Zapytanie nr 2978

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie wpisania do rejestru zabytków domu Kazimierza Pużaka oraz przeznaczenia środków finansowych na jego rewitalizację i upamiętnienie Kazimierza i Jadwigi Pużaków

Zgłaszający: Adrian Zandberg

Data wpływu: 08-12-2025

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z interpelacją w sprawie objęcia pełną ochroną konserwatorską domu Kazimierza Pużaka, położonego przy ul. Byczyńskiej 1 w Warszawie, oraz podjęcia pilnych działań na rzecz jego rewitalizacji.

Kazimierz Pużak był jednym z najwybitniejszych polityków niepodległej Polski: posłem na Sejm RP, przywódcą Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnikiem powstania warszawskiego, przewodniczącym Rady Jedności Narodowej, a także jednym z liderów Polskiego Państwa Podziemnego, wielokrotnie więzionym – najpierw przez carat, a później przez sowiecki aparat represji. Skazany w pokazowym procesie „szesnastu“ w Moskwie, a następnie w procesie przywódców PPS-WRN, zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach w więzieniu w Rawiczu w 1950 r. Dom przy ul. Byczyńskiej 1 był do 1975 r. miejscem życia jego żony, Jadwigi Pużak – aktywnej działaczki społecznej.

Budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy pod numerem 3684 w dniu 24 lipca 2012 r., jednak do dziś nie posiada indywidualnego wpisu w rejestrze zabytków, przez co nie korzysta z pełnej ochrony prawnej. Jego stan techniczny ulega systematycznemu pogorszeniu.

Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez zarządcę, tj. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami Dzielnicy Praga-Południe, w sierpniu 2024 r. ostatni lokator komunalny otrzymał lokal zastępczy, a obecnie budynek pozostaje pusty. Rada Dzielnicy Praga-Południe podjęła uchwałę o przeznaczeniu obiektu na cele społeczno-kulturalne, jednak dzielnica nie dysponuje środkami wystarczającymi do przeprowadzenia kompleksowej rewitalizacji. To właściwy moment, aby podjąć działania zmierzające do zagospodarowania tego wyjątkowego miejsca pamięci.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

  1. Kiedy właściwy organ ochrony zabytków dokona wpisu domu Kazimierza Pużaka do rejestru zabytków?
  2. Czy minister podejmie dialog z władzami Dzielnicy Praga-Południe m.st. Warszawy oraz ze stroną społeczną w sprawie wspólnego programu ratowania i zagospodarowania domu Kazimierza Pużaka jako miejsca spotkań oraz edukacji historycznej?
  3. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie wizji lokalnej obiektu z udziałem generalnego konserwatora zabytków oraz przygotowanie rekomendacji dotyczących jego zabezpieczenia i dalszego użytkowania?
  4. Czy istnieje możliwość przeznaczenia przez MKiDN lub instytucje podległe środków finansowych na:

    5. - ratunkowe prace konserwatorskie i rewitalizacyjne budynku,
    - udokumentowanie i zabezpieczenie pamiątek oraz archiwaliów związanych z Kazimierzem i Jadwigą Pużakami,
    - utworzenie w tym miejscu instytucji (lub filii istniejącej instytucji), która w rzetelny i atrakcyjny sposób przedstawi postać Kazimierza Pużaka oraz stanie się przestrzenią dla inicjatyw społeczno-kulturalnych?

Dom Kazimierza Pużaka jest jednym z nielicznych zachowanych materialnych świadectw życia lidera PPS i Polskiego Państwa Podziemnego. Jego dalsza degradacja oznaczałaby utratę istotnej części polskiego dziedzictwa narodowego.

Z wyrazami szacunku

Adrian Zandberg
Poseł na Sejm RP