w sprawie planowanej likwidacji Szkoły Podstawowej nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 12-03-2025
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] regulujące procedurę likwidacji szkoły nie uległy zmianie. Nadal więc decyzję o likwidacji samorządowej szkoły podejmuje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Decyzja ta musi być jednak poprzedzona uzyskaniem, na wniosek tej jednostki, pozytywnej opinii kuratora oświaty. Nadal negatywna opinia w tym zakresie jest wiążąca dla samorządu, a pozytywna opinia nie obliguje do likwidacji szkoły. Minister edukacji natomiast jest organem odwoławczym i kontrolnym w stosunku do opinii wydanej przez kuratora oświaty.
W dniu 13 lutego 2025 r. Rada Miejska Leszna podjęła uchwałę nr IX/133/2025 w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie, jednakże nie złożyła wniosku o zaopiniowanie zamiaru likwidacji tej szkoły (przepisy nie określają terminu złożenia wniosku). Dopiero po otrzymaniu stosownego wniosku wielkopolski kurator oświaty przeprowadzi postępowanie, w ramach którego zgromadzi materiał dowodowy i na jego podstawie oraz w oparciu o przepisy ustawy – Prawo oświatowe i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego[2], wyda opinię.
Minister edukacji Barbara Nowacka w wypowiedzi medialnej dla leszczyńskiej telewizji TVML wskazała, że odbyła rozmowę z wielkopolskim kuratorem oświaty i że „nie widziałaby uzasadnienia dla innej decyzji kuratora niż negatywna w tej sprawie“ [3]. Przekazała ponadto, że „samorządy mają obowiązek zapewnić jak najlepszą sieć szkół“ i że „osobiście uważa, że małe szkoły mają dużą wartość“, a „priorytetem jest dobro dziecka“ [4].
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje zmian w prawie, które uniemożliwiłyby kontynuację programu realizowanego w Szkole Podstawowej nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie. Prowadzi natomiast prace mające na celu wprowadzenie do porządku prawnego regulacji pozwalających na dostosowanie sieci szkół do postępującego niżu demograficznego i jednocześnie chroniących – usytuowane blisko domu rodzinnego – bezpieczne miejsca edukacji dzieci (szkoły, przedszkola) wykorzystywane – przede wszystkim po zakończeniu obowiązkowych zajęć szkolnych – do zaspakajania innych potrzeb lokalnej społeczności.
Szkoły podstawowe, zwłaszcza te na terenach wiejskich, od wielu pokoleń są postrzegane jako ośrodki życia społeczno-kulturalnego. Ministerstwo zamierza umożliwić gminom wykorzystanie infrastruktury pustoszejących z powodu niżu demograficznego szkół do zaspokojenia potrzeb rodziców powracających na rynek pracy (możliwość zapewnienia w budynku szkoły, oprócz wychowania przedszkolnego, także opieki nad dziećmi do lat 3). Szkoła, przy zachowaniu wszelkich zasad związanych z bezpieczeństwem uczniów, może być również miejscem realizacji polityki senioralnej czy rozwijania różnych form aktywności obywatelskiej. Aby wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego, równolegle do działań legislacyjnych rozważane są też inne działania, takie jak program inwestycyjny.
Ponadto, opracowany przez ministerstwo, mechanizm finansowania zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego jest preferencyjny w stosunku do „małych“ szkół funkcjonujących na terenach wiejskich albo w małych miastach (do 5 tys. mieszkańców). Mechanizm ten jest zawarty w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025.[5]
Dzieląc łączną kwotę potrzeb oświatowych między poszczególne samorządy na rok 2025 uwzględniono zarówno, ustalany na podstawie dochodów podatkowych, wskaźnik „zamożności“, jak i wskaźnik związany z liczbą uczniów w klasach szkół dla dzieci i młodzieży. W efekcie dodatkowe środki, w sumie w wysokości 1,2 mld zł w roku 2025, otrzymują mniej zamożne samorządy, na terenach których funkcjonują „małe“ szkoły. Zastosowane w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych rozwiązania stanowią realne wsparcie samorządów prowadzących szkoły o małej liczbie uczniów. Wsparcie to w wielu przypadkach powinno przeciwdziałać zamiarom likwidacji szkoły.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. 2024 poz. 737 z późn. zm.
[2] Dz. U. 2024 r. poz. 572
[3] https://tvml.pl/barbara-nowacka-w-sprawie-likwidacji-szkoly-w-lesznie-nie-widze-uzasadnienia-dla-innej-decyzji-niz-negatywna/ [dostęp: 7.03.2025]
[4] Cała wypowiedź dla telewizji TVML: https://www.facebook.com/watch/?v=666551699140938 [dostęp: 7.03.2025]
[5] Dz. U. 2024 poz. 1930