do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie odzyskania z Niemiec rękopisu hymnu "Gaude, mater Polonia" skradzionego w czasie II wojny światowej
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowna Pani Minister,
5 grudnia 2024 roku skierowałam do Pani poprzedniczki interpelację dotyczącą odnalezienia w Bibliotece Narodowej w Berlinie oryginału zapisu hymnu „Gaude, mater Polonia”, który – jak wynika z dostępnych informacji – został skradziony przez Niemców w czasie II wojny światowej z muzeum prowadzonego przez Seminarium Duchowne w Płocku.
Rozumiem, że proces identyfikacji oraz odzyskiwania zrabowanych dóbr kultury jest złożony i wymaga współpracy wielu instytucji – zarówno krajowych, jak i zagranicznych, niemniej jednak w tej konkretnej sprawie minęło już ponad półtora roku od momentu skierowania przeze mnie interpelacji, a – jak wiadomo – pierwsze doniesienia o unikatowym znalezisku pojawiły się już w roku 2017.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy w omawianej sprawie zostały skierowane oficjalne pisma do Staatsbibliothek zu Berlin oraz do Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec (Auswärtiges Amt)?
Jeśli tak, proszę o przedstawienie informacji na temat dotychczasowej korespondencji oraz odpowiedzi otrzymanych od strony niemieckiej.
2. Czy sprawa restytucji rękopisu „Gaude, mater Polonia” była omawiana w toku rozmów polsko-niemieckich dotyczących zwrotu dóbr kultury utraconych w wyniku II wojny światowej?
Proszę o wskazanie, kiedy i w jakich terminach prowadzone były rozmowy ze stroną niemiecką (w szczególności od 15 grudnia 2023 roku), jakie zapadły ustalenia, czy sporządzano protokoły z tych spotkań, a jeśli tak – proszę o ich krótkie omówienie.
3. Jak długo, w ocenie Pani Minister, Polska będzie jeszcze oczekiwać na zwrot tego wyjątkowego zabytku naszego dziedzictwa narodowego? Czy i kiedy Wyższe Seminarium Duchowne w Płocku może realnie spodziewać się zwrotu rękopisu?
4. Z informacji przekazanych przez dr. Pawła Figurskiego z Instytutu Sztuki PAN wynika, iż w toku badań potwierdzono obecność pieczęci biblioteki Seminarium Duchownego w Płocku na analizowanym rękopisie. Czy opinia ta została uwzględniona w toku prowadzonych działań i postępowań dotyczących zwrotu dzieła?
Pani Minister, sprawa ta ma nie tylko wymiar historyczny i naukowy, ale również symboliczny. Odzyskanie przez Polskę rękopisu jednego z najważniejszych średniowiecznych hymnów narodowych byłoby aktem przywrócenia części dziedzictwa, które zostało zrabowane w czasie wojennej zawieruchy.