w sprawie podnoszenia poziomu świadomości i przygotowania społeczeństwa na różnego rodzaje zagrożenia
Odpowiadający: minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek
Warszawa, 24-01-2025
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na zapytanie Posłanki na Sejm RP pani Ewy Szymanowskiej oraz grupy posłów w sprawie podnoszenia poziomu świadomości i przygotowania społeczeństwa na różnego rodzaje zagrożenia.
Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie,
przedstawiam poniżej odpowiedź na pytania pozostające w zakresie właściwości Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Czy Ministerstwa planują wspólną inicjatywę edukacyjną, która zwiększy wiedzę całego społeczeństwa na temat reagowania w sytuacjach zagrożenia, w tym interpretacji sygnałów alarmowych, zasad ewakuacji i działań w przypadku ataku rakietowego, chemicznego?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w pełni popiera wszelkie inicjatywy edukacyjne jaki i upowszechnianie wiedzy w kwestii reagowania w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, wśród całej społeczności akademickiej. Obecnie nie są planowane wspólne inicjatywy w tym zakresie z ministerstwami Edukacji Narodowej, Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wolno zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.) – dalej „PSWN”, Minister Nauki jako organ właściwy w sprawach szkolnictwa wyższego i nauki, sprawuje nadzór nad uczelniami w zakresie zgodności działania z przepisami prawa oraz prawidłowości wydatkowania środków publicznych. Jednocześnie w myśl art. 50 ust. 1 rektor dba o utrzymanie porządku i bezpieczeństwa na terenie uczelni, a służby państwowe odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego mogą wkroczyć na teren uczelni tylko na wezwanie rektora w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego lub klęski żywiołowej lub bez wezwania (zawiadamiając rektora o wkroczeniu). W sytuacji wystąpienia okoliczności uniemożliwiających prawidłowe funkcjonowanie uczelni, stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia w znacznych rozmiarach, rektor niezwłocznie informuje organy właściwe w sprawach bezpieczeństwa, ochrony ludności i zarządzania kryzysowego oraz Ministra Nauki.
Ponadto należy zauważyć, iż w myśl zapisów paragrafu 5 ww. artykułu PSWN rektorzy mogą podjąć współpracę ze służbami państwowymi odpowiedzialnymi za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwo wewnętrzne zawierając z właściwymi organami służb stosowne porozumienia. Strony porozumienia w ramach zawieranych umów określają m.in. zasady przebywania danej służby na terenie uczelni. Zgodnie z posiadaną wiedzą uczelnie zawierają takie porozumienia z policją, strażą miejską, jednostkami wojskowymi oraz z komórkami organizacyjnymi samorządów odpowiedzialnymi za zarządzanie kryzysowe.
Czy rozważane jest opracowanie i dystrybucja prostych materiałów informacyjnych (broszur, plakatów, aplikacji mobilnych), które trafiłyby do szkół, urzędów oraz bezpośrednio do obywateli?
Z uwagi na fakt, iż materiały informacyjne winny mieć jednolite tło oraz funkcjonować jako powszechne w skali całego kraju Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego deklaruje wszelką gotowość w ich dystrybucji pośród całej społeczności systemu szkolnictwa wyższego i nauki.
Podkreślić należy iż powszechne powiadamianie obywateli o zagrożeniach jest realizowane przez resort właściwy do spraw wewnętrznych i administracji m.in. w ramach dostępności Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), który to swoim zasięgiem obejmuje całą Polskę. Za treść komunikatów na terenach poszczególnych województw odpowiadają wojewodowie (wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego), a w przypadku komunikatów ogólnopolskich Rządowe Centrum Bezpieczeństwa i MSWiA.
Czy Ministerstwa planują współpracę z samorządami w zakresie organizowania szkoleń lub spotkań edukacyjnych dla mieszkańców, aby zapewnić im praktyczne umiejętności, takie jak pierwsza pomoc, ewakuacja czy ochrona przed zagrożeniami chemicznymi i biologicznymi?
Resort szkolnictwa wyższego i nauki nie jest organizatorem szkoleń, warsztatów, programów lub spotkań edukacyjnych celem zapewnienia praktycznych umiejętności. Ćwiczenie te przeprowadzane są przez wojewodów. Informacja o takim ćwiczeniu przekazywana jest przez wojewodów w formie komunikatów w prasie, radiu, telewizji, Internecie, jak również w inny sposób zwyczajowo przyjęty na obszarze ich działania mediów.
Niezależnie od powyższego uprzejmie ponawiam informację, że ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wskazuje na kompetencje rektora w zakresie zapewnienia porządku i bezpieczeństwa na terenie uczelni (art. 50 ust. 1). Decyzje dotyczące organizowania określonych szkoleń lub spotkań edukacyjnych dla studentów i pracowników uczelni, należą do kompetencji władz uczelni. Natomiast za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego kraju odpowiadają służby państwowe, nad którymi nadzór sprawują ministrowie właściwi do spraw wewnętrznych i administracji oraz do spraw obrony narodowej.
Dotychczas resort nauki i szkolnictwa wyższego podjął współpracę z Centralnym Pododdziałem Kontrterrorystycznym Policji „BOA” (CPKP BOA) m.in. w zakresie realizacji szkoleń z zagadnień dotyczących antyterroryzmu oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych rekomendując kierownikom jednostek nadzorowanych rozważanie podjęcia współpracy z BOA.
Z wyrazami szacunku
Marcin Kulasek
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego