w sprawie praktycznego funkcjonowania tzw. standardów ochrony małoletnich w placówkach oświatowych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 22-06-2026
Szanowny Panie Marszałku,
standardy ochrony małoletnich zostały wdrożone od 15 sierpnia 2024 r. we wszystkich przedszkolach, szkołach i placówkach zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich[1].
Standardy określone zostały w dwóch wersjach: pełnej i skróconej dla dzieci i uczniów i są przestrzegane przez uczniów, nauczycieli, innych pracowników, jak również rodziców.
Szczegółowe informacje dotyczące wytycznych do standardów ochrony małoletnich, dostępne są na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości[2].
Według zmiany w przepisach, szczególnymi środkami ochrony przeciwdziałającymi zagrożeniom na tle seksualnym są obowiązki pracodawców i organizatorów, Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym i określenie miejsc szczególnego zagrożenia przestępczością na tle seksualnym.
Ministerstwo Edukacji w 2024 r., 2025 r. i w 2026 r. na bieżąco przekazywało informacje i materiały na naradach kuratorów oświaty oraz przesyłało pisemne stanowiska dotyczące interpretacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, które następnie kuratorzy oświaty przekazywali dyrektorom przedszkoli, szkół i placówek na szkoleniach, naradach, czy w formie pism.
W latach 2024-2025 kuratorzy oświaty przeprowadzili ok. 500 kontroli doraźnych w zakresie wymagań określonych w standardach, w tym 161 kontroli wypoczynku.
W czasie przeprowadzonej kontroli doraźnej przez kuratorów oświaty stwierdzono, że w trzech przypadkach dyrektorzy szkół nie zamieścili standardów ochrony małoletnich na stronie internetowej szkoły i w Biuletynie Informacji Publicznej. Po wydaniu zaleceń dyrektorzy zamieścili standardy na stronach internetowych szkół.
Problemy i wątpliwości wynikające z realizacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich najczęściej dotyczyły, m.in.:
Z informacji przekazanych przez kuratorów oświaty dotyczących wdrażania standardów ochrony małoletnich w jednostkach systemu oświaty wynikają następujące pozytywne wnioski, jak:
Ministerstwo Edukacji Narodowej opracowało ankietę z zakresu realizacji przez szkołę zadań dotyczących wychowania i profilaktyki. W roku szkolnym 2024/2025 wzięło w niej udział 12 109 jednostek systemu oświaty.
W ankiecie zamieszczono m.in. pytania:
Szkoły najczęściej korzystają z ankiet wśród uczniów i uczennic (78%) i analizy dokonanej przez psychologa lub pedagoga szkolnego (ponad 77%), na drugim miejscu znajdują się ankiety wśród rodziców uczniów i uczennic, nauczycieli, a na trzecim uwagi społecznych organów szkoły i dyskusja wśród w zespole wychowawczym i radzie pedagogicznej.
Aż 11 108 szkół i placówek (co stanowi 91,73% badanych podmiotów) udzieliło odpowiedzi twierdzącej.
97,05% badanych szkół i placówek udzieliło twierdzącej odpowiedzi, jedynie w 357 szkół i placówek wskazało brak takich zajęć.
Profilaktyka selektywna: Na tym poziomie wsparcie organizuje 1 713 jednostek systemu oświaty (14,15%).
Profilaktyka wskazująca: Działania na tym poziomie realizuje 1 308 placówek (10,80%). Kluczowym jest tutaj ponownie certyfikowany program Szkolna interwencja profilaktyczna, stosowany w 731 szkołach.
Najczęściej wskazywanymi problemami były cyberprzemoc oraz przemoc rówieśnicza, co potwierdza ich powszechny charakter w środowisku szkolnym. Znaczna liczba wskazań dotyczących autoagresji pokazuje, że szkoły mierzą się również z problemami zdrowia psychicznego uczniów.
Relatywnie mniejsza liczba wskazań dotyczących zagrożeń przestępczością seksualną może wynikać zarówno z rzadszego występowania, jak i ograniczonej identyfikowalności tego typu problemów.
W 11 345 szkołach/placówkach zostały wdrożone skrócone standardy ochrony małoletnich, co stanowi 93,69% badanych placówek.
Ankieta jest również przeprowadzana w obecnym roku szkolnym 2025/2026, ale została uzupełniona o nowe pytanie: Czy szkoła/placówka ma opracowane procedury reagowania na sytuacje kryzysowe?
W przypadku udzielenia odpowiedzi „tak” szkoła lub placówka powinna wskazać obszary obejmujące procedury kryzysowe takie jak: klęski żywiołowe, awarie techniczne, zagrożenia bezpieczeństwa (np. cyberataki), zagrożenia zdrowotne, kryzysy psychiczne (próba suicydologiczna, samookaleczenia, przemoc i agresja).
Po otrzymaniu wyników ankiety i informacji od kuratorów oświaty wnioski będą podstawą do wykorzystania w dalszych pracach grup roboczych Zespołu Ochrony Małoletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości, a także w zakresie weryfikacji wytycznych do opracowania standardów ochrony małoletnich.
Należy podkreślić, iż w związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży, w tym skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia przemocy rówieśniczej, 23 lutego 2026 r. zostało opublikowane Zarządzenie Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty[3].
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie na podstawie przeprowadzonej analizy, propozycji rozwiązań w zakresie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, w szczególności w obszarze:
Przewodniczącą Zespołu jest Pani Paulina Piechna-Więckiewicz, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, a w jego skład wchodzą po jednym przedstawicielu:
Dotychczas odbyły się cztery posiedzenia podczas których m.in. analizowano wyniki ankiety dotyczącej barier i dobrych praktyk we współpracy szkół z instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i zdrowie psychiczne uczniów i uczennic, omówiono korzyści z właściwego wdrożenia standardów ochrony małoletnich, standardów suicydologicznych oraz wartości z programów profilaktycznych opartych na wysokiej jakości i naukowych podstawach. W spotkaniu z głosem eksperckim uczestniczyli przedstawiciele Urzędu Ochrony Danych Osobowych i Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Poruszono również kwestie wyników i rekomendacji dla oświaty przygotowanych przez powołany w Ministerstwie Sprawiedliwości Zespół ds. analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, które przedstawił Pan dr Grzegorz Wrona – Przewodniczący Zespołu.
Ośrodek Rozwoju Edukacji i placówki doskonalenia nauczycieli prowadzą systematycznie działania ukierunkowane na podnoszenie jakości udzielanego wsparcia, w tym podnoszenia kompetencji kadr świadczących to wsparcie.
Na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej Ośrodek Rozwoju Edukacji w roku szkolnym 2024/2025 zorganizował dla pracowników: młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii i poradni psychologiczno-pedagogicznych szkolenia pn.:
Tematyka obejmowała m.in. zagadnienia przemocy w rodzinie, przemocy rówieśniczej, mechanizmy, formy przemocy wobec dzieci/młodzieży, symptomy przemocy w funkcjonowaniu dziecka, przepisy prawa stanowiące podstawę interwencji w sytuacji podejrzenia przemocy wobec dziecka, procedury postępowania i interwencji w sytuacji podejrzenia stosowania przemocy wobec dziecka - wskazówki praktyczne, rozmowa z ofiarą oraz sprawcą przemocy - podstawowe zasady oraz wskazówki praktyczne i wsparcie dziecka doznającego przemocy, trudności i obawy pracowników placówek oświatowych związane z podejmowaniem działań interwencyjnych w sytuacji podejrzenia krzywdzenia dziecka – mechanizmy psychologiczne wpływające na sposoby reagowania interwenta.
Tematyka obejmowała m.in. następujące zagadnienia wykorzystywania seksualnego - postać ofiary, sprawcy, rodzina z problemem wykorzystywania seksualnego, objawy doświadczenia wykorzystania seksualnego, konsekwencje, ujawnienie wykorzystywania seksualnego, rolę placówki w udzielaniu wsparcia i reagowaniu na zachowania seksualne wobec dzieci. Wskazówki dla realizatorów szkoleń kaskadowych. Przygotowanie placówki do wdrażania zasad reagowania na problematykę wykorzystywania seksualnego dzieci i młodzieży. Rola koordynatora w sytuacji podejrzenia lub zgłoszenia wykorzystywania seksualnego.
Nauczyciele mają możliwość poszerzania kompetencji zawodowych, również w zakresie rozpoznawania zagrożeń i reagowanie w sytuacjach kryzysowych, przez udział w różnego rodzaju formach doskonalenia. Dyrektorzy szkół i placówek są zobowiązani do zapewnienia nauczycielom wsparcia w ramach doskonalenia zawodowego, a formy doskonalenia nauczycieli muszą być zgodne z potrzebami zarówno szkoły czy placówki, jak i indywidualnymi potrzebami nauczycieli. Potrzeby te rozpoznaje dyrektor danej placówki i określa je na każdy rok szkolny.
Zgodnie z przepisami § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe[4] dyrektorzy szkół do dnia 31 października danego roku składają do organu prowadzącego wnioski o dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w następnym roku kalendarzowym, uwzględniające określone w tym zakresie potrzeby szkół i nauczycieli.
Zgodnie z przepisami art. 70 a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela[5] organy prowadzące szkoły są zobowiązane do wyodrębniania w swoich budżetach środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli.
Szkoły obowiązkowo realizują program wychowawczo-profilaktycznego, obejmujący treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.
Program wychowawczo-profilaktyczny opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych[6].
Szkoły mogą korzystać z szerokiego wyboru materiałów informacyjnych, dydaktycznych i szkoleniowych, a także publikacji dotyczących poprawy bezpieczeństwa i przeciwdziałania agresji i przemocy, które można znaleźć na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji www.ore.edu.pl w zakładce „Kształcenie i wychowanie”. Zamieszczane są tam, na bieżąco uaktualniane, przykładowe programy profilaktyczne z zakresu przeciwdziałania agresji i przemocy, procedury interwencyjne w szkole, scenariusze zajęć z zakresu kształtowania umiejętności psychospołecznych w praktyce szkolnej, poradniki dla nauczycieli, rodziców i samorządowców, a także praktyczne wskazówki, gdzie szukać pomocy w sytuacjach kryzysowych.
1 października 2025 r. została uruchomiona Platforma do diagnozy. Jest to aplikacja umożliwiająca szkołom podstawowym i ponadpodstawowym przeprowadzanie anonimowych ankiet wśród uczniów, rodziców i nauczycieli. Aplikacja jest dostępna w Strefie Pracownika Systemu Informacji Oświatowej. Obecnie trwa jej aktualizacja. Narzędzie ma odpowiednią architekturę i kluczowe rozwiązania w celu ułatwienia planowania adekwatnych działań profilaktycznych. Dzięki aplikacji można podejmować trafne działania wychowawczo-profilaktyczne, które są skierowane do uczniów, rodziców i nauczycieli. Daje także możliwość wykorzystania zbiorczych efektów aplikacji przez jednostki samorządu terytorialnego, jako organy prowadzące szkoły i placówki, kuratorów oświaty i ministra właściwego ds. oświaty i wychowania do skutecznego planowania polityki związanej z promocją zdrowia, profilaktyką zachowań ryzykownych i wychowaniem.
Należy podkreślić, że nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami i placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych znajdujących się na obszarze danego województwa sprawuje właściwy terytorialnie kurator oświaty.
Z inicjatywy Ministerstwa Edukacji Narodowej w dniach od 29 września do 3 października 2025 r. w przedszkolach odbyła się ogólnopolska akcja pn. „Tydzień o budowaniu relacji”, natomiast w szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i placówkach oświatowych – „Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej”. W ramach tygodnia odbyły się debaty poświęcone przeciwdziałaniu przemocy. 1 października 2025 r. w debacie udział wzięli zaproszeni ministrowie, Komendant Główny Policji, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz dyrektorzy instytucji edukacyjnych.
W kolejnej debacie 3 października 2025 r. udział wzięli zaproszeni przedstawiciele organizacji pozarządowych, młodzieżowych sejmików wojewódzkich, a także związków zawodowych i samorządowców. Rozmowy służyły wypracowaniu rekomendacji, wskazaniu koniecznych zmian w obszarze edukacji, wzmocnieniu czynników chroniących dzieci i młodzież oraz zaplanowaniu długofalowych działań. Przygotowany został „Pakt na rzecz przeciwdziałania przemocy rówieśniczej”, który stanowi wspólną deklarację budowania środowiska szkolnego wolnego od przemocy, nienawiści i wykluczenia, podkreślając fundamentalne prawo każdego dziecka do dorastania w świecie opartym na empatii, dialogu i wzajemnym szacunku. Sygnatariusze zobowiązali się do natychmiastowego reagowania na krzywdę, wspierania osób doświadczających niesprawiedliwości oraz wspólnego działania na rzecz tworzenia bezpiecznych i przyjaznych szkół oraz przedszkoli.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wraz z Instytutem Badań Edukacyjnych, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, NASK oraz organizacjami pozarządowymi przygotowało pakiety materiałów edukacyjnych dostosowane do różnych grup wiekowych oraz specyfiki przedszkoli i szkół. W materiałach znalazły się scenariusze zajęć dla różnych klas, broszury na temat cyberprzemocy, bullyingu czy radzenia sobie ze stresem, plakaty, ulotki, grafiki ułatwiające promowanie kultury, szacunku i bezpieczeństwa. Istnieją także „Ścieżka pomocy” dla uczniów, nauczycieli szkoły, mająca na celu wsparcie dziecka w trudnej sytuacji.
Pakiet materiałów został przekazany do szkół. Ponadto, ww. materiały dostępne są na stronie Ministerstw Edukacji Narodowej i Ośrodka Rozwoju Edukacji, z których może korzystać całe środowisko szkolne.
W roku szkolnym 2025/2026 również zaplanowano 2 szkolenia w zakresie tematyki przemocy wobec dzieci:
Zadanie było realizowane w I kwartale 2026 r. w ramach Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023–2026.
Realizacja zadania planowana jest na II kwartał 2026 roku.
Od nowego roku szkolnego 2026/2027 zostanie wprowadzony obowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna, który od 2025 roku jest realizowany jako przedmiot nieobowiązkowy. Wynika to z potrzeby wyposażenia uczniów w wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne, które pozwalają na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych oraz nakierowują na podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych czy naprawczych. Szkoła pełni w tych działaniach szczególną rolę. Nauczyciele, wspierając w tym zakresie obowiązki rodziców, powinni zmierzać do tego, aby uczniowie rozwijali świadomość zdrowia i kompetencje niezbędne do utrzymania zdrowia m.in. psychicznego i społecznego. Edukacja zdrowotna w przystępny, interdyscyplinarny sposób przekazuje uczniom wiedzę z zakresu zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego i środowiskowego. Uczy, jak dbać o siebie i innych, rozpoznawać zagrożenia, budować dobre relacje i podejmować świadome decyzje.
Wymagania szczegółowe edukacji zdrowotnej, dotyczące wiedzy i umiejętności, ujęte zostały w działach tematycznych wśród których uwzględniono m.in. zdrowie psychiczne, zdrowie fizyczne, aktywność fizyczną, zdrowie społeczne, Internet i profilaktykę uzależnień. Wymienione działy odzwierciedlają sfery funkcjonowania człowieka.
W zakresie Działu V. Zdrowie psychiczne sformułowano pytanie wiodące: Jak dbać o dobrostan psychiczny i emocjonalny, w tym poczucie własnej wartości i skuteczności? oraz wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności ucznia. Uczeń m.in.:
Edukacja zdrowotna jest nowoczesnym i bardzo ważnym przedmiotem, który obejmuje szeroki zakres zagadnień kluczowych dla wszystkich uczniów, w tym m.in. przygotowanie do dbałości o zdrowie własne i najbliższego otoczenia, rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem i emocjami, budowanie zdrowych relacji interpersonalnych, tematykę odpowiedzialnego pełnienia ról społecznych i budowania relacji opartych na wartości zdrowia, godności, szacunku i tolerancji - na wszystkich etapach życia.
W roku szkolnym 2026/2027 edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym w klasach od IV do VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. O tym, czy przedmiot będzie realizowany w klasach I i II, II i III czy w klasach I i III szkoły ponadpodstawowej, decydować będzie dyrektor szkoły. Obowiązkowe będą takie działy, jak: bezpieczeństwo, higiena cyfrowa, odżywianie, profilaktyka uzależnień, zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne oraz pierwsza pomoc. Nieobowiązkowe będą natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego.
Podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej działania mają na celu przygotowywanie kadr w taki sposób, aby umożliwić efektywne, trafne, tj. uwzględniające indywidualną sytuację dziecka, rozpoznanie potrzeb oraz właściwe adresowanie wsparcia.
Ministerstwo Edukacji Narodowej ściśle współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Sprawiedliwości w zakresie określenia wytycznych dla szkół i nauczycieli oraz systemu wczesnego reagowania na oznaki przemocy wobec dziecka i udzielenia dziecku szybkiej pomocy.
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę w 2025 roku zrealizowała projekt sfinansowany ze środków Funduszu Sprawiedliwości, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości i przygotowała raport z wdrażania standardów ochrony małoletnich[7]. Raport prezentuje wyniki pierwszego ogólnopolskiego badania wdrażania standardów ochrony małoletnich. Badanie, zrealizowane przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę w I kwartale 2025 r., objęło 1137 z 10 kategorii instytucji, analizę dokumentacji standardów opublikowanych na stronach internetowych 100 podmiotów pracujących z dziećmi oraz 22 indywidualne wywiady pogłębione. Celem badania było określenie skali i jakości wdrożenia standardów ochrony małoletnich, identyfikacja barier i korzyści płynących z tego procesu oraz sformułowanie rekomendacji wspierających dalszy rozwój systemu ochrony dzieci. Z badania Fundacji wynika, że 100% jednostek systemu oświaty wdrożyło i przestrzega standardów ochrony małoletnich.
Minister Edukacji podobnie, jak w ubiegłym roku szkolnym, inauguruje kolejną edycję ogólnopolskiej akcji „Tydzień dla Bezpieczeństwa”. Inicjatywa ma na celu podsumowanie całorocznej pracy profilaktycznej oraz przygotowanie uczniów do bezpiecznego, letniego wypoczynku.
Zgodnie z przedstawionymi rekomendacjami, działania profilaktyczne mogą zostać przeprowadzone w jednym z dwóch ostatnich tygodni czerwca poprzedzających zakończenie zajęć dydaktyczno-wychowawczych w roku szkolnym 2025/2026. Termin wybierają dyrektorzy szkół i placówek, dostosowując go do indywidualnej organizacji pracy szkoły.
Tegoroczna edycja „Tygodnia dla Bezpieczeństwa” skupia się w sposób szczególny na zmianach w przepisach prawa dotyczących ochrony dzieci i młodzieży oraz wyzwaniach świata cyfrowego.
Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w szkołach i placówkach współpracuje z innymi resortami, m.in. z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych w ramach rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej”, Ministerstwem Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej, Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Sprawiedliwości.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. z 2024 r. poz. 1802, z późn. zm.).
[3] Dz. Urz. ME poz. 5.
[4] Dz. U. z 2023 r. poz. 2628.
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.
[6] Art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.).
[7] Link: https://fdds.pl/badania-i-raporty/wdrazanie-standardow-ochrony-dzieci-w-polsce-2025-2/