Odpowiedź na zapytanie nr 2534

w sprawie kryteriów taksonomii Unii Europejskiej

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Krzysztof Bolesta

Warszawa, 31-07-2025

Szanowny Panie Marszałku,

W odpowiedzi na zapytanie z dnia 23 czerwca 2025 r.[1], wyjaśniam:

1. Wdrażanie mechanizmów oceny kryteriów wynikających z rozporządzenia delegowanego do taksonomii UE[2]

Kryteria oceny dla działalności gospodarczych wynikające z rozporządzeń delegowanych Komisji (UE) do rozporządzenia w sprawie taksonomii UE[3] co do zasady nie są obowiązkowe przy wydatkowaniu środków publicznych. W przypadku środków pochodzących z funduszy europejskich dokonywana jest ocena przedsięwzięć w odniesieniu do celów środowiskowych określonych w art. 9 rozporządzenia taksonomii UE pod kątem zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód” (ang. „Do No Significant Harm” – DNSH), gdzie poważne szkody dla celów środowiskowych rozumiane są zgodnie z art. 17 rozporządzenia.

Wszystkie przedsięwzięcia realizowane z funduszy europejskich podlegają ocenie pod kątem spełnienia zasady DNSH. Jeśli w ramach oceny całego programu dany rodzaj działania został uznany za zgodny z zasadą DNSH, oznacza to, że poszczególne przedsięwzięcia realizowane w jego ramach również można uznać za zgodne z tą zasadą.

Odpowiedzialność za ustalanie odpowiednich kryteriów wyboru projektów, które w pełni odzwierciedlają zapisy programu oraz przeprowadzenie oceny DNSH projektów ponosi przede wszystkim instytucja zarządzająca danym programem. W zależności od struktury programu, rolę tę mogą pełnić także instytucje pośredniczące i wdrażające.

Zakres stosowania taksonomii UE jest odmienny dla różnych źródeł finansowania takich jak RRF[4], Fundusz Spójności i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, lub pochodzących z mechanizmów UE jak np. Fundusz Modernizacyjny (FM), a w ich ramach – zależny od terminu uruchomienia danego programu/naboru. Dla przykładu:

Warto również zaznaczyć, że w rozporządzeniu delegowanym do taksonomii UE, Komisja określiła szczegółowe warunki, które musi spełniać dana działalność gospodarcza, aby wnieść istotny wkład w realizację jednego z sześciu celów środowiskowych, jednocześnie spełniać zasadę DNSH w odniesieniu do pozostałych celów. Przedsięwzięcia nie muszą jednak wnosić istotnego wkładu, aby wykazywać zgodność z samą zasadą DNSH. Tym samym warunki, które musi spełniać dana działalność gospodarcza, aby wnieść istotny wkład, określone w rozporządzeniu delegowanym do taksonomii UE, nie dotyczą wszystkich przedsięwzięć wspieranych z funduszy europejskich.

Obecnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej realizuje następujące programy wspierające wykorzystanie odnawialnych niekopalnych paliw gzowych i ciekłych oraz energii geotermalnej:

  1. wytwarzanie energii cieplnej/chłodniczej z energii geotermalnej - Program Priorytetowy OZE - źródło ciepła dla ciepłownictwa;
  2. wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej w procesie wysokosprawnej kogeneracji - Programy Priorytetowe:
    1. Kogeneracja dla Ciepłownictwa
    2. Kogeneracja Powiatowa

Nie realizuje przy tym Programów wspierających pozostałe wskazane w pytaniu obszary:

  1. produkcja energii elektrycznej z odnawialnych niekopalnych paliw gazowych i ciekłych,
  2. wytwarzanie energii cieplnej/chłodniczej z odnawialnych niekopalnych paliw gazowych i ciekłych

Wymagania Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r., stały się wiążące od 01.01.2022 r. Wszystkie trzy wymienione Programy Priorytetowe OZE - źródło ciepła dla ciepłownictwa, Kogeneracja Powiatowa oraz Kogeneracja dla Ciepłownictwa były redagowane i uzgadniane z Radą Konsultacyjną Funduszu Modernizacyjnego (NFOŚiGW), Europejskim Bankiem Inwestycyjnym oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska od początku roku 2021. W związku z tym nie zawierają one w zatwierdzonych kryteriach oceny zapisów o konieczności prowadzenia oceny na bazie kryteriów wynikających z Rozporządzenia Komisji (UE) 2021/2139. Mogło to być spowodowane też tym, że co do zasady przedsięwzięcia wykorzystujące odnawialne źródła energii spełniają zasady taksonomii.

Niemniej jednak kryteria oceny przedsięwzięć są tak skonstruowane, aby dofinansowanie mógł uzyskać wyłącznie projekt spełniający wymagania środowiskowe zawarte w obowiązujących przepisach prawa krajowego i Unii Europejskiej, a promowane były przedsięwzięcia o najwyższej efektywności ekologicznej (uzyskują wyższą liczbę punktów). W tym celu wymaganymi załącznikami do wniosku są specjalistyczne opracowania takie jak audyt efektywności energetycznej, studium wykonalności oraz obliczenia efektów ekologicznych wg wymaganej przez NFOŚiGW metodyki. Z kolei ocenie punktowej podlegają następujące wskaźniki:

  1. udzielonego dofinansowania na jednostkową redukcję rocznej emisji dwutlenku węgla;
  2. udzielonego dofinansowania na 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej i cieplnej;
  3. wyłączenie z eksploatacji źródła opalanego węglem;
  4. zastosowanie magazynu ciepła;
  5. efektywny system ciepłowniczy i/lub chłodniczy;
  6. ocena rozwiązań alternatywnych;
  7. ocena możliwości utrzymania trwałości rzeczowej i ekologicznej;
  8. ocena przygotowania instytucjonalnego do wdrożenia przyjętego rozwiązania;
  9. ocena wysokości kosztów pod warunkiem zaakceptowania ich kwalifikowalności;

2. Jakie są konsekwencje przyznawania środków finansowych dla inwestycji niespełniających przedmiotowych kryteriów?

W przypadku wykazania braku zgodności z taksonomią UE i zasadą DNSH, dany projekt może uzyskać niższą ocenę bądź zostać odrzucony. Dodatkowo, w przypadku funduszy europejskich, gdy instytucje UE przeprowadzą kontrolę wydatkowania środków, inwestycje niespełniające kryteriów taksonomii UE mogą zostać uznane za niezgodne z celami UE w zakresie zrównoważonego rozwoju, co może skutkować częściowym bądź całkowitym cofnięciem dofinansowania.

3. Ilu inwestycjom ww. rodzaju udzielono wsparcia z funduszy UE po wejściu w życie przedmiotowego rozporządzenia?

Liczba dofinansowanych po 01.01.2022 r. przedsięwzięć wykorzystujących odnawialne niekopalne paliwa gazowe i płynne oraz geotermię w programach realizowanych przez NFOŚiGW przedstawia się następująco:

  1. produkcja energii elektrycznej z odnawialnych niekopalnych paliw gazowych I ciepłych – 0 szt. (tego typu projekty nie są finansowane);
  2. kogeneracja energii cieplnej/chłodniczej i elektrycznej z odnawialnych niekopalnych paliw gazowych i ciepłych – 0 szt.
  3. wytwarzanie energii cieplnej/chłodniczej z energii geotermalnej – 3 szt.
  4. wytwarzanie energii cieplnej/chłodniczej z odnawialnych niekopalnych paliw gazowych i ciekłych – 0 szt. (tego typu projekty nie są finansowane).

Z wyrazami szacunku

Z up. Ministra Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska

[1] Zapytanie Posła Pawła Sałka w sprawie kryteriów taksonomii Unii Europejskiej, K10ZAP2534

[2] Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, a także określeniu, czy ta działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych

[3] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088

[4] Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (ang. Recovery and Resilience Facility), dla którego dokumentem programowym i operacyjnym jest Krajowy Plan Odbudowy (KPO)

[5] Fundusze Europejskie na Infrastrukturę Klimat Środowisko, Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej.