w sprawie możliwości finansowania budowy przedszkola gminnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Mucha
Warszawa, 30-01-2025
Szanowna Pani Posłanko,
odpowiadając na zapytanie poselskie w sprawie możliwości uzyskania dofinansowania na budowę przedszkola gminnego, modernizację istniejących placówek oraz infrastruktury towarzyszącej (plac zabaw), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. ustawie, natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2] – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Dodatkowe środki, o które co roku jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na rok budżetowy w poz. 45 pn. Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Oprócz powyższego, jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o wsparcie finansowe np. do samorządu województwa mazowieckiego. Zasady naborów są sukcesywnie publikowane. Lista obecnie prowadzonych naborów zamieszczona jest na stronie internetowej pod adresem: https://mazovia.pl/pl/bip/zalatw-sprawe/pieniadze-do-wziecia/programy-wsparcia-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego.html.
Dodatkowo, został ogłoszony przez Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski w Olsztynie nabór na dofinansowanie projektu ze środków programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021-2027 w ramach Priorytetu FEWM.05 Edukacja i Kompetencje EFRR, Działania 05.02 Infrastruktura edukacyjna ZIT – Schemat B: Infrastruktura ZIT Ełk - Typ 1 (Dostępność infrastruktury placówek oświatowych) Nabór nr FEWM.05.02-IZ.00-001/25 dotyczący Inwestycji w infrastrukturę i wyposażenie placówek oświatowych (edukacja przedszkolna, podstawowa, ponadpodstawowa) w celu zwiększenia jej dostępności dla osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi SPE). Wnioski mogą być składane przez jednostki samorządu terytorialnego, przedszkola i inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły i inne placówki systemu oświaty. Niezbędne informacje w ramach ww. programu znajdują się na stronie internetowej pod adresem: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/nabory/52-infrastruktura-edukacyjna-zit-schemat-b-infrastruktura-zit-elk/
Ponadto jednostki samorządu terytorialnego mogły w przeszłości starać się o pozyskanie dodatkowego dofinansowania w programie inwestycyjnym ustanowionym Komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 18 maja 2023 r. pod nazwą „Inwestycje w oświacie – wsparcie trwających inwestycji realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące jednostki systemu oświaty“, zwanym dalej „programem“, na podstawie art. 90x ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[3]. Termin naborów wniosków trwał od dnia 18 maja 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
Celem programu był rozwój zaplecza infrastrukturalnego jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy – Prawo oświatowe, prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.
W ramach programu zostały udzielone dotacje celowe na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji związanej z:
1) budową obiektu;
2) dostosowaniem obiektu;
3) zakupem wyposażenia.
Warto podkreślić, iż ówczesny minister edukacji i nauki p. Przemysław Czarnek w roku 2023 rozdysponował środki finansowe przeznaczone na programy inwestycyjne w oświacie na lata 2023 i 2024. Przyjęte przez niego rozwiązanie sprawiło, że mimo olbrzymich potrzeb, obecna minister edukacji nie miała możliwości uruchomienia w roku 2024 jakiegokolwiek programu dotacyjnego w tym obszarze. Środki będące w budżecie MEN w wysokości 50 mln zł były bowiem dedykowane podmiotom, z którymi ówczesny minister p. Czarnek zawarł umowy jeszcze w 2023 r.
W tym roku Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje uruchomienie nowego programu w zakresie świetlic szkolnych, a środki na ten cel wynoszą 50 mln zł. Szczegółowe informacje dotyczące naboru wniosków oraz zasad programu zostaną opublikowane na stronie internetowej MEN.
Natomiast w odniesieniu do innych programów dotacyjnych ustanowionych przez ministra edukacji, w przypadku uruchomienia takowych – wszelkie informacje dotyczące naboru wniosków oraz zasad programu również zostaną zamieszczone na stronie internetowej MEN.
Jednocześnie pragnę nadmienić, iż zgodnie z zapisem art. 45 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[4]: „Dotacja, o której mowa w ust. 1 pkt 1, może być udzielona do wysokości 50 % planowanych wydatków jednostki samorządu terytorialnego na realizację danego zadania, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.“
Następnie w myśl zapisów ust. 3 ww. ustawy: „Jeżeli jednostka samorządu terytorialnego, która otrzymała dotację, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie przeznaczyła w danym roku budżetowym na realizację zadania objętego dofinansowaniem środków własnych w wysokości co najmniej 50 % planowanych wydatków na jego realizację, jest obowiązana zwrócić kwotę dotacji w wysokości ustalonej jako różnica między kwotą otrzymanej dotacji a wysokością wydatków poniesionych ze środków własnych.“
Przyznanie, rozliczenie i zwrot dotacji następuje na zasadach określonych w przepisach o finansach publicznych.[5]
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Joanna Mucha
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. 2024 poz. 737.
[2] Dz. U. 2024 poz. 754.
[3] Dz. U. 2022 poz. 2230.
[4] Dz. U. 2024 poz. 1572.
[5] Dz. U. 2024 poz. 1530.