Zapytanie nr 4004

do ministra obrony narodowej

w sprawie składu zespołu eksperckiego opiniującego usunięcie nazwy miejscowości Bircza z tablicy Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie

Zgłaszający: Adam Dziedzic

Data wpływu: 17-09-2026

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z zapytaniem w sprawie okoliczności usunięcia w listopadzie 2017 roku nazwy „Bircza 1945–1946” z tablicy przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, a w szczególności w sprawie składu osobowego zespołu eksperckiego, który opiniował kwestie związane z wyborem miejscowości upamiętnianych na tablicach.

Jak wynika z informacji przekazanych przez Ministerstwo Obrony Narodowej w 2018 roku, decyzja o usunięciu nazwy Birczy została podjęta na polecenie ówczesnego ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza. Jednocześnie wskazywano, że w procesie tym wykorzystano ustalenia zespołu eksperckiego, w którego pracach uczestniczyli przedstawiciele m.in. Ministerstwa Obrony Narodowej, Instytutu Pamięci Narodowej, Wojskowego Biura Historycznego, Muzeum Wojska Polskiego, środowisk kombatanckich oraz naukowych.

Do chwili obecnej nie został jednak w sposób jednoznaczny i publiczny przedstawiony imienny skład tego zespołu, co uniemożliwia ocenę, kto konkretnie uczestniczył w przygotowaniu opinii dotyczącej Birczy.

W związku w wykonywaniem uprawnień poselskich wynikających z art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907, ze zm.) zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Proszę o podanie imion i nazwisk wszystkich osób wchodzących w skład zespołu eksperckiego, który opiniował wybór miejscowości umieszczanych na tablicach przy Grobie Nieznanego Żołnierza, w tym zasadność usunięcia napisu „Bircza 1945–1946”.
2. Proszę o wskazanie, jakie instytucje i organizacje reprezentowali poszczególni członkowie zespołu oraz jakie stanowiska zajmowali w czasie jego prac.
3. Na podstawie jakiego dokumentu powołano zespół ekspercki, kto go powołał i kiedy rozpoczął on swoją działalność? Proszę o podanie numeru i daty właściwego aktu lub decyzji oraz udostępnienie kopii tego dokumentu.
4. Czy zespół sporządził pisemną opinię, rekomendację, protokół lub inne stanowisko dotyczące usunięcia Birczy z tablicy? Jeżeli tak, proszę o udostępnienie kopii tego dokumentu wraz z ewentualnymi załącznikami.
5. Na podstawie jakich źródeł historycznych i opracowań naukowych zespół sformułował swoje stanowisko dotyczące Birczy? Proszę o wskazanie wykorzystanych dokumentów, publikacji i ekspertyz.
6. Czy stanowisko zespołu dotyczące usunięcia Birczy było jednomyślne? Jeżeli nie, proszę o wskazanie osób, które zgłosiły odmienne stanowisko lub zastrzeżenia, oraz o udostępnienie treści tych stanowisk.

Zwracam się o udzielenie odpowiedzi na każde z powyższych pytań oraz o przekazanie wskazanych dokumentów.

Szczególnie istotne jest imienne wskazanie osób uczestniczących w pracach zespołu. Samo wskazanie reprezentowanych instytucji nie pozwala bowiem ustalić, kto faktycznie uczestniczył w przygotowaniu stanowiska, które doprowadziło do usunięcia Birczy z jednego z najważniejszych miejsc pamięci państwowej w Polsce.

Z poważaniem

Adam Dziedzic
Poseł na Sejm RP