Odpowiedź na zapytanie nr 2972

w sprawie braku systemowego wsparcia finansowego dla uczniów z niepełnosprawnościami uczestniczących w olimpiadach i paraolimpiadach

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka

Warszawa, 12-01-2026

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na zapytanie Posłanki na Sejm RP Pani Joanny Muchy w sprawie braku systemowego wsparcia finansowego dla uczniów z niepełnosprawnościami uczestniczących w olimpiadach i paraolimpiadach.

Szanowna Pani Posłanko,

uprzejmie informuję, iż polski system oświaty zapewnia wszystkim dzieciom i młodzieży warunki do nauki i rozwijania indywidualnego potencjału, zgodnie z ich potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz możliwościami psychofizycznymi.

Zobowiązania w tym zakresie wynikają z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1]:

Oznacza to, że proces kształcenia powinien być dostosowany do możliwości konkretnego ucznia.

Na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[2], Minister Edukacji co trzy lata ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego, którego celem jest umożliwienie szerokiej grupie uzdolnionej młodzieży uczestnictwa w olimpiadach o zasięgu ogólnopolskim, z uwzględnieniem uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami. Ostatnia edycja niniejszego konkursu odbyła się w 2025 r. pn. „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych w latach szkolnych 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028”[3].

W ramach rozstrzygnięcia ww. konkursu MEN wyłonił 32 olimpiady przedmiotowe i interdyscyplinarne oraz podpisał z ich organizatorami umowy zlecenia realizacji zadania publicznego. Każdy organizator olimpiady przy wykonaniu przedmiotu umowy został zobowiązany do spełnienia warunków służących zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, z uwzględnieniem minimalnych wymagań określonych w art. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami[4], co w przypadku niniejszej umowy oznacza:

  1. w zakresie dostępności architektonicznej:
    1. zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych w budynkach, w których prowadzona będzie olimpiada (w budynkach parterowych wystarczające będzie wyłącznie zadbanie o dostępność przestrzeni poziomych),
    2. instalację urządzeń lub zastosowanie środków technicznych i rozwiązań architektonicznych w budynkach, w których prowadzona będzie olimpiada, które umożliwiają dostęp do wszystkich pomieszczeń, z wyłączeniem pomieszczeń technicznych,
    3. zapewnienie informacji na temat rozkładu pomieszczeń w budynkach, w których prowadzona będzie olimpiada, co najmniej w sposób wizualny i dotykowy lub głosowy np. oznaczenie wejść do pomieszczeń za pomocą piktogramów oraz w alfabecie Braille’a,
    4. zapewnienie wstępu do budynków, w których prowadzona będzie olimpiada, osobie korzystającej z pomocy psa asystującego, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych[5],
    5. zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub ich uratowania w inny sposób;
  2. w zakresie dostępności cyfrowej:
    1. strona internetowa/aplikacja umożliwiająca uczestnikom olimpiady dostęp do informacji na temat olimpiady oraz zamieszane na nich treści spełniających wymagania określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych[6],
  3. w zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej:
    1. obsługę z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się[7], lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje,
    2. instalację urządzeń lub innych środków technicznych do obsługi osób słabosłyszących, w szczególności pętli indukcyjnych oraz urządzeń opartych o inne technologie, których celem jest wspomaganie słyszenia,
    3. zapewnienie na stronie internetowej organizatora olimpiady informacji o zakresie jego działalności – w postaci elektronicznego pliku zawierającego tekst odczytywalny maszynowo, nagrania treści w polskim języku migowym oraz informacji w tekście łatwym do czytania,
    4. zapewnienie, na wniosek osoby ze szczególnymi potrzebami, komunikacji z organizatorem olimpiady w formie określonej w tym wniosku.

W indywidualnym przypadku, jeżeli organizator olimpiady nie byłby w stanie –w szczególności ze względów technicznych lub prawnych, zapewnić dostępności architektonicznej oraz informacyjno-komunikacyjnej osobie ze szczególnymi potrzebami, został zobligowany do zapewnienia takiej osobie dostępu alternatywnego, polegającego w szczególności na:

  1. zapewnieniu osobie ze szczególnymi potrzebami wsparcia innej osoby lub
  2. zapewnieniu wsparcia technicznego osobie ze szczególnymi potrzebami, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii lub
  3. wprowadzeniu takiej organizacji podmiotu publicznego, która umożliwi realizację potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, w niezbędnym zakresie dla tych osób.

W przypadku braku możliwości zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępności w zakresie dostępności cyfrowej dotowany przez MEN organizator olimpiady, został zobowiązany do zapewnienia alternatywnego dostępu, w szczególności poprzez zapewnienie kontaktu telefonicznego, korespondencyjnego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną[8] lub za pomocą tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się.

Wyłonione w ww. otwartym konkursie olimpiady podlegają przepisom rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania na podstawie upoważnienia z art. 22 ust. 2 pkt 8 ustawy o systemie oświaty, które reguluje organizację oraz sposób przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad[9]. Na podstawie § 15 ust. 3 niniejszego rozporządzenia organizatorzy konkursów, olimpiad i turniejów pokrywają koszty podróży, wyżywienia i noclegu uczestników oraz w miarę możliwości, ich opiekunów. Stosownie do § 9 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad, olimpiady są realizowane zgodnie z regulaminem, opracowanym przez komitet główny i zatwierdzonym przez organizatora olimpiady, zawierającym w szczególności warunki organizacji zawodów poszczególnych stopni, z uwzględnieniem potrzeb i możliwości uczniów z niepełnosprawnościami.

MEN w § 5 ramowego regulaminu olimpiady, stanowiącego załącznik nr 2 do ogłoszenia o otwartym konkursie ofert pn. „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych w latach szkolnych 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028”, zastrzegł konieczność opracowania przez organizatora olimpiady zapisów regulujących udział w zawodach uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami.

Podsumowując, zarówno umowa zlecenie na realizację ww. zadania publicznego podpisana przez MEN z wyłonionymi w otwartym konkursie ofert organizatorami olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych, jak również regulaminy niniejszych zawodów wiedzy, zawierają przepisy umożliwiające udział w olimpiadach uczniów ze specjalnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami. Ponadto, przepisy ww. rozporządzenia, któremu podlegają organizatorzy olimpiad wyłonionych w otwartym konkursie ofert ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, zobowiązują organizatorów do pokrycia kosztów podróży, wyżywienia i noclegu uczestników oraz w miarę możliwości, ich opiekunów.

Przed przystąpieniem do olimpiady - pełnoletni uczestnik lub w przypadku niepełnoletniego ucznia jego rodzic - powinni w pierwszej kolejności zapoznać się z regulaminem danej olimpiady, w której odnajdą szczegółowe informacje organizacyjne oraz potrzebne dane kontaktowe, a następnie - powołując się na zapisy regulaminu - zgłosić bezpośrednio organizatorom potrzebę dostosowania warunków udziału na poszczególnych stopniach zawodów do indywidualnych szczególnych potrzeb, o ile konieczność udzielenia takiej informacji nie znajdzie się w karcie zgłoszenia do zawodów.

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie nadzoruje organizacji i przeprowadzenia wszystkich olimpiad realizowanych w kraju, w tym paraolimpiad dedykowanych sportowcom z niepełnosprawnością, ale odpowiada za te, które są wyłaniane w ramach otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego w ramach kompetencji nadzorczych wynikających z art. 21 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.

Ponadto informuję, iż jednostki samorządu terytorialnego mają zapewnione w dochodach własnych środki na realizację zadań oświatowych, zgodnie z zakresem określonym w ustawie z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[10]. Zadania oświatowe są finansowane z łącznych dochodów jednostki samorządu terytorialnego. Kwota potrzeb oświatowych jest jednym z elementów kalkulacji kwoty dochodów JST. Samorząd samodzielnie ustala kwoty na realizację poszczególnych zadań oświatowych i przekazuje je prowadzonym i dotowanym szkołom oraz placówkom oświatowym. Sposób finansowania zadań oświatowych jest powiązany ze swobodą jednostek samorządu terytorialnego w kształtowaniu polityki oświatowej na swoim terenie. Samorządy kierują się własnymi kryteriami podziału środków budżetowych na poszczególne placówki, w szczególności mogą i powinny uwzględniać lokalne uwarunkowania i specyfikę poszczególnych placówek a także potrzeby społeczności lokalnej, w tym potrzeby uczniów z niepełnosprawnościami.

Należy podkreślić, że w systemie informacji oświatowej nie są zbierane dane dotyczące wyjazdów uczniów z niepełnosprawnościami na olimpiady i paraolimpiady.

Jednocześnie uprzejmie informuję, iż Ministerstwo Sportu i Turystyki, w ramach działań na rzecz wspierania sportu osób z niepełnosprawnościami, realizuje Program Upowszechniania Sportu Osób z Niepełnosprawnościami (dalej: Program). Celem Programu jest tworzenie dla osób z niepełnosprawnościami optymalnych warunków do uczestnictwa w różnych formach aktywności sportowej, włączenie w główne nurty życia społecznego oraz wyrównanie szans w dostępie do przestrzeni publicznej w obszarze sportu. Program finansowany jest ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej (dalej: FRKF), którego budżet w roku bieżącym wynosi 35 mln zł.

Dofinansowaniem objęte są następujące rodzaje zadań:

W ramach każdego z powyższych zadań, beneficjenci Programu mogą uzyskać dofinansowanie kosztów transportu zawodników, w tym dzieci i młodzieży, lub transportu niezbędnego sprzętu sportowego. Ponadto, uczestnicy zadań podczas transportu mogą zostać objęci stosownym ubezpieczeniem. W przypadku organizacji imprez i obozów sportowych, dofinansowaniem objęte są również koszty wyżywienia i zakwaterowania zawodników oraz kadry szkoleniowej, sędziowskiej, technicznej i medycznej. Koszt dziennego dofinansowania uczestnika obozu (wyżywienie + zakwaterowanie) ze środków FRKF wynosi do 200 zł na 1 osobę.

W 2024 r. Ministerstwo Sportu i Turystyki, w ramach Programu Upowszechniania Sportu Osób Niepełnosprawnych, wsparło udział łącznie 10 267 dzieci i młodzieży w różnych formach aktywności fizycznej:

W zakresie sportu wyczynowego w przedmiotowej sprawie, aktualny poziom organizacji współzawodnictwa dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami w Polsce (wyrażający się m.in. liczbą szkolonych zawodników w kategoriach wiekowych młodzika, juniora i młodzieżowca, klubów sportowych, zawodów sportowych w poszczególnych kategoriach wiekowych) uniemożliwia organizację wydarzeń sportowych o randze paraolimpiad lub olimpiad dedykowanych wyłącznie zawodnikom z niepełnosprawnościami.

Na obecnym etapie rozwoju współzawodnictwa dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami w Polsce nie jest możliwe stworzenie odrębnego systemu sportu młodzieżowego dla zawodników z niepełnosprawnościami, który mógłby zostać objęty systemowym wsparciem finansowym ministra właściwego ds. kultury fizycznej.

Jednocześnie należy podkreślić, że jednym z głównych priorytetów Ministra Edukacji jest stworzenie odpowiedniej przestrzeni dla szczególnie uzdolnionej młodzieży. Młodzi i zdolni uczniowie i uczennice powinni swobodnie rozwijać się, realizować swoje plany, spełniać marzenia związane z edukacją i rozwojem osobistym, a także odnosić sukcesy naukowe, również na arenie międzynarodowej. Wspieranie takich osób to inwestycja w przyszłość. Młode talenty, które już na początkowym etapie edukacji zostaną w odpowiedni sposób wsparte i pokierowane, będą z całą pewnością poprzez swoje sukcesy stanowić istotny wkład w rozwój polskiej gospodarki.

Minister Edukacji podjęła decyzję o ustanowieniu pilotażowego programu, którego celem będzie wsparcie finansowe uczniów w udziale w międzynarodowych wydarzeniach edukacyjnych. Obecnie trwają prace nad jego przygotowaniem i wdrożeniem.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu

[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.

[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm.

[3] Ogłoszenie o konkursie wraz z załącznikami oraz listą wyłonionych organizatorów olimpiad przedmiotowych i interdyscyplinarnych znajduje się na stronie Biuletynu Informacji Publicznej MEN pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/otwarty-konkurs-ofert-na-realizacje-zadania-publicznego-pn-organizacja-i-przeprowadzenie-olimpiad-przedmiotowych-i-interdyscyplinarnych-w-latach-szkolnych-20252026-20262027-20272028.

[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1411, z późn. zm.

[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.

[6] Dz. U. z 2023 r. poz. 1440

[7] Dz. U. z 2023 r. poz. 20.

[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 1513, z późn. zm.

[9] Dotyczy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad (Dz. U. z 2020 r. poz. 1036).

[10] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.