w sprawie działań rządu dotyczących ukarania sprawców zabójstwa Damiana Sobola
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 04-10-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na zapytanie nr 1106 pana posła Pawła Jabłońskiego w sprawie działań rządu dotyczących ukarania sprawców zabójstwa Damiana Sobola uprzejmie informuję, co następuje.
1. Czy strona izraelska w istocie wszczęła postępowanie karne w tej sprawie – czy też postanowiła go nie wszczynać?
Zgodnie z naszą wiedzą strona izraelska nie podjęła jeszcze decyzji o wszczęciu postępowania karnego w przedmiotowej sprawie. Kwestia ta wciąż jest rozpatrywana przez Generalnego Adwokata Wojskowego, a o podjętej decyzji będziemy formalnie notyfikowani.
2. Jeżeli śledztwo zostało wszczęte – na jakim jest etapie i czy Polska ma do niego dostęp, w szczególności, czy w śledztwie bierze udział polski prokurator?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie posiada dostępu do szczegółów śledztwa i ewentualnego udziału w nim polskiego prokuratura. Sugerujemy kontakt w tej sprawie z Prokuraturą Krajową RP.
3. Jakie działania zostały podjęte przez rząd RP w tej sprawie od 29 maja 2024 roku – w szczególności, jakie spotkania i rozmowy się w tej sprawie odbyły oraz kto brał w nich udział?
W dniu 20 czerwca 2024 roku minister Radosław Sikorski podpisał, z upoważnienia rządu Rzeczypospolitej Polskiej, Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Międzynarodową Komisją Humanitarną do spraw Ustalania Faktów (IHFFC ) w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce dnia 1 kwietnia 2024 r. w Strefie Gazy. Ze strony IHFFC porozumienie podpisał pan Thilo Marauhn, przewodniczący Komisji.
Zawarte porozumienie określa zakres mandatu dobrych usług, zaoferowanych przez komisję i przyjętych przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej, w związku ze zdarzeniem, do którego doszło dnia 1 kwietnia 2024 r. Komisja, utworzona na podstawie I Protokołu dodatkowego do Konwencji genewskich z dnia 12 sierpnia 1949 r. dotyczącego ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych, sporządzonego w Genewie dnia 8 czerwca 1977 r. jest jedynym stałym, w założeniu niepolitycznym i bezstronnym podmiotem, o uznanym autorytecie międzynarodowym w zakresie międzynarodowego prawa humanitarnego, dedykowanym ustalaniu faktów oraz ułatwianiu, przez ofiarowanie swych dobrych usług, powrotu do przestrzegania postanowień Konwencji genewskich i I Protokołu dodatkowego.
Zauważyć należy, że IHFFC nie posiada kompetencji do zajmowania się odpowiedzialnością karną, a jedynie do analizy prawnej naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego, a zatem podjęte przez komisję działania w żaden sposób nie mogą naruszyć uprawnień prokuratury do prowadzenia postępowania karnego w przedmiotowej sprawie. Strona polska ma możliwość zgłaszania uwag i oczekiwań wobec IHFFC w zakresie prowadzonych przez komisję działań i przygotowywanych raportów. W tym aspekcie liczymy na ocenę faktów i reakcji Izraela na incydent pod kątem zapobiegania ponownemu naruszaniu międzynarodowego prawa humanitarnego czy przedstawienia sposobów możliwego dochodzenia rekompensaty przez poszkodowanych. Zasadniczym dla nas pytaniem jest czy w oczach niezależnych ekspertów odpowiedź Izraela na incydent jest adekwatna do powagi zdarzenia, gdyż w naszej ocenie jest niewystarczająca i powinna obejmować odpowiedzialność karną za popełniony czyn przed niezależnymi sądami.
Strona polska jest w nieustającym kontakcie z państwami, których obywatele również byli ofiarami incydentu z 1 kwietnia, w celu wymiany wiedzy nt. szczegółowych okoliczności zdarzenia i ew. dalszych, wspólnych działań.
4. Jaka korespondencja lub inna dokumentacja została przekazana stronie izraelskiej? Jakie były odpowiedzi na tę korespondencję? Proszę o udostępnienie korespondencji i odpowiedzi w całości.
Departament Afryki i Bliskiego Wschodu nie dysponuje dokumentacją przekazywaną stronie izraelskiej w przedmiotowej sprawie, którą mógłby udostępnić posłowi Jabłońskiemu. W tej kwestii również sugerujemy skierowanie zapytania do Prokuratury Krajowej RP.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu