do ministra rozwoju i technologii
w sprawie mieszkań zakładowych
Zgłaszający: Sylwia Bielawska
Data wpływu: 12-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z odpowiedzią Pana Michała Jarosa, sekretarza stanu, udzieloną na interpelację nr 6923 dotyczącą tzw. byłych mieszkań zakładowych, uprzejmie proszę o dodatkowe odniesienie się przez Pana Ministra do dwóch podniesionych przeze mnie kwestii:
1) kwalifikacji danego lokalu mieszkalnego, jako byłego mieszkania zakładowego, w kontekście przedstawionego we wcześniejszej interpelacji zagadnienia dokonania zamiany tzw. byłych mieszkań zakładowych,
2) możliwości nabycia danego lokalu mieszkalnego, jako byłego mieszkania zakładowego, przez byłych członków rodziny uprawnionego lokatora bądź też przez jego dzieci po ustaniu małżeństwa.
Ad pkt 1
W odpowiedzi na interpelację wskazano, że „Mieszkanie otrzymane w ramach zamiany mieszkania zakładowego nie ma statusu takiego mieszkania”.
Oznacza to, że w ocenie Pana Ministra, w przypadku gdy najemca danego lokalu, stanowiącego tzw. byłe mieszkanie zakładowe, dokonał zamiany lokalu przyznanego jego poprzednikowi prawnemu na inny lokal, który również stanowi tzw. byłe mieszkanie zakładowe, tj. inne mieszkanie spełniające przesłanki z art. 2 pkt 8a ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 304, ze zm.), gmina zamierzająca ubiegać się o finansowe wsparcie na zakup lokalu stanowiącego tzw. byłe mieszkanie zakładowe, na które zamieniono poprzednio zajmowane tzw. byłe mieszkanie zakładowe, wsparcia tego nie uzyska. Tym samym gmina nie będzie uwzględniała takiego lokalu w składanych do Banku Gospodarstwa Krajowego SA wnioskach o finansowe wsparcie z Funduszu Dopłat.
W przypadku dokonania zamiany pomiędzy tzw. byłymi mieszkaniami zakładowymi, tym bardziej – jeśli stanowiły one własność tego samego przedsiębiorstwa państwowego, trudno jest przyjąć, że tylko z tego względu dany lokal utracił status tzw. byłego mieszkania zakładowego, o którym mowa w art. 8a ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych. Analizując treść art. 3 ust. 3 ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych można zauważyć, że z wykładni językowej wskazanego przepisu prawa w żaden sposób nie wynika, aby warunkiem przyznania finansowego wsparcia było zamieszkiwanie przez uprawnionego lokatora w tzw. byłym mieszkaniu zakładowym – wyłącznie takim, które było przyznane temu lokatorowi lub jego następcy prawnemu. Można zatem domniemywać, że ustawodawca nie przewidział konieczności zachowania tożsamości lokalu przyznanego przez przedsiębiorstwo państwowe z lokalem, na zakup którego o finansowe wsparcie ubiega się gmina. Istotne powinno być zatem samo spełnienie przesłanki posiadania przez lokal mieszkalny statusu tzw. byłego mieszkania zakładowego w myśl ustawy i przesłanki bycia przez lokatora jedną z osób określonych w art. 3 ww. ustawy.
Nie negując zatem stanowiska zawartego w odpowiedzi na interpelację, ale uwzględniając trudność w wyjaśnieniu mieszkańcom zawiłości przedstawionego kazusu i przesłanki przemawiające za przyjętą przez Pana Ministra taką, a nie inną wykładnią wskazanego przepisu, uprzejmie proszę Pana Ministra o ponowną analizę wskazanego zagadnienia i zajęcie stanowiska odnośnie do możliwości uzyskania przez gminę finansowego wsparcia na zakup tzw. byłego mieszkania zakładowego, w przypadku gdy:
1) poprzednik prawny lokatora jako pracownik przedsiębiorstwa państwowego uzyskał przydział na tzw. mieszkanie zakładowe, czyli był on osobą, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy,
2) po śmierci poprzednika prawnego lokator dokonał zamiany zajmowanego lokalu stanowiącego tzw. byłe mieszkanie zakładowe, otrzymanego przez poprzednika prawnego w ramach tzw. przydziału z zakładu pracy, na inne byłe mieszkanie zakładowe tego samego przedsiębiorstwa państwowego,
3) obecny lokator jest osobą, o której mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych.
Ad pkt 2
W odpowiedzi na interpelację, w części dotyczącej rozważenia zmiany przepisów prawa w zakresie umożliwienia uzyskania finansowego wsparcia na nabycie tzw. byłych mieszkań zakładowych byłym małżonkom oraz dzieciom pracowników przedsiębiorstw państwowych niezamieszkujących już w tych lokalach, wskazano, że zakup tzw. byłych mieszkań zakładowych musi być obwarowany ścisłymi kryteriami „zaś były małżonek jest dla uprawnionego pracownika w świetle prawa osobą obcą”.
Nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że były małżonek dla byłego pracownika przedsiębiorstwa państwowego jest osobą obcą. Niemniej jednak dla byłego pracownika przedsiębiorstwa państwowego obcymi osobami nie są już jego dzieci, które pozostały w uprzednio zajmowanym przez tego pracownika tzw. byłym mieszkaniu zakładowym i nadal zamieszkują w tym lokalu z drugim z rodziców (matką). Co więcej, w dacie przyznania pracownikowi tzw. byłego mieszkania zakładowego jako osoby wskazane i uprawnione do zamieszkiwania w tym lokalu byli małżonek (obecnie już były) oraz dzieci (jeśli urodziły się przed przyznaniem tego lokalu mieszkalnego).
Oznacza to, że w ocenie Pana Ministra, w przypadku gdy pracownik przedsiębiorstwa państwowego na skutek rozwodu ze swoim małżonkiem opuścił lokal mieszkalny przyznany mu przez pracodawcę, jakim było przedsiębiorstwo państwowe, a małżonek ten wraz z dziećmi pracownika przedsiębiorstwa państwowego wstąpił w stosunek najmu tego lokalu (musiał mieć bowiem podstawę prawną do zamieszkiwania w lokalu), to małżonek ten, jako osoba obca, nie może być objęty dyspozycją art. 3 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych.
Analizując treść art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych można zauważyć, że z wykładni językowej wskazanego przepisu prawa wynika, iż zstępni pracownika przedsiębiorstwa państwowego (czyli jego dzieci) mogą ubiegać się o nabycie lokalu na preferencyjnych warunkach, ale tylko wtedy, gdy uprawniony do nabycia lokalu pracownik zmarł w czasie, gdy w lokalu tym zamieszkiwał. Wskazany przepis prawa zdaje się zatem wykluczać możliwość ubiegania się o nabycie lokalu stanowiącego tzw. byłe mieszkanie zakładowe przez zstępnych pracownika przedsiębiorstwa państwowego, jeśli wyprowadził się z tego lokalu przed swoją śmiercią, mimo iż jego dzieci w lokalu tym pozostały.
Nie negując zatem stanowiska zawartego w odpowiedzi na interpelację również w tym zakresie, ale uwzględniając trudność w wyjaśnieniu mieszkańcom zawiłości przedstawionego kazusu i przesłanki przemawiające za przyjętą przez Pana Ministra taką, a nie inną wykładnią wskazanego przepisu prawa, w tym wykluczenie możliwości nabycia takiego lokalu na preferencyjnych warunkach przez zstępnych pracownika przedsiębiorstwa państwowego tylko dlatego, że ze względu na ustanie małżeństwa rodziców zstępnego jeden z tych rodziców będący wcześniej pracownikiem przedsiębiorstwa państwowego wyprowadził się, mając na uwadze zasady sprawiedliwości społecznej, uprzejmie proszę Pana Ministra o ponowną analizę wskazanego zagadnienia i zajęcie stanowiska odnośnie do możliwości uzyskania przez gminę finansowego wsparcia na zakup tzw. byłego mieszkania zakładowego, w przypadku gdy:
1) żyjący lub obecnie już zmarły (w zależności od przypadku) były lokator tzw. byłego mieszkania zakładowego jako pracownik przedsiębiorstwa państwowego uzyskał przydział na tzw. mieszkanie zakładowe, czyli był on osobą, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy,
2) osobami uprawnionymi do zamieszkiwania wraz z nim byli małżonek i dzieci zgodnie z przydziałem lokalu lub z umową najmu,
3) na skutek ustania małżeństwa pracownik przedsiębiorstwa państwowego wyprowadził się z tego lokalu, ale pozostały w nim jego dzieci wraz z drugim rodzicem (czyli byłym małżonkiem jako osobą obcą dla lokatora),
4) ze względu na fakt, że w dacie wyprowadzenia się lokatora z tzw. byłego mieszkania zakładowego jego dzieci były niepełnoletnie, osobą która wstąpiła w stosunek najmu został były małżonek tego lokatora.
Zajęcie stanowiska przez Pana Ministra w przedstawionych zagadnieniach pozwoli na wyjaśnienie mieszkańcom, którzy zamieszkują w tzw. byłych mieszkaniach zakładowych, a których gmina uznała za niespełniających wymogów wynikających z art. 3 ust. 3 ww. ustawy, zawiłości związanych z wykładnią wskazanego przepisu prawa, a w konsekwencji przyczyni się do usprawnienia jego stosowania w przyszłości. Wszystkie te osoby, które czują się źle i niesprawiedliwie potraktowane przez gminę Wałbrzych zwróciły się do mnie z prośbą o pomoc w wyjaśnieniu sprawy.
Mając na uwadze powyższe zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy istnieje możliwość uzyskania przez gminę finansowego wsparcia na zakup tzw. byłego mieszkania zakładowego, w przypadku gdy poprzednik prawny lokatora jako pracownik przedsiębiorstwa państwowego uzyskał przydział na tzw. mieszkanie zakładowe, czyli był on osobą, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, ale po jego śmierci (poprzednika prawnego) lokator dokonał zamiany zajmowanego lokalu stanowiącego tzw. byłe mieszkanie zakładowe, otrzymanego przez poprzednika prawnego w ramach tzw. przydziału z zakładu pracy, na inne byłe mieszkanie zakładowe tego samego przedsiębiorstwa państwowego (sic!), a obecny lokator jest osobą, o której mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych?
2. Czy istnieje możliwość uzyskania przez gminę finansowego wsparcia na zakup tzw. byłego mieszkania zakładowego, w przypadku gdy: żyjący lub obecnie już zmarły (w zależności od przypadku) były lokator tzw. byłego mieszkania zakładowego jako pracownik przedsiębiorstwa państwowego uzyskał przydział na tzw. mieszkanie zakładowe, czyli był on osobą, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, a osobami uprawnionymi do zamieszkiwania wraz z nim byli małżonek i dzieci zgodnie z przydziałem lokalu lub z umową najmu, ale na skutek ustania małżeństwa pracownik przedsiębiorstwa państwowego wyprowadził się z tego lokalu, w którym jednak pozostały jego dzieci wraz z drugim rodzicem (czyli byłym małżonkiem jako osobą obcą dla lokatora), a ze względu na fakt, że w dacie wyprowadzenia się lokatora z tzw. byłego mieszkania zakładowego jego dzieci były niepełnoletnie, osobą która wstąpiła w stosunek najmu został były małżonek tego lokatora?
Z wyrazami szacunku
Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP