w sprawie programu "Mała szkoła"
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 21-08-2025
Szanowni Panie i Panowie Posłowie,
odpowiadając na zapytanie poselskie w sprawie programu "Mała Szkoła", uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jak stanowi art. 90x ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[2], w celu realizacji polityki oświatowej państwa minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może ustanowić programy inwestycyjne. W przypadku ustanowienia programu inwestycyjnego minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej komunikat o ustanowieniu programu inwestycyjnego i naborze wniosków.
W obecnym roku budżetowym Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło dwa programy dotacyjne:
1. Komunikatem Ministra Edukacji z dnia 5 maja 2025 r., zmienionym Komunikatem Ministra Edukacji z 23 maja 2025 r., został uruchomiony pilotażowy program inwestycyjny pn. „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego“, zwany dalej „Mała szkoła“. Nabór wniosków zakończył się 30 maja 2025 r.;
2. Komunikatem Ministra Edukacji z dnia 4 czerwca 2025 r. został uruchomiony kolejny program inwestycyjny pn. „Mała szkoła – wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na BIS“, zwany dalej „Mała szkoła na BIS“. Nabór wniosków zakończył się 30 czerwca 2025 r.;
Przedmiotem ww. programów jest:
1. wsparcie trwających inwestycji, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933), z wyłączeniem szkół podstawowych specjalnych, szkół mistrzostwa sportowego, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, szkół w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich;
2. wsparcie gmin w dobie postępujących procesów demograficznych wpływających na publiczne szkoły podstawowe na wsi i w małych miastach, w szczególności na liczbę tych szkół, przez utrzymanie ich funkcjonowania, oferując przy tym właściwy poziom nauczania w bliskości domów rodzinnych dzieci realizujących obowiązek szkolny, w szczególności uczęszczających do klas I-III szkoły podstawowej.
Cele programu są spójne ze zmianami w strukturze szkół w Polsce oraz planowanymi działaniami resortu wspierającymi funkcjonowanie małych szkół, które były prezentowane na posiedzeniach sejmowej Komisji Edukacji i Nauki.
W ramach ww. programów udziela się dotacji celowej na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji związanej z:
1. budową obiektu szkolnego;
2. dostosowaniem obiektu szkolnego;
3. zakupem wyposażenia szkolnego.
Do udziału w ww. programach uprawnione były wyłącznie:
1. gminy prowadzące jednostki systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a ustawy – Prawo oświatowe, w których na dzień uruchomienia programu inwestycyjnego liczba uczniów nie przekracza 70 – w przypadku Programu „Mała Szkoła“; albo liczba uczniów nie przekracza 96 – w przypadku Programu „Mała Szkoła na BIS“;
2. gminy, których wskaźnik zamożności, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 1572 i 1717) wynosi maksymalnie 4800,00 zł na dzień uruchomienia programu inwestycyjnego,
– zwane dalej „wnioskodawcami“, które spełniają łącznie obydwa warunki.
Wsparcie organów prowadzących szkoły podstawowe, o małej liczbie uczniów, zawsze było ważne zarówno dla ministra edukacji narodowej, jak i całej Rady Ministrów. W skali kraju wysokość dodatkowych środków w latach 2024-2025 w ramach subwencji/potrzeb oświatowych naliczonych za pomocą wagi dla małych szkół (waga P4) wyniosła 0,8 mld zł.
Duże środki naliczane są w ramach potrzeb oświatowych dla uczniów szkół położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców. Tak zwaną wagą wiejską w ramach subwencji/potrzeb oświatowych (P1 i P2) w latach 2024-2025 naliczono ok. 9,6 mld zł. Dodatkowo dla dzieci objętych edukacją przedszkolną w placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców naliczono w latach 2024-2025 dodatkową kwotę subwencji/potrzeb oświatowych w łącznej wysokości ok. 0,9 mld zł. W algorytmie podziału potrzeb oświatowych jest jeszcze inne rozwiązanie sprzyjające między innymi samorządom prowadzącym małe szkoły. Mechanizm połączenia wskaźnika „zamożności“ ustalanego na podstawie dochodów podatkowych i wskaźnika określającego wielkość szkoły dla dzieci i młodzieży (dodatkowe środki otrzymują mniej zamożne samorządy z małymi szkołami). W subwencji/potrzebach oświatowych na lata 2024-2025 wagą w tym zakresie naliczono środki w wysokości 2,5 mld zł.
W rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 28 lipca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 (Dz. U. 2025 poz. 1032) zwiększono wartość wagi P3 (waga z uwzględnieniem zamożności JST i wielkości szkoły) z wartości 0,4 do wartości 0,5, tj. o 25%. Celem tej zmiany jest dalsze wzmocnienie wsparcia szkół w zależności od zamożności JST i wielkości szkoły. Szacuje się, że zmiana spowoduje naliczenie wyższych środków w ramach kwot potrzeb oświatowych w kwocie ok. 0,3 mld zł.
Ponadto informuję, że do konsultacji publicznych trafił projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz innych ustaw (UD244). Projekt zawiera przede wszystkim opis rozwiązań oczekiwanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) mierzące się ze zmianami demograficznymi w szkołach. Elastyczność proponowanych rozwiązań powoduje, że będą one mogły stanowić alternatywę w stosunku do likwidacji małych szkół podstawowych. Projekt ustawy zawiera m.in. rozwiązania uwzględniające potrzebę rozwoju szkół jako centrów życia społecznego, zróżnicowane potrzeby edukacyjne i społeczne środowiska lokalnego.
Szkoły podstawowe, zwłaszcza te na terenach wiejskich, od wielu pokoleń są postrzegane jako ośrodki życia społeczno-kulturalnego. Przygotowywany projekt ustawy pozwala na wzmocnienie tej dotąd nieuregulowanej ustawowo roli szkoły, dając jednocześnie możliwość poszerzenia przez jednostki samorządu terytorialnego oferty wsparcia skierowanej do swoich mieszkańców. Infrastruktura pustoszejącej z powodu niżu demograficznego szkoły może więc być szansą na zaspokojenie potrzeb rodziców powracających na rynek pracy przez zapewnienie w siedzibie szkoły opieki żłobkowej oraz umożliwienie korzystania z wychowania przedszkolnego. Szkoła, oczywiście przy zachowaniu wszelkich zasad związanych z bezpieczeństwem uczniów, może być również miejscem realizacji polityki senioralnej organu prowadzącego szkołę oraz pobudzania i rozwijania aktywności obywatelskiej. Proponowane rozwiązania mają wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego odczuwające skutki niżu demograficznego.
Jak wspomniano wyżej, celem projektu jest wprowadzenie szeregu regulacji stanowiących alternatywę w stosunku do likwidacji małej szkoły podstawowej. Daje on gminom możliwość z jednej strony zagwarantowania młodszym dzieciom edukacji w klasach I-III w szkole jak najbliżej rodzinnego domu, nawet w sytuacji bardzo małej liczby uczniów. Z drugiej strony pozwala na zapewnienie uczniom klas IV-VIII odpowiedniej jakości edukacji w szkole zatrudniającej wysoko wykwalifikowanych nauczycieli nauczających w dobrze wyposażonych pracowniach przedmiotowych. Proponowane rozwiązania są też korzystne dla grupy nauczycieli, którzy obecnie są zatrudniani w wielu szkołach, prowadzących po kilka zajęć tygodniowo w każdej z nich. Zatrudnienie nauczyciela na pełen etat w jednej szkole nie tylko pozwala na pełniejsze wykorzystanie jego potencjału dla dobra uczniów, ale daje także szanse na pełne korzystanie z przywilejów, takich jak możliwość: zatrudnienia na podstawie mianowania, przejścia w stan nieczynny, skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia lub płatnego urlopu dla dalszego kształcenia albo bezpłatnego urlopu dla celów naukowych, oświatowych, artystycznych albo z innych ważnych przyczyn.
Dodatkowe środki, o które jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej – jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Jednocześnie należy zauważyć, że wszelkie działania zmierzające do wsparcia polskich szkół w zakresie cyfryzacji edukacji są realizowane zgodnie z opracowaną w Ministerstwie Edukacji Narodowej Polityką Cyfrowej Transformacji Edukacji (dalej – PCTE) przyjętą uchwałą nr 98 Rady Ministrów w dniu 12 września 2024 r.[3] Jest to dokument strategiczny, który wskazuje nie tylko cele, jakie chcemy osiągnąć, tworząc cyfrowy ekosystem dla edukacji, ale i narzędzia do ich realizacji. PCTE zakłada wiele przedsięwzięć dotyczących m.in. kształcenia i doskonalenia nauczycieli, zapewnienia uczniom i nauczycielom odpowiedniego sprzętu oraz dostępu do szybkiego i bezpiecznego Internetu, jak i powołania w szkołach koordynatorów cyfrowej edukacji, których głównym zadaniem będzie wsparcie innych nauczycieli w skutecznym wdrażaniu nowoczesnych technologii w proces kształcenia.
Dzięki wysiłkom rządu udało się uruchomić znaczne środki na inwestycje przewidziane w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności[4] (dalej – KPO). Ponadto w 2024 r. minister edukacji pozyskała w ramach rewizji KPO dodatkowe środki (ok. 40 mln euro) na wsparcie dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III).
W efekcie MEN, we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji, realizuje w latach 2025-2026 szeroki program wsparcia w zakresie doposażenia szkół w nowoczesne technologie. Informacja na temat tego programu, wraz z listami objętych wsparciem szkół, jest dostępna na stronie MEN pod adresem:
https://www.gov.pl/web/edukacja/wyposazenie-dla-szkol-do-nauki-zdalnej-oraz-pracowni-ai-i-stem
Inwestycjom polegającym na zakupie i dostarczeniu do szkół sprzętu komputerowego oraz modernizacji szkolnej sieci LAN, finansowanych w ramach KPO, towarzyszą też m.in. szkolenia nauczycieli, rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych czy poszerzanie usług cyfrowych wspierających procesy edukacyjne. Wybrane działania obrazuje poniższa tabela:
| Nazwa działania |
Skrócony opis |
Szacowany budżet/źródło finansowania |
| Internet |
Wsparcie w zakresie podnoszenia jakości wewnątrzszkolnych sieci LAN dla 30 000 sal lekcyjnych |
KPO – ok. 430 mln zł |
| Sprzęt dla szkół (w tym komputery przenośne dla uczniów) i wsparcie dla nauczycieli |
1. Co najmniej 553 336 bonów dla nauczycieli na zakup komputera przenośnego i co najmniej 735 000 szt. laptopów, laptopów przeglądarkowych i tabletów dla szkół do dyspozycji uczniów |
KPO – ok. 4,6 mld zł |
| Rozwój cyfrowych umiejętności nauczycieli |
Szkolenia dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych na poziomie zaawansowanym, w tym szkolenia dla koordynatorów cyfrowych i szkolenia z AI (łącznie ponad 86 tys. przeszkolonych nauczycieli) |
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (dalej – FERS) – ok. 91 mln zł |
| Bezpłatne cyfrowe materiały edukacyjne |
Rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych dla uczniów i nauczycieli, udostępnianych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl) |
FERS – ok. 350 mln zł |
| E-narzędzia, platformy edukacyjne |
Rozwijanie oferty bezpłatnych platform i narzędzi edukacyjnych do użytku przez szkoły/uczniów/nauczycieli, w tym: Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, platformy wspierającej prowadzenie oceny funkcjonalnej w systemie oświaty oraz wsparcie edukacyjno-specjalistyczne, portalu doradztwa zawodowego, narzędzi informatycznych wspierających cyfryzację procesów edukacyjnych, egzaminów zewnętrznych, dostęp do danych oświatowych |
FERS – ok. 150 mln zł |
| mLegitymacje dla ucznia i nauczyciela |
Udostępnienie dla uczniów i dla nauczycieli usługi umożliwiającej korzystanie w aplikacji mObywatel z cyfrowych wersji legitymacji szkolnych i nauczycielskich |
Budżet państwa |
| AI w edukacji |
Projekt zeszyt.online realizowany przez MEN we współpracy z Politechniką Warszawską – wspieranie nauczania matematyki z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI |
Projekt zeszyt online – koszt 6 mln zł – budżet państwa |
Warto podkreślić, że 1 sierpnia br. ruszyła III edycja programu „Laptop dla nauczyciela“, dzięki której wszyscy dotychczas uprawnieni nauczyciele, wychowawcy oraz inni pracownicy pedagogiczni, którzy nie zostali zgłoszeni w poprzednich edycjach, mogą ponownie, w okresie od 1 sierpnia do 1 września br., złożyć wniosek o przyznanie bonu o wartości 2,5 tys. zł na zakup laptopa – informacje o tym programie są dostępne na stronie MEN pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja/bon-na-laptop-dla-nauczyciela-iii-edycja
Minister edukacji udostępnia również uczniom i nauczycielom Zintegrowaną Platformę Edukacyjną – bezpłatne narzędzie informatyczne, z którego mogą korzystać nauczyciele do prowadzenia zajęć i realizacji projektów edukacyjnych oraz uczniowie do samodzielnej nauki lub poszerzania swojej wiedzy. Zintegrowana Platforma Edukacyjna to również miejsce, w którym minister edukacji udostępnia szkołom bezpłatne, cyfrowe materiały edukacyjne, umożliwiające realizację podstawy programowej dla obowiązkowych zajęć edukacyjnych na wszystkich etapach edukacji. Dzięki aktywności MEN dostawca CANVA udostępnił nieodpłatnie uczniom i nauczycielom przez ZPE oprogramowanie do projektowania graficznego online[5] oraz innym instytucjom systemu oświaty spoza ZPE, takim jak: placówki doskonalenia nauczycieli, biblioteki pedagogiczne, poradnie psychologiczno-pedagogiczne.
Na potrzeby inwestycji realizowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) opracowało ramy dystrybucji określające procedury dystrybucji urządzeń teleinformatycznych oraz udostępniania infrastruktury szkołom oraz innym placówkom oświatowym[6]. Dokument ten określa kryteria doboru szkół, które zostaną objęte wsparciem w postaci sprzętu ICT i sieci Internet. Założeniem wspólnym dla tych działań był sprawiedliwy, przejrzysty i uzgodniony z instytucjami samorządowymi na szczeblu lokalnym sposób doboru szkół publicznych z uwzględnieniem różnic demograficznych oraz podziału terytorialnego. Selekcja szkół odbywa się na podstawie różnych kryteriów, mających na celu uwzględnienie różnic demograficznych, ekonomicznych oraz dostępności infrastruktury w regionach. Kryteria obejmują: demograficzne i ekonomiczne wskaźniki powiatów, takie jak: dochody na mieszkańca, stopa bezrobocia, zasięg korzystania z pomocy społecznej, oraz wydatki na edukację.
Równocześnie informuję, że zarówno PCTE, jak i inne planowane działania MEN są konsultowane wewnętrznie ze wszystkimi komórkami organizacyjnymi resortu. Konsultowanie planowanych rozwiązań, zbieranie opinii, uwag i pomysłów pozwala na wypracowanie najlepszych rozwiązań i uspójnienie działań. Proces konsultacji pozwala także na konfrontowanie planowanych przedsięwzięć z innymi obowiązującymi już rozwiązaniami oraz na wypracowanie wspólnego stanowiska, dzięki czemu podejmowane przez MEN działania są kompatybilne i wzajemnie współgrają ze sobą.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] (Dz. U. 2025 poz. 1043);
[2] (Dz. U. 2025 poz. 881);
[3] (M.P. 2024 poz. 812)
[4] Dokument programowy UE sporządzony na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. UE L 57 z 18.2.2021) oraz odpowiednie wytyczne KE
[5] https://zpe.gov.pl/a/canva-materialy-instrukcje-aktualnosci-newsletter/DswQ4WWps