Odpowiedź na zapytanie nr 3310

w sprawie możliwości pozyskania środków finansowych na zakup lekkiego samochodu pożarniczego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Bukownicy

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 15-04-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie numer 3310 Pani Poseł Małgorzaty Gromadzkiej w sprawie możliwości pozyskania środków finansowych na zakup lekkiego samochodu pożarniczego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Bukownicy, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Źródła i zasady dofinansowania ochotniczych straży pożarnych (OSP) zostały uregulowane w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[1], który stanowi, że koszty funkcjonowania jednostek OSP są pokrywane m.in. z:

  1. budżetów jednostek samorządu terytorialnego;
  2. środków z budżetu państwa przekazywanych Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej (PSP);
  3. wpływów instytucji ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 38 i art. 39 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej[2];
  4. środków pochodzących od osób fizycznych i osób prawnych przekazywanych w szczególności w formie dobrowolnych składek lub darowizn;
  5. środków pochodzących ze zbiórek publicznych;
  6. środków własnych.

Dodatkowo warto nadmienić, że środki z budżetu państwa są jednym z wielu źródeł finansowania jednostek OSP, które funkcjonują jako stowarzyszenia, tj. na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach[3]. Jednocześnie, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[4] oraz na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o OSP, podstawowy ciężar finansowy utrzymania OSP, w tym dofinansowanie niezbędnych zakupów spoczywa na gminie, na terenie której dana jednostka OSP ma swoją siedzibę. Jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać OSP środki pieniężne również w formie dotacji (art. 32 ust. 5 ustawy o OSP). Ponadto, zgodnie z art. 32a ww. ustawy, wojewoda ma możliwość przekazywania dotacji celowych na dofinansowanie zadań własnych gminy z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że w przypadku zakupu lekkiego samochodu pożarniczego dla OSP wsparcia finansowego mogą udzielić przede wszystkim instytucje administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz fundusze ochrony środowiska. Zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych w praktyce jest zwykle realizowany w ramach montażu finansowego z kilku źródeł jednocześnie, przy zapewnieniu wkładu własnego ze strony jednostki oraz środków finansowych właściwej gminy, odpowiedzialnej za pokrywanie kosztów funkcjonowania jednostki OSP.

Do najważniejszych źródeł wsparcia finansowego w tym zakresie należą:

Ponadto jednostki OSP mogą ubiegać się o środki finansowe z programów regionalnych w ramach funduszy europejskich realizowanych/koordynowanych przez urzędy marszałkowskie. Szczegółowe informacje są dostępne w ww. urzędach lub punktach informacyjnych, które znajdują się w każdym województwie[6]. Zainteresowane jednostki OSP powinny kontaktować się bezpośrednio (jako potencjalni beneficjenci) z instytucjami odpowiedzialnymi za realizację ww. programów.

Dodatkowo jednostki OSP jako stowarzyszenia mogą rozważyć poszukiwanie środków finansowych na działalność statutową z programów (projektów) adresowanych dla organizacji pozarządowych, np. przez Narodowy Instytut Wolności-Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego[7].

W przypadku ubiegania się o dofinansowanie/dotację z części 42 budżetu państwa, będącej w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na zakup samochodu pożarniczego w ramach realizacji zadania publicznego[8] (tryb bez konkursu), podstawą wszczęcia procedury dofinansowania jest złożenie przez jednostkę OSP formalnego wniosku do Komendanta Głównego PSP, za pośrednictwem właściwego miejscowo komendanta miejskiego/powiatowego PSP, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 32 ust. 2-4 ustawy o OSP.

Podsumowując nadmieniam, że w ocenie MSWiA, kluczową i najważniejszą rolę w zakresie wsparcia wszelkich działań OSP i promocji tych jednostek odgrywają władze samorządowe oraz zarządy terenowe i struktury Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP na poszczególnych poziomach administracji w Polsce. Należy wskazać, że – co do zasady – podejmowanie inicjatyw lokalnych pozostaje w gestii samorządów (gminnych i powiatowych), zgodnie z ich kompetencjami ustawowymi.

Odnosząc się natomiast do pytań Pani Poseł o możliwości pozyskiwania środków finansowych z programów rządowych z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, uprzejmie informuję, że ubieganie się o wskazane środki odbywa się na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[9] oraz Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[10]. Zgodnie z Programem OLiOC środki finansowe na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej są przekazywane poszczególnym dysponentom, tj. wojewodom (do części 85 budżetu państwa), którzy odpowiadają za ich dalszą dystrybucję. Dotacje na wyposażenie danej jednostki OSP mogą być zatem przyznane przez wojewodę na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w ramach puli środków przydzielonej danemu dysponentowi. W związku z powyższym, OSP w Bukownicy jako podmiot ochrony ludności (art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej) może złożyć stosowny wniosek poprzez właściwy organ ochrony ludności i obrony cywilnej, tj. Wójta Gminy Tereszpol o dotację do 100% ceny pojazdu (na podstawie art. 154 ust. 3 i 6 ww. ustawy) na zakup nowego lekkiego samochodu pożarniczego w ramach środków finansowych przydzielonych danemu organowi ochrony ludności przez Wojewodę Lubelskiego w poszczególnych obszarach wskazanych w załączniku do Programu OLiOC. Następnie wójt powinien przesłać ww. wniosek wraz z uzasadnieniem do Wojewody Lubelskiego.

Niemniej z uwagi na fakt, że wojewodowie indywidualnie wyznaczają terminy naboru wniosków o dofinansowanie, w celu uzyskania szczegółowych informacji wskazany byłby kontakt z właściwym miejscowo urzędem wojewódzkim, tj. w przypadku jednostki wymienionej w wystąpieniu – z Lubelskim Urzędem Wojewódzkim.

Zakup używanych samochodów może być dofinansowany z dotacji przekazywanych jednostkom OSP przez Komendanta Głównego PSP z budżetu państwa w trybie opisanym w art. 32 ust. 2-4 ustawy o OSP.

Jednocześnie nadmieniam, że Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Bukownicy skierował bezpośrednio do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji korespondencję w sprawie możliwości udzielenia wsparcia finansowego na zakup używanego lekkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla ww. jednostki OSP. W odpowiedzi na ww. wystąpienie pismem z 12 marca 2026 r. Prezes OSP w Bukownicy został poinformowany o możliwych źródłach uzyskania dofinansowania wnioskowanego zakupu (przy jednoczesnym zapewnieniu wkładu własnego ze strony właściwej gminy, na terenie której działa jednostka OSP).

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 244, z późn. zm., dalej: „ustawa o OSP”.

[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 188.

[3] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261, z późn. zm.

[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, z późn. zm.

[5] Odpowiednio: zadania pn.: „Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego” dla jednostek OSP włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (ksrg), tzw. dotacja ksrg oraz zadania pn.: „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych” – dla jednostek spoza ksrg, tzw. dotacja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).

[6] https://www.funduszeunijne.gov.pl/strony/o-funduszach/punkty#/

[7] https://niw.gov.pl/nasze-programy/

[8] Tzw. dotacja ksrg oraz dotacja MSWiA.

[9] Dz. U. poz. 1907.

[10] Przyjętego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. poz. 541, z późn. zm.), dalej: „ Program OLiOC”.