokazuje, że Trybunał Konstytucyjny pracuje wolniej, że szuka także przesłanek formalnych, by nie orzekać merytorycznie co do konstytucyjności danych rozstrzygnięć.
Ten wyraźny spadek w ostatnich latach liczby zapytań prawnych kierowanych przez sądy pokazuje jednoznacznie także to, co jest istotne w wymiarze sprawiedliwości, i to, co budzi niepokój wśród osób, które funkcjonują w wymiarze sprawiedliwości, które mogą tutaj odgrywać rolę w całym procesie stanowienia, tworzenia prawa, rozstrzygania. To jest ta utrata zaufania także przez sądy do Trybunału Konstytucyjnego. Te statystyki pokazują ten jednoznaczny, wyraźny spadek, który wynika z tej informacji. To pokazuje jednoznacznie, że autorytet, jeśli chodzi o te kluczowe rozstrzygnięcia trybunału, jest ogromnym problemem prawnym w Polsce. To pokazuje, że rzeczywiście jest brak zaufania, brak jasności działania Trybunału Konstytucyjnego, a także ryzyko tego, że nie uzyska się rozstrzygnięcia.
Także to, co dzisiaj tutaj, na sali sejmowej było już przedmiotem dyskusji, czyli to nawiązywanie do tych rozstrzygnięć konstytucyjnych, do pewnych zmian, które są potrzebne w trybunale, ta informacja w pełni potwierdza. Informacja za 2022 r. jest przesłanką tego, że trzeba usprawnić działanie Trybunału Konstytucyjnego, że trzeba dokonać usunięcia skutków prawnych pewnych rozstrzygnięć, które nie funkcjonowały, które paraliżowały Trybunał Konstytucyjny.
Także pełnienie funkcji przez panią prezes ponad okres tego, na jaki została wybrana jako prezes Trybunału Konstytucyjnego, ukazuje jednoznacznie, że jest ogromny konflikt w Trybunale Konstytucyjnym, konflikt rozstrzygnięć i brak podejmowania decyzji.
Szanowni Państwo! Oceniamy jako Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga, że ta informacja w sposób jednoznaczny pokazuje, iż Trybunał Konstytucyjny tak naprawdę nie funkcjonuje, a liczba rozstrzygnięć, orzeczeń, postanowień jest bardzo mała i sprawia, że Trybunał Konstytucyjny utracił możliwość sprawnego, dobrego funkcjonowania. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia