10. kadencja, 9. posiedzenie, 1. dzień (10-04-2024)

5. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie ustawy o uchyleniu ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (druki nr 257 i 285).

Poseł Barbara Okuła:

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Nieczęsto zdarza się w praktyce legislacyjnej, że wnosi się o uchylenie ustawy, zanim weszła ona w życie. Ale w tym przypadku okazało się to konieczne. Ustawa ta kryje w sobie zagrożenia dla tego, co w naszym majątku narodowym jest cennym dobrem, jak wartości historyczne i kulturowe. Ustawa ta zezwala w praktyce na niekontrolowane prowadzenie poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków oraz ich ewentualne przywłaszczenie. Otwiera też pole do amatorskiego poszukiwania znajdujących się pod ziemią metalowych zabytków, w tym zabytków archeologicznych, przede wszystkim monet i ozdób wykonanych z metali szlachetnych oraz broni pochodzącej z różnych epok historycznych. Stanowi to realne zagrożenie dla naszego dziedzictwa kulturowego, które powinniśmy chronić.

    Nie trzeba nikogo przekonywać, że jesteśmy partią wolności gospodarczej i trudno nas posądzić o krępowanie swobodnego działania ludzi w celu realizacji ich pasji, jeśli nie stoją za tym naprawdę istotne powody.

    (Poseł Grzegorz Braun: Nie słowa, lecz czyny.)

    Tutaj są jednak istotne powody. Nowelizacja z dnia 13 lipca 2023 r. zawiera szereg rozwiązań, których skutkiem będzie ułatwienie realizacji działalności hobbystycznej. Założono w niej rezygnację z wymogu uzyskania pozwolenia na prowadzenie poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków, a w to miejsce zaproponowano obowiązek dokonania zgłoszenia poszukiwań za pośrednictwem uruchomionej w przyszłości aplikacji mobilnej.

    Niestety aplikacja taka nie powstała i nie ma możliwości wdrożenia jej do dnia wejścia w życie ustawy. To jest też ważnym powodem, żeby tę ustawę wprowadzić później.

    Stanowisko Polski 2050 zawsze jest takie, żeby na zasadzie dialogu i współpracy wypracowywać jak najlepsze rozwiązania. Nowelizacja ta budzi zasadnicze wątpliwości środowiska naukowego, które nie brało udziału w projektowaniu tych rozwiązań. Przy tworzeniu ustawy powinno być uwzględnione stanowisko zarówno środowisk naukowych, jak i odkrywców amatorów w celu wypracowania jak najlepszych rozwiązań bez szkody dla naszych zabytków.

    Jako Polska 2050 chcemy jak najbardziej zapobiec naruszaniu naszej tożsamości cywilizacyjnej i kulturowej, dlatego też proponujemy, żeby dać szanse rozpocząć dodatkowe prace nad ustawą uwzględniającą postulaty obydwu stron, ale przede wszystkim trzeba w niej uwzględnić i wziąć pod uwagę dobro naszego dziedzictwa kulturowego i ochrony naszych zabytków. Dlatego też chcemy wnieść poprawkę przesuwającą wejście w życie ustawy na dzień 1 maja 2025 r. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia