Odpowiedź na zapytanie nr 2597

w sprawie sytuacji na zachodniej granicy z Niemcami

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 04-08-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie numer 2597 pana posła Artura Szałabawki w sprawie sytuacji na zachodniej granicy z Niemcami, w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Tymczasowe przywrócenie kontroli granicznej na polsko-niemieckim odcinku granicy państwowej zostało wprowadzone na podstawie:

• art. 25a ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)^[1];
• art. 17a ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej^[2];
• rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną^[3].

Straż Graniczna zarówno na granicy polsko-niemieckiej, jak i polsko-litewskiej prowadzi kontrolę graniczną w sposób selektywny na podstawie analizy ryzyka, która przede wszystkim bierze pod uwagę charakter procesów migracyjnych i wynikające z niego potrzeby. W ramach tych działań są sprawdzane zarówno pojazdy osobowe, jak i tzw. busy. O tym, kto zostanie skontrolowany, decyzję każdorazowo podejmuje funkcjonariusz Straży Granicznej.

Na odcinku granicy polsko-niemieckiej wyznaczono 52 miejsca, w których dozwolone jest przekraczanie granicy. Wykaz tych miejsc, rodzaj ruchu dozwolonego przez te przejścia, czas ich otwarcia oraz zasięg terytorialny został określony w załączniku do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną.

Natomiast odcinki granicy państwowej pomiędzy przejściami, w tym drogi, mosty lub inne miejsca, które nie zostały wskazane jako przejścia graniczne, są zabezpieczane przez stałe i mobilne patrole realizowane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji, żołnierzy Sił Zbrojnych RP oraz przedstawicieli innych służb współdziałających ze Strażą Graniczną.

Uprzejmie informuję ponadto, że tzw. „patrole obywatelskie“ nie posiadają żadnych uprawnień do legitymowania osób, wydawania poleceń lub podejmowania interwencji oraz użycia siły lub przymusu fizycznego, jak również nie mogą zatrzymywać pojazdów na drogach publicznych, żądać od kierujących pojazdami dokumentów oraz stosować jakiejkolwiek formy przymusu.

Uprawnionymi do ochrony granic i utrzymania porządku oraz bezpieczeństwa publicznego są właściwe służby, przede wszystkim Policja i Straż Graniczna.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. Urz. UE. L nr 77, str. 1, z późn. zm.

^[2] Dz. U. 2025 poz. 184.

^[3] Dz. U. poz. 876.