Odpowiedź na zapytanie nr 2095

w sprawie doprecyzowania przepisów dotyczących legalizacji pobytu osób z orzeczonymi niepełnosprawnościami

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 31-01-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie nr 2095 pana posła Macieja Koniecznego w sprawie doprecyzowania przepisów dotyczących legalizacji pobytu osób z orzeczonymi niepełnosprawnościami, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.

W rejestrach dotyczących cudzoziemców – prowadzonych w sprawach cudzoziemców na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[1] – nie przetwarza się informacji o niepełnosprawności cudzoziemców. W związku z powyższym nie jest możliwe wygenerowanie danych dotyczących liczby aktualnych zezwoleń pobytowych udzielonych małoletnim, będącym obywatelami państw trzecich, z orzeczonym stopniem niepełnosprawności.

Warunki materialnoprawne udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (UE) zostały określone w art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z ww. przepisem prawa zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku i spełnia łącznie następujące warunki:

  1. posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu;
  2. posiada ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych[2] lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  3. posiada potwierdzoną znajomość języka polskiego.

Rozwinięcie powyższej regulacji znajduje się w kolejnych ustępach art. 211 ustawy o cudzoziemcach.

W odniesieniu do wymogu posiadania potwierdzonej znajomości języka polskiego, należy zauważyć że:

  1. nie dotyczy on małoletniego cudzoziemca, który do dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie ukończył 16. roku życia (art. 211 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach),
  2. potwierdzenie znajomości języka polskiego zgodnie z art. 211 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach następuje na podstawie następujących dokumentów (katalog enumeratywny):

Wymóg posiadania potwierdzonej znajomości języka polskiego jest wymogiem bezwzględnym dla cudzoziemców, którzy najpóźniej w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE ukończyli 16. rok życia. Przepisy ustawy o cudzoziemcach oraz innych odrębnych ustaw nie przewidują wyjątków od powyższego wymogu dla osób w tym wieku. Brak spełnienia tego wymogu obliguje organ prowadzący postępowanie (wojewodę, szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców – jako organ wyższego stopnia) do wydania na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach decyzji odmownej.

Wprowadzenie wymogu potwierdzonej znajomości języka polskiego stanowiło wyraz skorzystania przez ustawodawcę z dozwolenia, jakie przewiduje przepis art. 5 ust. 2 dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi[6]. Powyższy przepis stanowi, że Państwa Członkowskie mogą zażądać od obywateli państwa trzeciego, aby spełniali oni warunki integracji, zgodnie z prawem krajowym. Wymóg znajomości języka państwa goszczącego jest typowym, najbardziej podstawowym warunkiem integracji.

Małoletni cudzoziemcy mogą ubiegać się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w znaczeniu procesowym. Zgodnie z art. 202 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, mającym zastosowanie do postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na mocy odesłania zawartego w art. 223 tej ustawy, w przypadku małoletniego wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie albo jedno z rodziców lub jeden z ustanowionych przez sąd opiekunów. Natomiast, jak wskazano powyżej, jeżeli małoletni w dniu złożenia wniosku ma już ukończony 16. rok życia, to musi zostać spełniony wymóg materialnoprawny posiadania potwierdzonej znajomości języka polskiego. Jeżeli wymóg ten nie zostanie spełniony, organ prowadzący postępowanie będzie obowiązany do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do pytania dotyczącego wydania wytycznych dla wojewodów w zakresie interpretacji obowiązujących przepisów prawa celem doprecyzowania postępowań w opisanych przypadkach, należy wskazać, że stan prawny dotyczący powyższego zagadnienia jest jasny, stąd brak jest przestrzeni do kierowania do dyrektorów właściwych w sprawach cudzoziemców wydziałów w urzędach wojewódzkich rekomendacji w zakresie wykładni przepisu art. 211 ustawy o cudzoziemcach odnoszącej się do przedmiotowego zagadnienia.

Jednocześnie informuję, że resort spraw wewnętrznych i administracji nie prowadzi w chwili obecnej prac nad przepisami, które miałyby dokonać zmian w stanie prawnym odnoszącym się do omawianego obszaru. Urzędy wojewódzkie nie sygnalizowały dotychczas problemów z małoletnimi, którzy z powodu niepełnosprawności nie są w stanie spełnić wymogu określonego w art. 211 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. 2024 poz. 769 z późn. zm.

[2] Dz. U. 2024 poz. 146 z późn. zm.

[3] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie wykazu poświadczeń znajomości języka polskiego potwierdzających znajomość tego języka wymaganą do udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (Dz. U. 2023 poz. 1076)

[4] Dz. U. 2024 poz. 737 z późn. zm.

[5] Dz. U. 2024 poz. 1571 z późn. zm.

[6] Dz. Urz. UE. L. 16 z 2004 r., str. 44 z późn. zm.