do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie działalności wojewody zachodniopomorskiego w kontekście procedury planistycznej prowadzonej przez gm. Gryfice
Zgłaszający: Marek Gróbarczyk, Czesław Hoc, Artur Szałabawka, Dariusz Matecki, Michał Jach, Marek Subocz, Małgorzata Golińska
Data wpływu: 13-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do Pana odpowiedzi na interpelację nr 15153 dotyczącą budowy farm wiatrowych w gminie Gryfice oraz na podstawie aktualnie dostępnego materiału dowodowego ponownie domagamy się zajęcia stanowiska w sprawie działań i możliwych zaniechań wojewody zachodniopomorskiego w kontekście procedury planistycznej prowadzonej przez gminę Gryfice.
W przesłanej odpowiedzi wskazał Pan, że nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego sprawuje wojewoda wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z prawem, a decyzja o zastosowaniu środka nadzorczego należy do jego wyłącznej kompetencji. Podkreślił Pan również, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawowanie przez ministra nadzoru nad wojewodami odbywa się w ściśle określonych granicach i nie obejmuje merytorycznej weryfikacji działań nadzorczych.
O ile przedstawiony opis prawidłowo oddaje formalne ramy ustrojowe, nie odnosi się do konkretnej, potencjalnie niebezpiecznej sytuacji, która zaistniała w gminie Gryfice. Przy pełnej wiedzy organów administracji rządowej doszło tam do utrwalenia praktyki zaniechań po stronie wojewody zachodniopomorskiego. Zaniechania te polegają w szczególności na tolerowaniu praktyk organu gminy, które mogą naruszać prawa mieszkańców, formalistycznym podejściu do obowiązków nadzorczych oraz braku adekwatnej reakcji na zastrzeżenia zgłaszane przez resort obrony i organy ochrony środowiska w zakresie planowania wysokich elektrowni wiatrowych w bezpośrednim sąsiedztwie 21. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie, modernizowanej za około 250 mln zł.
Mieszkańcy gminy Gryfice, pozbawieni realnego wsparcia ze strony organów nadzoru, zostali zmuszeni do samodzielnej ochrony swoich praw przed kolejnymi instancjami administracyjnymi i sądowymi. To oni – a nie wojewoda – aktywnie i systematycznie monitorują działania burmistrza, składając liczne wnioski, odwołania oraz ponaglenia do samorządowego kolegium odwoławczego, regionalnych izb obrachunkowych i sądów administracyjnych. Jak sam wojewoda przyznał w swojej korespondencji, mieszkańcy informują organy państwowe o naruszeniach prawa, przejmując tym samym część podstawowych obowiązków kontrolnych. Potwierdza to pismo generalnego dyrektora ochrony środowiska z 20 stycznia 2026 r., znak BP-OPS.051.130.2025.MO, z którego wynika, że regionalny dyrektor ochrony środowiska w Szczecinie już 28 listopada 2025 r. wydał kategorycznie negatywną opinię dla projektów planów gminy Gryfice ze względu na niemożność wykluczenia znacząco negatywnego oddziaływania na gatunki chronione oraz obszary Natura 2000. Na tle ograniczonej aktywności nadzorczej wojewody wyraźnie rysuje się determinacja mieszkańców, którzy samodzielnie dotarli do treści tego pisma i wykorzystali je jako dowód w obronie swoich praw.
Organy państwowe na szczeblu centralnym, odpowiadając na interpelacje poselskie, jednoznacznie potwierdziły skalę zagrożeń obronnych i środowiskowych związanych z procedowanymi planami. Ministerstwo Obrony Narodowej, w odpowiedzi na interpelację nr 15154, pismem z dnia 27 marca 2026 r., znak BMON WP.053.165.2026/In 87 26/SL, wskazało, że nad gminą Gryfice przebiegają trasy lotnictwa wojskowego MRT 94 i MRT 96, wykorzystywane od powierzchni terenu do wysokości 548 m n.p.m. Powstanie elektrowni wiatrowych na tych trasach ogranicza operacyjne wykorzystanie przestrzeni powietrznej i stwarza zagrożenie dla załóg wykonujących loty na małych wysokościach. MON stwierdziło, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „dla terenów położonych w obrębie ewidencyjnym Lubieszewo, Rotnowo, Stawno, Sokołów”, sporządzany na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Gryficach nr VII/60/2024, dwukrotnie – w 2025 i 2026 r. – nie uzyskał wymaganego uzgodnienia ze względu na kolizję z trasą MRT 96.
Mimo jednoznacznego stanowiska resortu obrony burmistrz Gryfic nie zaprzestał działań zmierzających do realizacji inwestycji, lecz podjął próbę uzyskania ponownego uzgodnienia, kierując do Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji pismo z dnia 13 kwietnia 2026 r., znak WPG.6721.2.17.2024.ACh. W piśmie tym burmistrz wyznaczył czternastodniowy termin na zajęcie stanowiska, wskazując, że brak odpowiedzi zostanie potraktowany jako „milczące uzgodnienie” projektu. Przedstawiono projekt planu z obniżoną – względem pierwotnych założeń – maksymalną wysokością elektrowni wiatrowych do 155 m od poziomu terenu, argumentując, że postulowany przez stronę wojskową pułap 99,9 m n.p.t. jest niewykonalny przy obecnie dostępnych technologiach komercyjnych i oznaczałby w praktyce brak możliwości realizacji funkcji elektrowni wiatrowej. Z treści pisma wynika, że interes ekonomiczny inwestora w zakresie efektywności farmy wiatrowej został przedstawiony jako mający istotne znaczenie wobec wymogów bezpieczeństwa operacyjnego Sił Zbrojnych RP.
W tym czasie wojewoda, posiadając wiedzę o negatywnej opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska (BP-OPS.051.130.2025.MO), stanowisku Ministerstwa Obrony Narodowej (BMON WP.053.165.2026/In 87 26/SL) oraz informacjach o praktykach burmistrza opisanych przez mieszkańców i potwierdzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dotyczących blokowania postępowań o warunki zabudowy, ograniczył się do formalnego uzgadniania projektów planów „w zakresie zadań rządowych” oraz do oświadczeń, że legalność uchwał zostanie oceniona po ich ewentualnym uchwaleniu przez radę gminy. W rezultacie pełniona przez wojewodę rola przyjęła charakter głównie formalny, a kwestie związane z obronnością, ochroną środowiska i prawami obywateli zostały zakwalifikowane do tzw. wczesnego etapu planistycznego, w którym – jak wskazuje – nie przewidziano prowadzenia aktywnych działań nadzorczych lub koordynacyjnych.
Nie oczekujemy, aby Pan Minister pełnił funkcję organu wyższego stopnia wobec wojewody w sensie procesowym ani zastępował go w podejmowaniu działań nadzorczych wobec gminy. Zwracamy jednak uwagę, że w przedstawionym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z pojedynczą rozbieżnością, lecz z utrwalonym wzorcem zaniechań. Wojewoda posiada wiedzę o kolizji projektów planów z trasami MRT 94 i MRT 96 oraz o ograniczeniach wysokościowych wyznaczonych przez organy resortu obrony, w tym o limicie 99,9 m n.p.t. jako warunku uzgodnienia.
Dysponujemy także informacjami o działaniach burmistrza, polegających na blokowaniu postępowań WZ oraz niewykonywaniu przez gminę rozstrzygnięć SKO. Wojewoda posiada ustawowy obowiązek dbania o bezpieczeństwo państwa, które jest wspierane poprzez modernizację 21. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie o wartości około 250 mln zł oraz jej rolę w systemie bezpieczeństwa kraju. Pomimo tego nie podejmuje działań nadzorczych ani koordynacyjnych wykraczających poza formalne uzgadnianie projektów i oczekiwanie na uchwały rady gminy.
W związku z powyższym pojawia się pytanie, czy taka postawa – choć zgodna z formalnymi ramami „autonomii wojewody” przy stosowaniu środków nadzoru – rzeczywiście spełnia standard należytej staranności, jakiej można oczekiwać od przedstawiciela Rady Ministrów w województwie. Kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście obecnej sytuacji geopolitycznej, modernizacji infrastruktury wojskowej oraz sygnałów dotyczących naruszania praw obywateli przez organy gminy.
W związku z powyższym domagamy się od Pana Ministra udzielenia odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz dostępnej korespondencji Minister uznaje, że wojewoda zachodniopomorski należycie wykonuje swoje obowiązki wynikające z ustaw ustrojowych samorządu, zwłaszcza w zakresie nadzoru nad zgodnością działań gminy z prawem oraz koordynacji administracji rządowej w sprawach dotyczących obronności i ochrony środowiska?
2. Czy Minister podziela ocenę, że ograniczenie się przez wojewodę do formalnych uzgodnień projektów planów „w zakresie zadań rządowych” oraz deklaratywnego oczekiwania na ewentualne przyszłe uchwalenie planów, mając pełną świadomość zastrzeżeń MON, RDOŚ i SKO, odpowiada standardowi należytej staranności, jakiej należy oczekiwać od przedstawiciela Rady Ministrów w sytuacji wzmożonego zagrożenia geopolitycznego oraz trwającej modernizacji kluczowej bazy lotniczej?
3. Czy dostrzegając konieczność poszanowania samodzielności wojewody przy stosowaniu środków nadzoru, Minister jednocześnie widzi możliwość wykorzystania przysługujących mu instrumentów nadzoru ogólnego nad wojewodami, aby zapewnić, że w sprawach o fundamentalnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa i ochrony praw obywateli wykonywanie funkcji przez wojewodę odpowiada konstytucyjnym obowiązkom organów administracji rządowej?
Po analizie całości zgromadzonego materiału – zarówno stanowisk organów rządowych (GDOŚ, MON), jak i praktyki działania organów gminy oraz bierności nadzorczej wojewody – pojawia się istotna wątpliwość, czy w tej sprawie nie dochodzi do utrwalenia praktyki naruszenia głównych zasad wynikających z art. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności zasady ładu przestrzennego, zrównoważonego rozwoju, uwzględniania wymogów obronności i bezpieczeństwa państwa, ochrony środowiska oraz prawa obywateli do kształtowania i zagospodarowania terenu zgodnie z interesem publicznym i prywatnym, w sposób zapewniający ład przestrzenny. W realiach gminy Gryfice, gdzie projekty planów przewidują lokalizację wysokich elektrowni wiatrowych w bezpośrednim sąsiedztwie modernizowanej bazy wojskowej, na trasach MRT 94 i MRT 96, przy negatywnej opinii RDOŚ oraz przedłużającym się paraliżu inwestycyjnym mieszkańców, realizacja tych zasad może być oceniana jako utrudniona.
W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra z dodatkowym pytaniem:
4. Czy biorąc pod uwagę treść art. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz powyższy stan faktyczny, nie uważa Pan za zasadne podjęcie działań, które choćby w formie wytycznych, zaleceń lub ogólnych wskazań dla wojewodów przypomniałyby, że nadzór nad zgodnością z prawem obejmuje również obowiązek dbania o to, aby proces planistyczny rzeczywiście respektował fundamentalne zasady tej ustawy, a nie ograniczał się jedynie do formalnych odwołań do nich?
Mamy nadzieję, że przedstawione okoliczności skłonią Pana Ministra nie tylko do udzielenia odpowiedzi na powyższe pytania, ale również do rozważenia podjęcia ewentualnych działań systemowych, które pozwolą zapobiegać podobnym sytuacjom w przyszłości.