Zapytanie nr 2081

do ministra infrastruktury

w sprawie interpretacji przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Zgłaszający: Norbert Pietrykowski

Data wpływu: 18-12-2024

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zgłosili się mieszkańcy gminy Łabiszyn w województwie kujawsko-pomorskim z prośbą o uzyskanie odpowiedzi na pytania dotyczące modernizacji drogi wojewódzkiej DW254 pn.: „Przebudowa wraz z rozbudową drogi wojewódzkiej nr 254 Brzoza - Łabiszyn - Barcin - Mogilno - Wylatowo. Odcinek I od km 0+069 do km 11+696 i od km 12+190 do km 13+280”, realizowanej na podstawie decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, znak: WIR.V.7820.5.2022.JB, z dnia 5 stycznia 2023 roku zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Zdaniem mieszkańców Łabiszyna działających także w Stowarzyszeniu Uczciwa Gmina doszło do zadziwiających interpretacji prawa, stąd za moim pośrednictwem, prośba do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na pytania sformułowane przez mieszkańców, które zawarte zostały w dalszej części korespondencji.

Realizacja modernizacji drogi między Brzozą a Łabiszynem została sfinansowana z funduszy Unii Europejskiej, z puli Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego 2014-2020 oraz Funduszy Europejskich dla Kujaw i Pomorza na lata 2021-2027.

Z tego też powodu mieszkańcy, którzy zgłosili się do mojego biura poselskiego uznali, że będą przestrzegane zapisy zawarte w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Niestety, zdaniem mieszkańców, tak się nie stało, a inwestycja prowadzona przez firmę Transpol Lider sp. z o.o. sp. k. i nadzorowana przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy budzi wśród mieszkańców wiele emocji i kontrowersji.

Dlatego jednoznaczna interpretacja decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, może pomóc rozwiać wątpliwości mieszkańców.

W piśmie z dnia 27.08.2024 r. skierowanym do jednego z mieszkańców nt. formalności przy przejęciu nieruchomości, Pan Marek Chorzępa – kujawsko-pomorski wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego – pisze:

„Przejęcie nieruchomości (działek, budynków itp.) przez zarządcę drogi odbywa się z mocy prawa, na podstawie wydanej przez wojewodę decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (w tym przypadku nr 1/2023 wydanej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, znak: WIR.V.7820.5.2022.JB w dniu 05.01.2023 r.). Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zobowiązało właściciela do niezwłocznego wydania nieruchomości oraz uprawniało inwestora (w tym przypadku Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego) do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie i rozpoczęcia robót budowlanych. W przypadku niewydania nieruchomości organ, który wydał decyzję, na wniosek inwestora przeprowadzi postępowanie egzekucyjne zakończone tytułem wykonawczym. Postępowania te mają charakter pisemny, a czynności takie jak przejęcie i wydanie nieruchomości odbywa się protokólarnie”.

Natomiast odmienną interpretację prawa ma Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy, który twierdzi, że nie jest wymagane przejęcie i wydanie prywatnych działek dla inwestycji realizowanych na podstawie ZRID „specustawy”.

Zdaniem zaniepokojonych mieszkańców, takie podejście organów administracji państwowej przy realizacji inwestycji drogowych prowadzi do sytuacji, w której wykonawca może wejść na prywatną posesję o dowolnej porze dnia i nocy i wykonać prace bez uzgodnienia sposobu i terminu wykonania tych prac, wykonawca może także, tak jak to miało miejsce w przypadku jednego z mieszkańców gminy Łabiszyn, zniszczyć mienie (kostka brukowa oraz okablowanie).

Poza problemem z interpretacją prawa wynikającego ze „specustawy” i brakiem przejęcia oraz wydania działek prywatnych przez inwestora problemem jest interpretacja prawa co do zmiany zatwierdzonego i uzgodnionego społecznie projektu, na podstawie którego została wydana przez wojewodę decyzja ZRID. Przy jednej z posesji zaprojektowano wzrost niwelety drogi o 10 cm (informacja od wojewody kujawsko-pomorskiego z dnia 5 czerwca 2024 roku, znak WIR.V.750.39.2024.JB/AW), jednak faktycznie podniesiono poziom drogi o prawie 50 cm, a przy innych posesjach o ponad 100 cm. Według interpretacji organów państwa (ZDW w Bydgoszczy, WINB w Bydgoszczy) jest to zmiana nieistotna.

W piśmie z dnia 26 września 2024 roku kujawsko-pomorski wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego – pisze: „Zgodnie z art. 32a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311 – dalej: specustawa drogowa) odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w zakresie objętym projektem zagospodarowania terenu w liniach rozgraniczających drogi, nie stanowi istotnego odstąpienia, o którym mowa w art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, jeżeli nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów wymaganych przepisami szczególnymi. Tj. nie wymaga zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bądź zmiany decyzji pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast zgodnie z art. 36a ust. 6 Pb projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od projektu zagospodarowania działki lub terenu, lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, dołącza do dokumentacji budowy odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia”.

Dla jasności prawa przy inwestycjach drogowych realizowanych nie tylko w województwie kujawsko-pomorskim, ale także na terenie całego kraju, z pewnością pomocne będzie uzyskanie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zwalnia inwestora i wykonawcę z konieczności protokolarnego przejęcia i wydania nieruchomości (czasowego zajęcia – ZRID)? Czy protokoły są wymagane prawem?

2. Czy ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zwalnia inwestora i wykonawcę z konieczności stosowania ustawy Prawo budowlane art. 22 ust. 1, tj. do podstawowych obowiązków kierownika budowy należy protokolarne przejęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy wraz ze znajdującymi się na nim obiektami budowlanymi, urządzeniami technicznymi i stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego – w zakresie czasowego zajęcia działek prywatnych?

3. Kto jest zobligowany prawem do weryfikacji obowiązków wykonawcy, projektanta (kiedy projektant uznał zmianę za nieistotną w stosunku do zatwierdzonego projektu, weryfikacja podstawy prawnej i stanu faktycznego), kierownika budowy o zgodności wykonanych robót z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę oraz przepisami i normami (zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane):

a) inspektor nadzoru,
b) kierownik projektu DW254, odcinek I Brzoza-Łabiszyn,
c) dyrektor inwestycji ZDW w Bydgoszczy,
d) dyrektor ZDW w Bydgoszczy,
e) kujawsko-pomorski wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego,
f) wojewoda kujawsko-pomorski czy
g) marszałek województwa?

Odpowiedź na to pytanie jest szczególnie istotna, ponieważ obywatele gminy Łabiszyn mają przeświadczenie, że w tym konkretnym przypadku nikt nie weryfikuje zgodności budowy z prawem.

4. Czy zmiana niwelety o ponad 400% jest zmianą nieistotną? Takie zmiany powodują, że tereny prywatnych działek są dużo niżej i nie ma zapewnienia odpowiedniego nachylenia, aby umożliwić osobom starszym i OzN bezproblemowy dostęp do posesji. Jest także problem z wjazdem na pola z drogi, a wykonawca, aby umożliwić wjazd maszynom rolniczym, zwiózł na teren prywatny odpady, co było konieczne ze względu na podniesienie poziomu drogi. Czy zmiana niwelety – poparta lub nie, oświadczeniem projektanta – może być podstawą do zmiany poziomu drogi w stosunku do projektu o 400%, a może o 2000%?

5. Czy oświadczenie inwestora o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych wymaga zweryfikowania, czy na prywatne posesje wykonawca wywiózł odpady? Kto powinien to zweryfikować przed zgłoszeniem do odbioru takiej inwestycji i czy w czasie odbioru podlega to sprawdzeniu ze stanem faktycznym. Mieszkańcy pytają także o wskazanie, na kim ciąży obowiązek prawny weryfikacji oświadczeń i stanu faktycznego, czy jest to:

Z wyrazami szacunku

Norbert Pietrykowski