w sprawie planowanej likwidacji Szkoły Podstawowej w Stobnie (gm. Tuchola)
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 20-03-2026
Szanowny Panie Pośle,
opisana w zapytaniu nr 3292 sytuacja jest jednym z dowodów na to, jak dalece wyczerpała się dotychczasowa formuła działań podejmowanych w procesie likwidacji szkoły. Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, regulujące procedurę likwidacji szkoły, nie uległy zmianie od 2016 roku. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami decyzję o likwidacji samorządowej szkoły, a w efekcie zmian w sieci szkół, podejmuje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (stosowne uchwały). Zgodnie z art. 89 ustawy – Prawo oświatowe, wyrażony w uchwale jednostki samorządu terytorialnego zamiar likwidacji szkoły, na wniosek tej jednostki opiniuje kurator oświaty. Negatywna opinia kuratora w tym zakresie jest wiążąca dla jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei opinia pozytywna kuratora nie obliguje gminy do dokonania zamierzonej zmiany organizacyjnej. Z ukształtowanej linii orzeczniczej wynika, że kurator oświaty wydając wspomnianą opinię, powinien badać jedynie spełnienie warunków formalnych takich jak prawidłowość terminu zamierzonej likwidacji, wskazanie szkoły, do której będą uczęszczać uczniowie po likwidacji, zapewnienie o organizacji dowozu do szkoły, jeśli jest konieczny, oraz skuteczność powiadomienia rodziców. Wprowadzone w roku 2016 i nadal obowiązujące przepisy nie zobowiązują gminy do konsultacji społecznych w przypadku zamiaru likwidacji szkoły czy też przedstawienia społeczności lokalnej powodów ograniczenia liczby szkół podstawowych w sposób zaproponowany przez samorząd lokalny. Przepisy te nie wskazują także obszarów, które powinny podlegać ocenie w związku z wydaniem opinii kuratora oświaty. Ponadto, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienie kuratora opiniujące zamiar likwidacji szkoły podlega kontroli ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania jedynie w przypadkach opisanych w tym kodeksie.
W związku z powyższym tak ważne jest wejście w życie ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta oczekuje na podpis prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa przede wszystkim daje możliwości lepszego dostosowania sieci publicznych szkół do zmian demograficznych oraz wprowadza możliwość wykorzystania budynków oświatowych na potrzeby lokalnej społeczności. Zawiera także pakiet przepisów zmieniających procedurę likwidacji szkoły. Pozostawiając wiążącą, pozytywną opinię kuratora oświaty, określono w niej obszary podlegające ocenie organu nadzoru pedagogicznego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły. W ustawie proponuje się także wprowadzenie konsultacji społecznych, w tym bezpośredniego spotkania władz lokalnych z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły. Obecnie rodzice są tylko adresatami zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, wielokrotnie wskazującymi na brak szczegółowych informacji z samorządu i brak wpływu na jego decyzje. Ustawa gwarantuje lokalnej społeczności, w tym rodzicom uczniów, dostęp do pełnej informacji o analizach i powodach, które legną u podstaw likwidacji szkoły. Zgodnie z art. 89a ustawy – Prawo oświatowe władze lokalne będą miały obowiązek, na 6 miesięcy przed zamierzoną likwidacją szkoły, udostępnienia wszystkim mieszkańcom:
1) analiz lub dokumentów uzasadniających likwidację szkoły;
2) informacji o sposobie realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie, oraz informacji o niepogorszeniu warunków nauki, wychowania i opieki zapewnianych uczniom szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniom szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki;
3) informacji o planowanym obwodzie szkoły lub planowanych obwodach szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły podstawowej;
4) informacji o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3-4a ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny – również informacji o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32 ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności informacji o trasach przewozu, miejscach oczekiwania uczniów na transport oraz czasie przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także informacji o połączeniach komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki;
5) informacji o:
a) możliwości i miejscu zapoznania się przez mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego z ww. analizami, dokumentami i informacjami,
b) możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków dotyczących zamierzonej likwidacji szkoły oraz o terminie ich składania, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia zamieszczenia zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły,
c) adresie strony podmiotowej urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego w Biuletynie Informacji Publicznej, na której będzie zamieszczone zbiorcze stanowisko wobec zgłoszonych ww. uwag i wniosków.
Zgodnie z art. 89b ustawy – Prawo oświatowe opinia kuratora oświaty dotycząca likwidacji szkoły będzie wydawana w ciągu 60 dni od dnia doręczenia kuratorowi oświaty stosownego zawiadomienia. Oznacza to, że opinia kuratora oświaty będzie znana najpóźniej pod koniec kwietnia lub w pierwszych dniach maja. Opinia ta będzie wydawana po zapoznaniu z uchwałą intencyjną dotyczącą zamiaru likwidacji szkoły, analizami, dokumentami i informacjami związanymi z likwidacją szkoły, a także po przeprowadzeniu oględzin w szkole, której dotyczy likwidacja, oraz w szkole lub w szkołach wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki.
Opinia kuratora oświaty – tak jak obecnie – będzie zawierać ocenę zgodności z prawem zamierzonej likwidacji szkoły, ale będzie ona zawierać także ocenę:
1) sposobu realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu oraz ocenę, czy warunki nauki, wychowania i opieki zapewniane uczniom szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniom szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, nie ulegną pogorszeniu;
2) planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3-4a ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny – również ocenę planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32 ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności ocenę tras przewozu, miejsc oczekiwania uczniów na transport oraz czasu przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także ocenę połączeń komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki;
3) zgodności z warunkami określonymi w art. 39 ust. 1, 2, 5a-5b, 5d i 7a tej ustawy planowanego obwodu szkoły lub planowanych obwodów szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły podstawowej.
W przedłożonej do podpisu prezydentowi RP ustawie zadbano więc, aby rodzice uczniów likwidowanej szkoły mieli możliwość bezpośredniego spotkania z przedstawicielami władz lokalnych oraz żeby opinia kuratora oświaty o zamierzonej likwidacji była oparta o ocenę obszarów wskazanych w ustawie. Zarówno likwidacja jak i przekształcenie szkoły, a także zmiana szkolnego obwodu nie są możliwe i nie będą możliwe bez uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty.
Odnosząc się do możliwości przekazania prowadzenia szkoły podstawowej na podstawie przepisów art. 9 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe, uprzejmie informuję, że w roku 2016 ustawodawca wydłużając obowiązkową edukację na poziomie szkoły podstawowej z 6 do 8 lat, nie zdecydował się na zmianę limitu liczby uczniów szkoły uprawniającego gminę do przekazania szkoły podstawowej do prowadzenia osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej. W związku z tym, tak jak przed rokiem 2016, można przekazać gminną szkołę jeśli liczy ona nie więcej niż 70 uczniów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu