Odpowiedź na zapytanie nr 2450

w sprawie wsparcia w utrzymaniu psów ratowników

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 20-05-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie numer 2450 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie wsparcia w utrzymaniu psów ratowników – skierowane do Prezesa Rady Ministrów – przekazane zgodnie z właściwością^[1] do ministra spraw wewnętrznych i administracji, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.

Na wstępie należy wskazać, że ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw^[2] kompleksowo uregulowano sytuację zwierząt w służbach od momentu ich doboru, poprzez czas realizacji zadań w poszczególnych formacjach, aż po sytuację po wycofaniu zwierzęcia z użycia. W ustawach pragmatycznych poszczególnych służb określono m.in. wymogi i obowiązki dla opiekuna, któremu przydziela się zwierzę pod opiekę, zasady prowadzenia nadzoru ze strony poszczególnych formacji nad sposobem realizacji opieki nad powierzonymi opiekunom zwierzętami, zasady żywienia zwierząt i normy warunków bytowych, zasady poddawania zwierząt zabiegom profilaktycznym i leczeniu, w tym dotyczące postępowania w sytuacjach nagłych, takich jak śmierć i choroba zwierzęcia, przypadki wycofania zwierzęcia z użycia oraz kwestie finansowe.

Ustosunkowując się do zagadnienia poruszonego w wystąpieniu Pana Posła należy wskazać, że status prawny psów używanych w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) regulują przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej^[3] i odnoszą się do:

psów służbowych (znajdujących się na stanie jednostki organizacyjnej PSP, w której są używane);
psów kontraktowych (stanowiących własność strażaka, dobranych do użycia w PSP na podstawie kontraktu zawartego między strażakiem a jednostką organizacyjną PSP, w której pies jest używany w okresie trwania kontraktu);
innych psów – do kategorii których odnosi się zapytanie Pana Posła – stanowiących własność osoby fizycznej będącej członkiem podmiotu włączonego do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (ksrg) lub podmiotu, z którym zawarto umowę cywilnoprawną w oparciu o przepisy wydane na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej^[4] (w zakresie szczegółowej organizacji ksrg) – dobranych do użycia w PSP na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej między osobą fizyczną lub ww. podmiotem a jednostką organizacyjną PSP, w której pies jest używany.

W odróżnieniu od psów służbowych i kontraktowych, których sytuację prawną reguluje ustawa o Państwowej Straży Pożarnej oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie psów używanych w akcjach ratowniczych^[5], wymogiem prawnym użycia innych psów do udziału w akcjach ratowniczych PSP jest ważny egzamin gruzowiskowy^[6] oraz umowa cywilno-prawna zawarta między właścicielem psa (członkiem podmiotu ksrg lub podmiotu współdziałającego z ksrg) a jednostką organizacyjną PSP.

Inne psy mogą także brać udział w działaniach poszukiwawczych w terenie, w ramach akcji poszukiwawczych Policji. Udział innych psów w akcjach poszukiwawczych jest uwarunkowany zdaniem egzaminu klasy 0 – terenowego^[7], a ewentualny dalszy etap szkolenia terenowego przebiega analogicznie, jak w przypadku psa służbowego i kontraktowego (obejmuje szkolenie z zakresu technik i taktyki poszukiwań z wykorzystaniem psów ratowniczych, po którym można przystąpić do egzaminu klasy I – terenowego).

Odnosząc się wprost do podniesionej przez Pana Posła kwestii dotyczącej luki prawnej w finansowaniu innych psów (ratowniczych) należy wskazać, że:

ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, wprawdzie nie reguluje sposobu finansowania psów stanowiących własność osoby fizycznej będącej członkiem podmiotu włączonego do ksrg lub podmiotu, z którym zawarto umowę cywilnoprawną, jednak w zależności od warunków przedmiotowej umowy, poszczególne jednostki organizacyjne PSP mogą partycypować w kosztach wyżywienia i opieki weterynaryjnej innego psa;
w przypadku działań ratowniczych prowadzonych, np. w zakresie ratownictwa górskiego i wodnego, wspieranych przez psy ratownicze, finansowanie utrzymania wskazanych zwierząt jest uzależnione od statusu właścicielskiego, tj.:

jeżeli pies ratowniczy jest własnością podmiotu ratowniczego, tzn. został wyselekcjonowany i zakupiony do realizacji konkretnych działań ratowniczych i posiada najczęściej jednego, ewentualnie dwóch opiekunów/ratowników przydzielonych do wspólnej pracy i szkoleń, a także przebywa na stałe u opiekunów – utrzymanie i szkolenie takiego psa ratowniczego pokrywane jest w 100% przez podmiot ratowniczy;
jeżeli pies ratowniczy jest własnością ratownika, tzn. jest przez niego szkolony do działań ratowniczych oraz bierze udział w takich działaniach bez podpisanego porozumienia/umowy pomiędzy właścicielem a podmiotem ratowniczym – to właściciel psa, często ratownik ochotnik, akceptuje fakt, że zakres otrzymanego wsparcia na utrzymanie psa jest uzależniony od indywidualnej i autonomicznej decyzji zarządu podmiotu, którego jest członkiem. W praktyce przedmiotowe wsparcie obejmuje zapewnienie wyżywienia dla psa w czasie pełnienia dyżuru ratowniczego czy opiekę weterynaryjną/leczenie w przypadku urazu doznanego przez psa podczas działań ratowniczych. Możliwe jest także określenie zakresu wsparcia w utrzymaniu psa ratowniczego na podstawie porozumienia/umowy, które właściciel psa zdecyduje się zawrzeć z podmiotem ratowniczym.

Mając na uwadze powyższe – w opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – w obecnie obowiązujących przepisach prawa, regulujących kwestie finansowania utrzymania psów używanych w akcjach ratowniczych nie występują luki prawne. W tym kontekście należy podkreślić, że podmioty uprawnione do wykonywania działań ratowniczych są niezależnymi stowarzyszeniami, fundacjami lub nawet przedsiębiorstwami i mają autonomiczne prawo do kształtowania zasad finansowania lub współfinansowania potrzeb bytowych psów ratowniczych.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Pismem Pana Jakuba Stefaniaka Sekretarza Stanu, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4511.24.2025.

^[2] Dz. U. poz. 1728, z późn. zm.

^[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.

^[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 188.

^[5] Dz. U. z 2022 r. poz. 20.

^[6] Specjalność gruzowiskowa obejmuje psy przeznaczone do poszukiwań ludzi zasypanych pod gruzami oraz osuwiskami ziemnymi i kamiennymi.

^[7] Specjalność terenowa obejmuje psy przeznaczone do poszukiwań ludzi zaginionych na terenach trudno dostępnych i leśnych. Jest ona istotna w przypadku udzielanego Policji wsparcia w poszukiwaniu osób w terenie.